Mahābhārata · Adhyāya 12.253
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.253.1
अध्यात्मं विस्तरेणेह पुनरेव वदस्व मे ।
यदध्यात्मं यथा वेद भगवन्नृषिसत्तम ॥ १२.२५३.१ ॥
Sprich mir hier noch einmal ausführlich vom inneren Selbst (adhyātma), so wie du es kennst, o Ehrwürdiger, Bester der Weisen.
12.253.2
अध्यात्मं यदिदं तात पुरुषस्येह विद्यते ।
तत्तेऽहं वर्तयिष्यामि तस्य व्याख्यामिमां शृणु ॥ १२.२५३.२ ॥
Mein Sohn, was vom inneren Selbst (adhyātma) hier im Menschen vorhanden ist, das werde ich dir darlegen; höre diese Erläuterung.
12.253.3
भूमिरापस्तथा ज्योतिर्वायुराकाश एव च ।
महाभूतानि भूतानां सागरस्योर्मयो यथा ॥ १२.२५३.३ ॥
Erde, Wasser, ebenso Licht-Feuer, Luft und Raum: das sind die großen Elemente (mahābhūta), wie die Wellen des Ozeans.
12.253.4
प्रसार्येह यथाऽङ्गानि कूर्मः संहरते पुनः ।
तद्वन्महान्ति भूतानि यवीयःसु विकुर्वते ॥ १२.२५३.४ ॥
Wie die Schildkröte ihre Glieder ausstreckt und wieder einzieht, so bewirken die großen Elemente Veränderungen in den kleineren Wesen.
12.253.5
इति तन्मयमेवेदं सर्वं स्थावरजङ्गमम् ।
सर्गे च प्रलये चैव तस्मिन्निर्दिश्यते तथा ॥ १२.२५३.५ ॥
So ist diese ganze Welt des Unbeweglichen und Beweglichen allein aus jenen gemacht; bei Schöpfung wie bei Auflösung wird sie als in ihnen befindlich dargelegt.
12.253.6
महाभूतानि पञ्चैव सर्वभूतेषु भूतकृत् ।
अकरोत्तात वैषम्यं यस्मिन्यदनुपश्यति ॥ १२.२५३.६ ॥
Die fünf großen Elemente allein hat in allen Wesen der Schöpfer der Wesen, mein Sohn, zur Verschiedenheit gemacht; in dem, worin man wahrnimmt, was man wahrnimmt.
12.253.7
अकरोद्यच्छरीरेषु कथं तदुपलक्षयेत् ।
इन्द्रियाणि गुणाः केचित्कथं तानुपलक्षयेत् ॥ १२.२५३.७ ॥
Wie soll man erkennen, was er in den Körpern hervorbrachte? Wie erkennt man die Sinne und gewisse Qualitäten?
12.253.8
एतत्ते वर्तयिष्यामि यथावदनुपूर्वकः ।
शृणु तत्त्वमिहैकाग्रो यथा तत्त्वं यथा च तत् ॥ १२.२५३.८ ॥
Dies werde ich dir der Reihe nach und richtig darlegen. Höre hier mit gesammeltem Geist die Wahrheit, wie sie ist und auf welche Weise sie ist.
12.253.9
शब्दः श्रोत्रं तथा खानि त्रयमाकाशसंभवम् ।
प्राणश्रेष्टा तथा स्पर्श एते वायुगुणास्त्रयः ॥ १२.२५३.९ ॥
Klang, Ohr und die Körperöffnungen – diese drei entstehen aus dem Raum. Die Tätigkeit des Atems und das Tasten – diese drei sind Eigenschaften der Luft.
12.253.10
रूपं चक्षुर्विपाकश्च त्रिधा ज्योतिर्विधीयते ।
रसोऽथ रसनं स्नेहो गुणास्त्वेते त्रयोऽम्भसः ॥ १२.२५३.१० ॥
Gestalt, Auge und Wandlung – das Licht wird dreifach bestimmt. Geschmack, Zunge und Feuchtigkeit – diese drei sind die Eigenschaften des Wassers.
12.253.11
घ्रेयं घ्राणं शरीरं च भूमेरेते गुणास्त्रयः ।
श्रोत्रं त्वक्चक्षुषी जिह्वा नासिका चैव पञ्चमी ॥ १२.२५३.११ ॥
Geruch, Geruchssinn und der Körper – diese drei sind Eigenschaften der Erde. Ohr, Haut, die beiden Augen, Zunge und Nase – und das fünfte.
12.253.12
एतावानिन्द्रियग्रामो व्याख्यातः पाञ्चभौतिकः ।
वायोः स्पर्शो रसोऽद्भ्यश्च ज्योतिषो रुपमुच्यते।
आकाशप्रभवः शब्दो गन्धो भूमिगुणः स्मृतः ॥ १२.२५३.१२ ॥
So ist die aus den fünf Elementen bestehende Schar der Sinne dargelegt: Tastsinn kommt aus der Luft, Geschmack aus dem Wasser, Gestalt aus dem Licht. Klang, aus dem Raum geboren, und Geruch, die Eigenschaft der Erde, werden so überliefert.
