Mahābhārata · Adhyāya 12.253
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.253.1
अध्यात्मं विस्तरेणेह पुनरेव वदस्व मे ।
यदध्यात्मं यथा वेद भगवन्नृषिसत्तम ॥ १२.२५३.१ ॥
Fala-me novamente aqui, em detalhe, do eu interior (adhyātma), como o conheces, ó venerável, o melhor dos sábios.
12.253.2
अध्यात्मं यदिदं तात पुरुषस्येह विद्यते ।
तत्तेऽहं वर्तयिष्यामि तस्य व्याख्यामिमां शृणु ॥ १२.२५३.२ ॥
Querido filho, o que existe aqui do eu interior (adhyātma) na pessoa, isso te explicarei; ouve esta exposição.
12.253.3
भूमिरापस्तथा ज्योतिर्वायुराकाश एव च ।
महाभूतानि भूतानां सागरस्योर्मयो यथा ॥ १२.२५३.३ ॥
Terra, água, igualmente luz-fogo, ar e espaço: estes são os grandes elementos (mahābhūta), como as ondas do oceano.
12.253.4
प्रसार्येह यथाऽङ्गानि कूर्मः संहरते पुनः ।
तद्वन्महान्ति भूतानि यवीयःसु विकुर्वते ॥ १२.२५३.४ ॥
Assim como a tartaruga estende seus membros e depois os recolhe, assim os grandes elementos produzem mudanças nos seres menores.
12.253.5
इति तन्मयमेवेदं सर्वं स्थावरजङ्गमम् ।
सर्गे च प्रलये चैव तस्मिन्निर्दिश्यते तथा ॥ १२.२५३.५ ॥
Assim, todo este mundo do imóvel e do móvel é feito apenas daqueles; na criação e na dissolução também se declara que está neles.
12.253.6
महाभूतानि पञ्चैव सर्वभूतेषु भूतकृत् ।
अकरोत्तात वैषम्यं यस्मिन्यदनुपश्यति ॥ १२.२५३.६ ॥
Os cinco grandes elementos apenas, em todos os seres, o criador dos seres, querido filho, produziu a diferença; naquele em que se percebe o que se percebe.
12.253.7
अकरोद्यच्छरीरेषु कथं तदुपलक्षयेत् ।
इन्द्रियाणि गुणाः केचित्कथं तानुपलक्षयेत् ॥ १२.२५३.७ ॥
Como se pode perceber o que ele produziu nos corpos? Como se percebem os sentidos e certas qualidades?
12.253.8
एतत्ते वर्तयिष्यामि यथावदनुपूर्वकः ।
शृणु तत्त्वमिहैकाग्रो यथा तत्त्वं यथा च तत् ॥ १२.२५३.८ ॥
Eu te explicarei isto corretamente e em ordem. Ouve aqui, com atenção concentrada, a verdade como ela é e do modo como ela é.
12.253.9
शब्दः श्रोत्रं तथा खानि त्रयमाकाशसंभवम् ।
प्राणश्रेष्टा तथा स्पर्श एते वायुगुणास्त्रयः ॥ १२.२५३.९ ॥
O som, o ouvido e os orifícios do corpo: estes três nascem do espaço. A atividade do sopro e o tato: estes três são qualidades do ar.
12.253.10
रूपं चक्षुर्विपाकश्च त्रिधा ज्योतिर्विधीयते ।
रसोऽथ रसनं स्नेहो गुणास्त्वेते त्रयोऽम्भसः ॥ १२.२५३.१० ॥
A forma, o olho e a transformação: a luz é ordenada de três modos. O sabor, a língua e a umidade: estes três são qualidades da água.
12.253.11
घ्रेयं घ्राणं शरीरं च भूमेरेते गुणास्त्रयः ।
श्रोत्रं त्वक्चक्षुषी जिह्वा नासिका चैव पञ्चमी ॥ १२.२५३.११ ॥
O odor, o olfato e o corpo: estes três são qualidades da terra. O ouvido, a pele, os dois olhos, a língua e o nariz: e o quinto.
12.253.12
एतावानिन्द्रियग्रामो व्याख्यातः पाञ्चभौतिकः ।
वायोः स्पर्शो रसोऽद्भ्यश्च ज्योतिषो रुपमुच्यते।
आकाशप्रभवः शब्दो गन्धो भूमिगुणः स्मृतः ॥ १२.२५३.१२ ॥
Assim fica explicado o conjunto dos sentidos, feito dos cinco elementos: do ar vem o tato, da água o sabor, e da luz a forma. O som, nascido do espaço, e o odor, qualidade da terra, assim se recordam.
12.253.13
मनो बुद्धिः स्वभावश्च त्रय एते मनोमयाः ।
न गुणानतिवर्तन्ते गुणेभ्यः परमागताः ॥ १२.२५३.१३ ॥
A mente, o intelecto e a natureza: estes três são feitos de mente. Aqueles que alcançaram o supremo, além dos guṇas, não transcendem os guṇas.
