Vedyatra वेदयात्रा
ଖୋଜନ୍ତୁ

ଋଗ୍ବେଦ · ସୂକ୍ତ 10.114

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

ଶବ୍ଦାର୍ଥ ସହ ପଢ଼ନ୍ତୁ

10.114.1

घ॒र्मा सम॑न्ता त्रि॒वृतं॒ व्या॑पतु॒स्तयो॒र्जुष्टिं॑ मात॒रिश्वा॑ जगाम ।
दि॒वस्पयो॒ दिधि॑षाणा अवेषन्वि॒दुर्दे॒वाः स॒हसा॑मानम॒र्कम् ॥

ଦୁଇଟି ଉଷ୍ଣ ପାତ୍ର ଚାରିପଟେ ତ୍ରିଗୁଣ ଯଜ୍ଞକୁ ବିସ୍ତାର କରନ୍ତି; ମାତରିଶ୍ୱା ସେ ଦୁହିଁଙ୍କ କୃପା ପାଇଲେ। ଆକାଶର କ୍ଷୀର ଧାରଣ କରି ସେମାନେ ଛାଡ଼ନ୍ତି ନାହିଁ; ଦେବତାମାନେ ସେହି ବଳବାନ ସ୍ତୁତିକୁ ଜାଣନ୍ତି।

10.114.2

ति॒स्रो दे॒ष्ट्राय॒ निरृ॑ती॒रुपा॑सते दीर्घ॒श्रुतो॒ वि हि जा॒नन्ति॒ वह्न॑यः ।
तासां॒ नि चि॑क्युः क॒वयो॑ नि॒दानं॒ परे॑षु॒ या गुह्ये॑षु व्र॒तेषु॑ ॥

ତିନି ନିରୃତି ବିନାଶକ ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ସେବା କରନ୍ତି; ଦୀର୍ଘଶ୍ରୁତ ବାହ୍ନିମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଜାଣନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କ ମୂଳ କାରଣ କବିମାନେ ଚିହ୍ନିଲେ; ତାହା ଦୂରରେ ଏବଂ ଗୁପ୍ତ ବ୍ରତମାନଙ୍କରେ ଅଛି।

10.114.3

चतु॑ष्कपर्दा युव॒तिः सु॒पेशा॑ घृ॒तप्र॑तीका व॒युना॑नि वस्ते ।
तस्यां॑ सुप॒र्णा वृष॑णा॒ नि षे॑दतु॒र्यत्र॑ दे॒वा द॑धि॒रे भा॑ग॒धेय॑म् ॥

ଚାରି ପଖ ବିଶିଷ୍ଟା, ଯୁବତୀ, ସୁନ୍ଦର ରୂପା, ଘୃତମୁଖୀ ସେ ରୂପମାନ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ତାଙ୍କଠାରେ ଦୁଇ ଗରୁଡ଼ ଓ ଦୁଇ ବଳବାନ ବସିଲେ; ସେଠାରେ ଦେବତାମାନେ ନିଜ ଅଂଶ ସ୍ଥାପନ କଲେ।

10.114.4

एकः॑ सुप॒र्णः स स॑मु॒द्रमा वि॑वेश॒ स इ॒दं विश्वं॒ भुव॑नं॒ वि च॑ष्टे ।
तं पाके॑न॒ मन॑सापश्य॒मन्ति॑त॒स्तं मा॒ता रे॑ळ्हि॒ स उ॑ रेळ्हि मा॒तर॑म् ॥

ଏକ ପକ୍ଷୀ ସମୁଦ୍ରରେ ପ୍ରବେଶ କଲା; ସେହି ଏହି ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱକୁ ଦେଖେ। ପରିପକ୍ଵ ମନରେ ମୁଁ ତାହାକୁ ନିକଟରୁ ଦେଖିଲି; ମାତା ତାହାର ସ୍ୱାଦ ନିଏ, ଏବଂ ସେ ମଧ୍ୟ ମାତାର ସ୍ୱାଦ ନିଏ।

10.114.5

सु॒प॒र्णं विप्राः॑ क॒वयो॒ वचो॑भि॒रेकं॒ सन्तं॑ बहु॒धा क॑ल्पयन्ति ।
छन्दां॑सि च॒ दध॑तो अध्व॒रेषु॒ ग्रहा॒न्त्सोम॑स्य मिमते॒ द्वाद॑श ॥

ବିପ୍ର କବିମାନେ ବାକ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସେହି ଏକ ସୁପର୍ଣ୍ଣକୁ ଅନେକ ପ୍ରକାରେ ରଚନ୍ତି। ଯଜ୍ଞରେ ଛନ୍ଦକୁ ସ୍ଥାପନ କରି ସେମାନେ ସୋମର ବାରଟି ପାତ୍ର ମାପନ୍ତି।

