ઋગ્વેદ · સૂક્ત 10.114
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
10.114.1
घ॒र्मा सम॑न्ता त्रि॒वृतं॒ व्या॑पतु॒स्तयो॒र्जुष्टिं॑ मात॒रिश्वा॑ जगाम ।
दि॒वस्पयो॒ दिधि॑षाणा अवेषन्वि॒दुर्दे॒वाः स॒हसा॑मानम॒र्कम् ॥
બે ગરમ પાત્રો ચારેબાજુ ત્રિગુણ યજ્ઞને ફેલાવે છે; માતરિશ્વા તે બંનેની કૃપા પામ્યો. આકાશનું દૂધ ધારણ કરનારા તેઓ છોડતા નથી; દેવો તે બળવાન સ્તુતિને જાણે છે.
10.114.2
ति॒स्रो दे॒ष्ट्राय॒ निरृ॑ती॒रुपा॑सते दीर्घ॒श्रुतो॒ वि हि जा॒नन्ति॒ वह्न॑यः ।
तासां॒ नि चि॑क्युः क॒वयो॑ नि॒दानं॒ परे॑षु॒ या गुह्ये॑षु व्र॒तेषु॑ ॥
ત્રણ નિરૃતિઓ વિનાશક માટે તેની સેવા કરે છે; દીર્ઘશ્રુત વાહ્નિઓ તેમને સ્પષ્ટ જાણે છે. તેમનું મૂળ કારણ કવિઓએ ઓળખ્યું; તે દૂર અને ગુપ્ત વ્રતોમાં છે.
10.114.3
चतु॑ष्कपर्दा युव॒तिः सु॒पेशा॑ घृ॒तप्र॑तीका व॒युना॑नि वस्ते ।
तस्यां॑ सुप॒र्णा वृष॑णा॒ नि षे॑दतु॒र्यत्र॑ दे॒वा द॑धि॒रे भा॑ग॒धेय॑म् ॥
ચાર પાંખોવાળી, યુવાન, સુંદર રૂપવાળી, ઘીના મુખવાળી તે રૂપો ધારણ કરે છે. તેમાં બે ગરુડ અને બે બળવાન બેઠા; ત્યાં દેવોએ પોતાનો ભાગ સ્થાપ્યો.
10.114.4
एकः॑ सुप॒र्णः स स॑मु॒द्रमा वि॑वेश॒ स इ॒दं विश्वं॒ भुव॑नं॒ वि च॑ष्टे ।
तं पाके॑न॒ मन॑सापश्य॒मन्ति॑त॒स्तं मा॒ता रे॑ळ्हि॒ स उ॑ रेळ्हि मा॒तर॑म् ॥
એક જ પક્ષી સમુદ્રમાં પ્રવેશ્યું; તે જ આ સમગ્ર વિશ્વને જુએ છે. પરિપક્વ મનથી મેં તેને નજીકથી જોયો; માતા તેનો સ્વાદ લે છે, અને તે પણ માતાનો સ્વાદ લે છે.
10.114.5
सु॒प॒र्णं विप्राः॑ क॒वयो॒ वचो॑भि॒रेकं॒ सन्तं॑ बहु॒धा क॑ल्पयन्ति ।
छन्दां॑सि च॒ दध॑तो अध्व॒रेषु॒ ग्रहा॒न्त्सोम॑स्य मिमते॒ द्वाद॑श ॥
વિપ્ર કવિઓ શબ્દોથી તે એક સુપર્ણને અનેક પ્રકારે રચે છે. યજ્ઞોમાં છંદોને સ્થાપી, સોમના બાર પાત્રો માપે છે.
10.114.6
ष॒ट्त्रिं॒शांश्च॑ च॒तुरः॑ क॒ल्पय॑न्त॒श्च्छन्दां॑सि च॒ दध॑त आद्वाद॒शम् ।
य॒ज्ञं वि॒माय॑ क॒वयो॑ मनी॒षा ऋ॑क्सा॒माभ्यां॒ प्र रथं॑ वर्तयन्ति ॥
છત્રીસ અને ચાર છંદો રચીને, બારમાને સ્થાપીને, કવિઓ યજ્ઞને માપીને બુદ્ધિથી ઋક્ અને સામ સાથે યજ્ઞરથને આગળ ધપાવે છે.
10.114.7
चतु॑र्दशा॒न्ये म॑हि॒मानो॑ अस्य॒ तं धीरा॑ वा॒चा प्र ण॑यन्ति स॒प्त ।
आप्ना॑नं ती॒र्थं क इ॒ह प्र वो॑च॒द्येन॑ प॒था प्र॒पिब॑न्ते सु॒तस्य॑ ॥
એના ચૌદ બીજા મહિમાઓ છે; ધીર જનો સાત વાણીથી તેને આગળ લઈ જાય છે. જે પહોંચવા યોગ્ય તીર્થ છે તેને અહીં કોણ કહી શકે, જે માર્ગે તેઓ નિચોવેલા સોમને પીએ છે?
10.114.8
स॒ह॒स्र॒धा प॑ञ्चद॒शान्यु॒क्था याव॒द्द्यावा॑पृथि॒वी ताव॒दित्तत् ।
स॒ह॒स्र॒धा म॑हि॒मानः॑ स॒हस्रं॒ याव॒द्ब्रह्म॒ विष्ठि॑तं॒ ताव॑ती॒ वाक् ॥
હજાર પ્રકારે પંદર ઉક્થો છે; દ્યાવાપૃથિવી જેટલા દૂર છે તેટલાં જ તે પણ છે. હજાર પ્રકારે મહિમાઓ; હજાર સુધી જ્યાં સુધી બ્રહ્મ સ્થિત છે, એટલી જ વાણી પણ છે.
10.114.9
कश्च्छन्द॑सां॒ योग॒मा वे॑द॒ धीरः॒ को धिष्ण्यां॒ प्रति॒ वाचं॑ पपाद ।
कमृ॒त्विजा॑मष्ट॒मं शूर॑माहु॒र्हरी॒ इन्द्र॑स्य॒ नि चि॑काय॒ कः स्वि॑त् ॥
છંદોનો યોગ સારી રીતે કોણ જાણે છે, તે ધીર? ધિષ્ણ્યમાં વાણી સુધી કોણ પહોંચ્યો? ઋત્વિજોમાં આઠમો અને વીર કોને કહે છે? ઇન્દ્રના બે હરિ અશ્વોને ખરેખર કોણે ઓળખ્યા?
10.114.10
भूम्या॒ अन्तं॒ पर्येके॑ चरन्ति॒ रथ॑स्य धू॒र्षु यु॒क्तासो॑ अस्थुः ।
श्रम॑स्य दा॒यं वि भ॑जन्त्येभ्यो य॒दा य॒मो भव॑ति ह॒र्म्ये हि॒तः ॥
પૃથ્વીના છેડાની આસપાસ કેટલાક ફરે છે; રથની ધૂરીઓમાં જોડાયેલા તેઓ ઊભા રહે છે. શ્રમનો ભાગ તેઓ તેમની વચ્ચે વહેંચે છે, જ્યારે યમ ઘરમાં સ્થાપિત થાય છે.