उपनिषद् · Chāndogya 8.11
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Chāndogya 8.11.1
तद्यत्रैतत्सुप्तः समस्तः संप्रसन्नः स्वप्नं न विजानात्येष आत्मेति होवाचैतदमृतमभयमेतद्ब्रह्मेति स ह शान्तहृदयः प्रवव्राज स हाप्राप्यैव देवानेतद्भयं ददर्श नाह खल्वयमेवꣳ संप्रत्यात्मानं जानात्ययमहमस्मीति नो एवेमानि भूतानि विनाशमेवापीतो भवति नाहमत्र भोग्यं पश्यामीति ॥ ८.११.१ ॥
जब यह (जीव) सोया हुआ, पूरी तरह शांत और प्रसन्न होकर स्वप्न नहीं जानता, तब यही आत्मा है, ऐसा उसने कहा; यही अमृत है, यही अभय है, यही ब्रह्म है। शांत हृदय से वह गया, परन्तु देवताओं को प्राप्त किए बिना ही उसने यह भय देखा कि 'मैं निश्चय ही इस प्रकार अब अपने आत्मा को नहीं जानता कि यह मैं हूँ'; और न ये प्राणी ही इस (आत्मा) से विनाश को प्राप्त होते हैं। यहाँ मैं भोगने योग्य कुछ नहीं देखता।
Chāndogya 8.11.2
स समित्पाणिः पुनरेयाय तꣳ ह प्रजापतिरुवाच मघवन्यच्छान्तहृदयः प्राव्राजीः किमिच्छन्पुनरागम इति स होवाच नाह खल्वयं भगव एवꣳ संप्रत्यात्मानं जानात्ययमहमस्मीति नो एवेमानि भूतानि विनाशमेवापीतो भवति नाहमत्र भोग्यं पश्यामीति ॥ ८.११.२ ॥
वह समिधा हाथ में लिए फिर लौटा। प्रजापति ने उससे कहा: हे मघवान्, शांत हृदय से तुम गए थे; अब क्या चाहकर लौटे हो? उसने कहा: हे भगवन, मैं अपने आप को इस प्रकार अभी नहीं जानता कि 'यह मैं हूँ'। ये भूत निश्चय ही नाश को प्राप्त होते हैं; मैं यहाँ भोग्य कुछ नहीं देखता।
Chāndogya 8.11.3
एवमेवैष मघवन्निति होवाचैतं त्वेव ते भूयोऽनुव्याख्यास्यामि नो एवान्यत्रैतस्माद्वसापराणि पञ्च वर्षाणीति स हापराणि पञ्च वर्षाण्युवास तान्येकशतꣳ संपेदुरेतत्तद्यदाहुरेकशतꣳ ह वै वर्षाणि मघवान्प्रजापतौ ब्रह्मचर्यमुवास तस्मै होवाच ॥ ८.११.३ ॥
हे मघवन्, इस प्रकार वह यह कहकर, 'मैं तुम्हें यह फिर विस्तार से समझाऊँगा, किन्तु इससे अलग नहीं: पाँच और वर्ष रहो' — वह पाँच और वर्ष रहा। वे एक सौ हो गए; जो कहते हैं 'एक सौ वर्ष' वह यही है। मघवान ने प्रजापति के पास एक सौ वर्ष ब्रह्मचर्य में निवास किया। उससे उसने कहा।