12.253.13
मनो बुद्धिः स्वभावश्च त्रय एते मनोमयाः ।
न गुणानतिवर्तन्ते गुणेभ्यः परमागताः ॥ १२.२५३.१३ ॥
Geist, Intellekt und Wesensart – diese drei sind aus Geist gemacht. Die das Höchste erreicht haben, jenseits der Guṇas, überschreiten die Guṇas nicht.
12.253.14
यथा कूर्म इहाङ्गानि प्रसार्य विनियच्छति ।
एवमेवेन्द्रियग्रामं बुद्धिः सृष्ट्वा नियच्छति ॥ १२.२५३.१४ ॥
Wie die Schildkröte ihre Glieder ausstreckt und dann wieder einzieht, so hält der Intellekt, nachdem er die Schar der Sinne hervorgebracht hat, sie im Zaum.
12.253.15
यदूर्ध्वं पादतलयोरवाङ्भूर्ध्नश्च पश्यति ।
एतस्मिन्नेव कृत्ये तु वर्तते बुद्धिरुत्तमा ॥ १२.२५३.१५ ॥
Was von den Fußsohlen aufwärts und vom Haupt abwärts sieht – in genau dieser Aufgabe ist der höchste Intellekt tätig.
12.253.16
गुणान्नेनीयते बुद्धिर्बुद्धिरेवेन्द्रियाण्यपि ।
मनः षष्ठानि सर्वाणि बुद्ध्य भावे कृतो गुणाः ॥ १२.२५३.१६ ॥
Der Intellekt wird von den Guṇas geleitet, und auch die Sinne durch den Intellekt; der Geist ist der sechste. Fehlt der Intellekt, werden alle Guṇas untätig.
12.253.17
इन्द्रियाणि नरे पञ्च षष्ठं तु मन उच्यते ।
सप्तमीं बुद्धिमेवाहुः क्षेत्रज्ञं पुनरष्टमम् ॥ १२.२५३.१७ ॥
Im Menschen gibt es fünf Sinne; den sechsten nennt man den Geist. Den siebten nennt man den Intellekt selbst, und den achten wiederum den Kenner des Feldes.
12.253.18
चक्षुरालोचनायैव संशयं कुरुते मनः ।
बुद्धिरध्यवसानाय साक्षी क्षेत्रज्ञ उच्यते ॥ १२.२५३.१८ ॥
Das Auge dient nur dem Sehen, doch der Geist erzeugt Zweifel. Der Intellekt dient dem Entscheiden; der Zeuge wird der Kenner des Feldes genannt.
12.253.19
रजस्तमश्च सत्वं च त्रय एते स्वयोनिजाः ।
समाः सर्वेषु भूतेषु तान्गुणानुपलक्षयेत् ॥ १२.२५३.१९ ॥
Rajas, tamas und sattva – diese drei, aus ihren eigenen Quellen geboren, sind in allen Wesen gleichermaßen gegenwärtig; man soll diese Eigenschaften erkennen.
12.253.20
तत्र यत्प्रीतिसंयुक्तं किंचिदात्मनि लक्षयेत् ।
प्रशान्तमिव संशुद्धं सत्वं तदुपधारयेत् ॥ १२.२५३.२० ॥
Was im Selbst mit Zufriedenheit verbunden ist und ruhig und gereinigt erscheint, das soll man als sattva erkennen.
12.253.21
यत्तु संतापसंयुक्तं काये मनसि वा भवेत् ।
प्रवृत्तं रज इत्येवं तत्र चाप्युपलक्षयेत् ॥ १२.२५३.२१ ॥
Was aber im Körper oder im Geist mit Qual verbunden und in Bewegung gesetzt ist, das ist rajas; auch dort soll man es erkennen.
12.253.22
यत्तु संमोहसंयुक्तमव्यक्तविषयं भवेत् ।
अप्रतर्क्यमविज्ञेयं तमस्तदुपधार्यताम् ॥ १२.२५३.२२ ॥
Was aber mit Verblendung verbunden ist, das Unoffenbare zum Gegenstand hat, jenseits des Denkens und unerkennbar ist, das soll man als tamas verstehen.
12.253.23
प्रहर्षः प्रीतिरानन्दः साम्यं स्वस्थात्मचित्तता ।
अकस्माद्यदि वा कस्माद्वर्तन्ते सात्विका गुणाः ॥ १२.२५३.२३ ॥
Freude, Zufriedenheit, Glückseligkeit, Gleichmut und ein in sich ruhender Geist – ob sie plötzlich oder aus irgendeinem Grund entstehen – sind die sattvischen Eigenschaften.
12.253.24
अभिमानो मृषावादो लोभो मोहस्तथाऽक्षमा ।
लिङ्गानि रजसस्तानि वर्तन्ते हेत्वहेतुतः ॥ १२.२५३.२४ ॥
Stolz, falsche Rede, Gier, Verblendung und Ungeduld – dies sind die Merkmale von rajas, die mit oder ohne Ursache auftreten.
12.253.25
तथा मोहः प्रमादश्च निद्रा तन्द्रा प्रबोधिता ।
कथंचिदभिवर्तन्ते विज्ञेयास्तामसा गुणाः ॥ १२.२५३.२५ ॥
Ebenso erheben sich Verblendung, Achtlosigkeit, Schlaf und Schlaffheit, wenn sie geweckt sind, auf irgendeine Weise; sie sind als die Eigenschaften von tamas zu erkennen.