Vedyatra वेदयात्रा
खोजें

उपनिषद् · Chāndogya 3.19

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

अर्थ सहित पढ़ें

Chāndogya 3.19.1

आदित्यो ब्रह्मेत्यादेशस्तस्योपव्याख्यानमसदेवेदमग्र आसीत् । तत्सदासीत्तत्समभवत्तदाण्डं निरवर्तत तत्संवत्सरस्य मात्रामशयत तन्निरभिद्यत ते आण्डकपाले रजतं च सुवर्णं चाभवताम् ॥ ३.१९.१ ॥

आदित्य ब्रह्म है, यह उपदेश है। उसकी विस्तृत व्याख्या: आरंभ में यह असत् ही था। वह सत् हुआ, उससे उत्पन्न हुआ। वह अंडा बन गया। वह संवत्सर भर की मात्रा तक पड़ा रहा। वह फटा, और उस अंडे के दोनों कपाल चाँदी और सोना हो गए।

Chāndogya 3.19.2

तद्यद्रजतꣳसेयं पृथिवी यत्सुवर्णꣳ सा द्यौर्यज्जरायु ते पर्वता यदुल्बꣳसमेघो नीहारो या धमनयस्ता नद्यो यद्वास्तेयमुदकꣳस समुद्रः ॥ ३.१९.२ ॥

जो चाँदी था, वह यह पृथ्वी है; जो सोना था, वह द्यौ है; जो जरायु था, वे पर्वत हैं; जो उल्ब था, वे मेघ और कोहरा हैं; जो धमनियाँ थीं, वे नदियाँ हैं; जो वास्तेय (तरल) था, वह जल है, वह समुद्र है।

Chāndogya 3.19.3

अथ यत्तदजायत सोऽसावादित्यस्तं जायमानं घोषा उलूलवोऽनूदतिष्ठन्त्सर्वाणि च भूतानि सर्वे च कामास्तस्मात्तस्योदयं प्रति प्रत्यायनं प्रति घोषा उलूलवोऽनूत्तिष्ठन्ति सर्वाणि च भूतानि सर्वे च कामाः ॥ ३.१९.३ ॥

फिर जो जन्मा, वह वही आदित्य है। जन्म लेते हुए उसके पीछे घोष और उलूलु-ध्वनियाँ उठीं, और सभी प्राणी तथा सभी कामनाएँ उठीं। इसलिए उसके उदय की ओर और उसके अस्त होने की ओर घोष और उलूलु-ध्वनियाँ उठती हैं, और सभी प्राणी तथा सभी कामनाएँ उठती हैं।

Chāndogya 3.19.4

स य एतमेवं विद्वानादित्यं ब्रह्मेत्युपास्तेऽभ्याशो ह यदेनꣳ साधवो घोषा आ च गच्छेयुरुप च निम्रेडेरन्निम्रेडेरन् ॥ ३.१९.४ ॥

जो इस प्रकार जानकर आदित्य को ब्रह्म रूप में उपासना करता है, उसके निकट जब शुभ स्वर आते हैं और उसके पास आकर गूँजते हैं, गूँजते हैं।