उपनिषदे · Bṛhadāraṇyaka 1.6
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Bṛhadāraṇyaka 1.6.1
(त्र्यन्नब्राह्मणं वा अविद्याविषयसंसारतत्त्वप्रदर्शकं ब्राह्मणं वा उपसंहारब्राह्मणम्)
त्रयं वा इदं नाम रूपं कर्म ।
तेषां नाम्नां वागित्येतदेषामुक्थम् ।
अतो हि सर्वाणि नामान्युत्तिष्ठन्ति ।
एतदेषां साम ।
एतद्धि सर्वैर्नामभिः समम् ।
एतदेषां ब्रह्म ।
एतद्धि सर्वाणि नामानि बिभर्ति ॥ १.६.१ ॥
हे तिन्हींचे — नाम, रूप, कर्म — ब्राह्मण आहे; किंवा अविद्येच्या विषयातील संसारतत्त्व दाखवणारे ब्राह्मण; किंवा उपसंहार-ब्राह्मण. ही तीनच नाम, रूप आणि कर्म आहेत. यांमध्ये वाचाच नामांचे उक्थ आहे. म्हणूनच सर्व नामे उत्पन्न होतात. हेच यांचे साम, कारण ते सर्व नामांशी समान आहे. हेच यांचे ब्रह्म, कारण ते सर्व नामांना धारण करते.
Bṛhadāraṇyaka 1.6.2
अथ रूपाणां चक्षुरित्येतदेषामुक्थम् ।
अतो हि सर्वाणि रूपाण्युत्तिष्ठन्ति ।
एतदेषां साम ।
एतद्धि सर्वै रूपैः समम् ।
एतदेषां ब्रह्म ।
एतद्धि सर्वाणि रूपाणि बिभर्ति ॥ १.६.२ ॥
आता रूपांचे उक्थ म्हणजे चक्षू. म्हणूनच सर्व रूपे उत्पन्न होतात. हेच यांचे साम, कारण ते सर्व रूपांशी समान आहे. हेच यांचे ब्रह्म, कारण ते सर्व रूपांना धारण करते.
Bṛhadāraṇyaka 1.6.3
अथ कर्मणामात्मेत्येतदेषामुक्थम् ।
अतो हि सर्वाणि कर्माण्युत्तिष्ठन्ति ।
एतदेषां साम ।
एतद्धि सर्वैः कर्मभिः समम् ।
एतदेषां ब्रह्म ।
एतद्धि सर्वाणि कर्माणि बिभर्ति ।
तदेतत्त्रयं सदेकमयमात्मा ।
आत्मो एकः सन्नेतत्त्रयम् ।
तदेतदमृतं सत्येन छन्नम् ।
प्राणो वा अमृतम् ।
नामरूपे सत्यम् ।
ताभ्यामयं प्राणश्छन्नः ॥ १.६.३ ॥
आता कर्मांचे उक्थ म्हणजे आत्मा. म्हणूनच सर्व कर्मे उत्पन्न होतात. हेच यांचे साम, कारण ते सर्व कर्मांशी समान आहे. हेच यांचे ब्रह्म, कारण ते सर्व कर्मांना धारण करते. ही तिन्ही एकच सत् आहेत: हाच आत्मा. एक असलेला आत्माच ही तिन्ही आहे. ते हे अमृत, सत्याने आच्छादित आहे. प्राणच अमृत आहे. नाम व रूप सत्य आहेत. या दोहोंनी हा प्राण आच्छादित आहे.