उपनिषद् · Chāndogya 2.22
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Chāndogya 2.22.1
विनर्दि साम्नो वृणे पशव्यमित्यग्नेरुद्गीथोऽनिरुक्तः प्रजापतेर्निरुक्तः सोमस्य मृदु श्लक्ष्णं वायोः श्लक्ष्णं बलवदिन्द्रस्य क्रौञ्चं बृहस्पतेरपध्वान्तं वरुणस्य तान्सर्वानेवोपसेवेत वारुणं त्वेव वर्जयेत् ॥ २.२२.१ ॥
'विनर्दि साम का मैं पशुदायी को चुनता हूँ' — यह अग्नि का उद्गीथ है, जो अनिर्वचनीय है; प्रजापति का उद्गीथ निर्वचनीय है; सोम का कोमल और चिकना है; वायु का चिकना और बलवान है; इन्द्र का क्रौञ्च है; बृहस्पति का अंधकार हटाने वाला है; वरुण का। उन सबकी उपासना करे, पर वारुण को अवश्य त्याग दे।
Chāndogya 2.22.2
अमृतत्वं देवेभ्य आगायानीत्यागायेत्स्वधां पितृभ्य आशां मनुष्येभ्यस्तृणोदकं पशुभ्यः स्वर्गं लोकं यजमानायान्नमात्मन आगायानीत्येतानि मनसा ध्यायन्नप्रमत्तः स्तुवीत ॥ २.२२.२ ॥
'देवताओं के लिए अमरत्व को मैं गाऊँगा' — इस प्रकार गाए; पितरों के लिए स्वधा को, मनुष्यों के लिए आशा को, पशुओं के लिए तृण और जल को, यजमान के लिए स्वर्गलोक को, अपने लिए अन्न को — 'मैं गाऊँगा'; इन सबका मन से ध्यान करते हुए, सावधान होकर स्तुति करे।
Chāndogya 2.22.3
सर्वे स्वरा इन्द्रस्यात्मानः सर्व ऊष्माणः प्रजापतेरात्मानः सर्वे स्पर्शा मृत्योरात्मानस्तं यदि स्वरेषूपालभेतेन्द्रꣳशरणं प्रपन्नोऽभूवं स त्वा प्रति वक्ष्यतीत्येनं ब्रूयात् ॥ २.२२.३ ॥
सभी स्वर इन्द्र के आत्मा हैं, सभी ऊष्म प्रजापति के आत्मा हैं, सभी स्पर्श मृत्यु के आत्मा हैं। यदि कोई स्वरों में उसे दोष दे, तो उसे यह कहना चाहिए: 'मैं इन्द्र की शरण में आया हूँ, वह तुम्हें उत्तर देगा।'
Chāndogya 2.22.4
अथ यद्येनमूष्मसूपालभेत प्रजापतिꣳशरणं प्रपन्नोऽभूवं स त्वा प्रति पेक्ष्यतीत्येनं ब्रूयादथ यद्येनꣳ स्पर्शेषूपालभेत मृत्युꣳ शरणं प्रपन्नोऽभूवं स त्वा प्रति धक्ष्यतीत्येनं ब्रूयात् ॥ २.२२.४ ॥
फिर यदि कोई ऊष्मों में उसे दोष दे, तो उसे कहना चाहिए: 'मैं प्रजापति की शरण में आया हूँ, वह तुम्हें देखेगा।' और यदि कोई स्पर्शों में उसे दोष दे, तो उसे कहना चाहिए: 'मैं मृत्यु की शरण में आया हूँ, वह तुम्हें जला देगा।'
Chāndogya 2.22.5
सर्वे स्वरा घोषवन्तो बलवन्तो वक्तव्या इन्द्रे बलं ददानीति सर्व ऊष्माणोऽग्रस्ता अनिरस्ता विवृता वक्तव्याः प्रजापतेरात्मानं परिददानीति सर्वे स्पर्शा लेशेनानभिनिहिता वक्तव्या मृत्योरात्मानं परिहराणीति ॥ २.२२.५ ॥
सभी स्वर घोषयुक्त और बलवान उच्चारित करने चाहिए, यह कहते हुए: 'मैं इन्द्र को बल देता हूँ।' सभी ऊष्म बिना रुकावट, बिना बाधा और खुले रूप में उच्चारित करने चाहिए, यह कहते हुए: 'मैं प्रजापति को अपना आत्मा समर्पित करता हूँ।' सभी स्पर्श थोड़े से, बिना पूरी तरह दबाए उच्चारित करने चाहिए, यह कहते हुए: 'मैं मृत्यु से अपने आत्मा को बचाता हूँ।'