12.253.14
यथा कूर्म इहाङ्गानि प्रसार्य विनियच्छति ।
एवमेवेन्द्रियग्रामं बुद्धिः सृष्ट्वा नियच्छति ॥ १२.२५३.१४ ॥
Assim como a tartaruga estende seus membros e depois os recolhe, assim o intelecto, tendo produzido o conjunto dos sentidos, os controla.
12.253.15
यदूर्ध्वं पादतलयोरवाङ्भूर्ध्नश्च पश्यति ।
एतस्मिन्नेव कृत्ये तु वर्तते बुद्धिरुत्तमा ॥ १२.२५३.१५ ॥
Aquilo que vê para cima desde as solas dos pés e para baixo desde a cabeça: nesta mesma tarefa se ocupa o intelecto supremo.
12.253.16
गुणान्नेनीयते बुद्धिर्बुद्धिरेवेन्द्रियाण्यपि ।
मनः षष्ठानि सर्वाणि बुद्ध्य भावे कृतो गुणाः ॥ १२.२५३.१६ ॥
O intelecto é conduzido pelos guṇas, e também os sentidos pelo intelecto; a mente é a sexta. Quando falta o intelecto, todos os guṇas tornam-se inativos.
12.253.17
इन्द्रियाणि नरे पञ्च षष्ठं तु मन उच्यते ।
सप्तमीं बुद्धिमेवाहुः क्षेत्रज्ञं पुनरष्टमम् ॥ १२.२५३.१७ ॥
No homem há cinco sentidos; o sexto se chama mente. O sétimo, dizem, é o próprio intelecto, e o oitavo é de novo o conhecedor do campo.
12.253.18
चक्षुरालोचनायैव संशयं कुरुते मनः ।
बुद्धिरध्यवसानाय साक्षी क्षेत्रज्ञ उच्यते ॥ १२.२५३.१८ ॥
O olho serve apenas para ver, mas a mente produz a dúvida. O intelecto serve para determinar; a testemunha é chamada conhecedor do campo.
12.253.19
रजस्तमश्च सत्वं च त्रय एते स्वयोनिजाः ।
समाः सर्वेषु भूतेषु तान्गुणानुपलक्षयेत् ॥ १२.२५३.१९ ॥
Rajas, tamas e sattva — estas três, nascidas de suas próprias origens, estão igualmente presentes em todos os seres; deve-se reconhecer essas qualidades.
12.253.20
तत्र यत्प्रीतिसंयुक्तं किंचिदात्मनि लक्षयेत् ।
प्रशान्तमिव संशुद्धं सत्वं तदुपधारयेत् ॥ १२.२५३.२० ॥
O que no eu se mostra unido ao contentamento e parece sereno e purificado, deve-se compreender como sattva.
12.253.21
यत्तु संतापसंयुक्तं काये मनसि वा भवेत् ।
प्रवृत्तं रज इत्येवं तत्र चाप्युपलक्षयेत् ॥ १२.२५३.२१ ॥
Mas o que no corpo ou na mente está unido ao sofrimento e posto em atividade é rajas; deve-se reconhecê-lo também ali.
12.253.22
यत्तु संमोहसंयुक्तमव्यक्तविषयं भवेत् ।
अप्रतर्क्यमविज्ञेयं तमस्तदुपधार्यताम् ॥ १२.२५३.२२ ॥
Mas o que está unido à ilusão, tem o não manifesto como objeto, está além do raciocínio e é incognoscível — que seja compreendido como tamas.
12.253.23
प्रहर्षः प्रीतिरानन्दः साम्यं स्वस्थात्मचित्तता ।
अकस्माद्यदि वा कस्माद्वर्तन्ते सात्विका गुणाः ॥ १२.२५३.२३ ॥
Alegria, contentamento, bem-aventurança, equanimidade e uma mente em paz consigo mesma — surjam de repente ou por alguma causa — são as qualidades sáttvicas.
12.253.24
अभिमानो मृषावादो लोभो मोहस्तथाऽक्षमा ।
लिङ्गानि रजसस्तानि वर्तन्ते हेत्वहेतुतः ॥ १२.२५३.२४ ॥
Orgulho, fala falsa, cobiça, ilusão e impaciência — estes são os sinais de rajas, presentes com ou sem causa.
12.253.25
तथा मोहः प्रमादश्च निद्रा तन्द्रा प्रबोधिता ।
कथंचिदभिवर्तन्ते विज्ञेयास्तामसा गुणाः ॥ १२.२५३.२५ ॥
Igualmente, a ilusão, a negligência, o sono e a sonolência, uma vez despertados, surgem de algum modo; devem ser reconhecidos como as qualidades de tamas.