Vedyatra वेदयात्रा
खोजें

उपनिषद् · Chāndogya 6.2

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

अर्थ सहित पढ़ें

Chāndogya 6.2.1

सदेव सोम्येदमग्र आसीदेकमेवाद्वितीयम् । तद्धैक आहुरसदेवेदमग्र आसीदेकमेवाद्वितीयं तस्मादसतः सज्जायत ॥ ६.२.१ ॥

हे सोम्य! आरंभ में यह जगत् केवल सत् ही था, एक ही और अद्वितीय। कुछ लोग कहते हैं कि आरंभ में यह जगत् असत् ही था, एक ही और अद्वितीय; उसी असत् से सत् उत्पन्न हुआ।

Chāndogya 6.2.2

कुतस्तु खलु सोम्यैवँस्यादिति होवाच कथमसतः सज्जायेतेति। सत्त्वेव सोम्येदमग्र आसीदेकमेवाद्वितीयम् ॥ ६.२.२ ॥

हे सोम्य! वह कैसे हो सकता है? (उसने) कहा — असत् से सत् कैसे उत्पन्न हो सकता है? हे सोम्य! आरंभ में यह जगत् सत् ही था, एक ही और अद्वितीय।

Chāndogya 6.2.3

तदैक्षत बहु स्यां प्रजायेयेति तत्तेजोऽसृजत । तत्तेज ऐक्षत बहु स्यां प्रजायेयेति तदपोऽसृजत । तस्माद्यत्र क्वच शोचति स्वेदते वा पुरुषस्तेजस एव तदध्यापो जायन्ते ॥ ६.२.३ ॥

उसने संकल्प किया — मैं बहुत हो जाऊँ, उत्पन्न होऊँ — तब उसने तेज (अग्नि) उत्पन्न किया। उस तेज ने संकल्प किया — मैं बहुत हो जाऊँ, उत्पन्न होऊँ — तब उसने जल उत्पन्न किया। इसलिए जहाँ कहीं भी मनुष्य शोक करता है या पसीना बहाता है, वहाँ तेज से ही जल उत्पन्न होता है।

Chāndogya 6.2.4

ता आप ऐक्षन्त बह्व्यः स्याम प्रजायेमहीति ता अन्नमसृजन्त । तस्माद्यत्र क्व च वर्षति तदेव भूयिष्ठमन्नं भवत्यद्भ्य एव तदध्यन्नाद्यं जायते ॥ ६.२.४ ॥

उन जलों ने संकल्प किया — हम बहुत हो जाएँ, उत्पन्न हों — तब उन्होंने अन्न उत्पन्न किया। इसलिए जहाँ कहीं वर्षा होती है, वहीं अन्न सबसे अधिक होता है; जल से ही खाने योग्य अन्न उत्पन्न होता है।