10.114.6

ष॒ट्त्रिं॒शांश्च॑ च॒तुरः॑ क॒ल्पय॑न्त॒श्च्छन्दां॑सि च॒ दध॑त आद्वाद॒शम् ।
य॒ज्ञं वि॒माय॑ क॒वयो॑ मनी॒षा ऋ॑क्सा॒माभ्यां॒ प्र रथं॑ वर्तयन्ति ॥

ଛତିଶ ଓ ଚାରି ଛନ୍ଦ ରଚି, ଦ୍ୱାଦଶକୁ ସ୍ଥାପନ କରି, କବିମାନେ ଯଜ୍ଞକୁ ମାପି ବୁଦ୍ଧିରେ ଋକ୍ ଓ ସାମ ସହିତ ଯଜ୍ଞରଥକୁ ଆଗକୁ ଗଡ଼ାନ୍ତି।

10.114.7

चतु॑र्दशा॒न्ये म॑हि॒मानो॑ अस्य॒ तं धीरा॑ वा॒चा प्र ण॑यन्ति स॒प्त ।
आप्ना॑नं ती॒र्थं क इ॒ह प्र वो॑च॒द्येन॑ प॒था प्र॒पिब॑न्ते सु॒तस्य॑ ॥

ଏହାର ଚଉଦଟି ଅନ୍ୟ ମହିମା ଅଛି; ଧୀର ଲୋକମାନେ ସାତ ବାଣୀ ଦ୍ୱାରା ତାହାକୁ ଆଗକୁ ନେଇଯାଆନ୍ତି। ଯେଉଁ ପହଞ୍ଚିବାଯୋଗ୍ୟ ତୀର୍ଥ ଓ ପଥରେ ସେମାନେ ନିଗଡ଼ାଯାଇଥିବା ସୋମ ପାନ କରନ୍ତି, ତାହା ଏଠାରେ କିଏ କହିପାରିବ?

10.114.8

स॒ह॒स्र॒धा प॑ञ्चद॒शान्यु॒क्था याव॒द्द्यावा॑पृथि॒वी ताव॒दित्तत् ।
स॒ह॒स्र॒धा म॑हि॒मानः॑ स॒हस्रं॒ याव॒द्ब्रह्म॒ विष्ठि॑तं॒ ताव॑ती॒ वाक् ॥

ହଜାର ପ୍ରକାରରେ ପନ୍ଦରଟି ଉକ୍ଥ ଅଛି; ଦ୍ୟାବାପୃଥିବୀ ଯେତିକି ଦୂର, ସେତିକି ହିଁ ସେଗୁଡ଼ିକ। ହଜାର ପ୍ରକାରରେ ମହିମା; ହଜାର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯେତେ ଦୂର ବ୍ରହ୍ମ ସ୍ଥିତ, ସେତିକି ହିଁ ବାଣୀ।

10.114.9

कश्च्छन्द॑सां॒ योग॒मा वे॑द॒ धीरः॒ को धिष्ण्यां॒ प्रति॒ वाचं॑ पपाद ।
कमृ॒त्विजा॑मष्ट॒मं शूर॑माहु॒र्हरी॒ इन्द्र॑स्य॒ नि चि॑काय॒ कः स्वि॑त् ॥

ଛନ୍ଦର ଯୋଗ କିଏ ଭଲରେ ଜାଣେ, ସେହି ଧୀର? ଧିଷ୍ଣ୍ୟରେ କିଏ ବାଣୀ ପାଇଲା? ଋତ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଷ୍ଟମ ଓ ବୀର କାହାକୁ କୁହାଯାଏ? ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦୁଇ ହରି ଅଶ୍ୱଙ୍କୁ କିଏ ପ୍ରକୃତରେ ଚିହ୍ନିଲା?

10.114.10

भूम्या॒ अन्तं॒ पर्येके॑ चरन्ति॒ रथ॑स्य धू॒र्षु यु॒क्तासो॑ अस्थुः ।
श्रम॑स्य दा॒यं वि भ॑जन्त्येभ्यो य॒दा य॒मो भव॑ति ह॒र्म्ये हि॒तः ॥

ପୃଥିବୀ ଶେଷ ଚାରିପାଖରେ କେତେକ ଲୋକ ବୁଲନ୍ତି; ରଥର ଧୁରୀରେ ଯୋଡ଼ା ହୋଇ ସେମାନେ ଠିଆ ହୁଅନ୍ତି। ଶ୍ରମର ଭାଗ ସେମାନେ ନିଜ ମଧ୍ୟରେ ବାଣ୍ଟନ୍ତି, ଯେତେବେଳେ ଯମ ଗୃହରେ ସ୍ଥାପିତ ହୁଏ।