Mahābhārata · Adhyāya 12.55
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.55.1
प्रणिपत्य हृषीकेशमभिवाद्य पितामहम् ।
अनुमान्य गुरून्सर्वान्पर्यपृच्छद्युधिष्ठिरः ॥ १२.५५.१ ॥
Tendo se prostrado diante de Hṛṣīkeśa, saudado o avô e pedido licença a todos os anciãos, Yudhiṣṭhira perguntou.
12.55.2
राज्ञां वै परमो धर्म इति धर्मविदो विदुः ।
महान्तमेतं भारं च मन्ये तद्ब्रूहि पार्थिव ॥ १२.५५.२ ॥
"O dever supremo dos reis", assim dizem os conhecedores do dharma. Considero este fardo muito grande; conta-me, ó senhor da terra.
12.55.3
राजधर्मान्विशेषेण कथयस्य पितामह ।
सर्वस्य जीवलोकस्य राजधर्मः परायणम् ॥ १२.५५.३ ॥
Ó avô, explica em particular os deveres dos reis; pois o dever real é o refúgio de todo o mundo vivente.
12.55.4
त्रिवर्गो हि समासक्तो राजधर्मेषु कौरव ।
मोक्षधर्मश्च विस्पष्टः सकलोऽत्र समाहितः ॥ १२.५५.४ ॥
Ó Kaurava, a tríade de fins (dharma, riqueza, prazer) está intimamente ligada aos deveres dos reis, e o dharma da libertação também é claramente exposto; aqui tudo está reunido.
12.55.5
यथा हि रश्मयोऽश्वस्य द्विरदस्याङ्कुशो यथा ।
नरेन्द्रधर्मो लोकस्य तथा प्रग्रहणं स्मृतम् ॥ १२.५५.५ ॥
Como as rédeas ao cavalo e o aguilhão ao elefante, assim o dever do rei é lembrado como a rédea que guia o mundo.
12.55.6
अत्र वै संप्रमूढे तु धर्मे राजर्षिसेविते ।
लोकस्य संस्था न भवेत्सर्वं च व्याकुलीभवेत् ॥ १२.५५.६ ॥
Se neste dharma praticado pelos reis-sábios houvesse profunda confusão, a ordem do mundo não subsistiria, e tudo cairia em desordem.
12.55.7
उदयन्हि यथा सूर्यो नाशयत्यशुभं तमः ।
राजधर्मस्तथा लोक्यामाक्षिपत्यशुभां गतिम् ॥ १२.५५.७ ॥
Assim como o sol nascente destrói a escuridão nefasta, o dever real afasta no mundo o caminho infausto.
12.55.8
तदग्रे राजधर्मान्हि मदर्थे त्वं पितामह ।
प्रब्रूहि भरतश्रेष्ठ त्वं हि धर्मभूतां वरः ॥ १२.५५.८ ॥
Portanto, primeiro explica-me, por minha causa, os deveres dos reis, ó avô. Ó melhor dos Bharatas, tu és, de fato, o mais excelso entre os que encarnam o dharma.
12.55.9
आगमश्च परस्त्वत्तः सर्वेषां नः परन्तप ।
भवन्तं हि परं बुद्धौ वासुदेवोऽभिमन्यते ॥ १२.५५.९ ॥
Ó destruidor de inimigos, o ensinamento supremo para todos nós vem de ti. Vāsudeva também te tem como o supremo em sabedoria.
12.55.10
नमो धर्माय महते नमः कृष्णाय वेधसे ।
ब्राह्मणेभ्यो नमस्कृत्य धर्मान्वक्ष्यामि शाश्वतान् ॥ १२.५५.१० ॥
Homenagem ao grande dharma, homenagem a Kṛṣṇa, o criador. Tendo me inclinado diante dos brâmanes, exporei os deveres eternos.
12.55.11
शृणु कार्त्स्न्येन मत्तस्त्वं राजधर्मान्युधिष्ठिर ।
निरुच्यमानान्नियतो यच्चान्यदपि वाञ्छसि ॥ १२.५५.११ ॥
Ouve de mim por inteiro os deveres dos reis, Yudhiṣṭhira. Atende com disciplina ao que está sendo explicado, e também a tudo o mais que desejas.
12.55.12
आदावेव कुरुश्रेष्ठ राज्ञा रञ्जनमिच्छता ।
देवतानां द्विजानां च वर्तितव्यं यथाविधि ॥ १२.५५.१२ ॥
Ó melhor dos Kurus, um rei que deseja agradar seus súditos deve primeiro conduzir-se segundo a regra para com os deuses e os dvijas.
12.55.13
दैवतान्यर्चयित्वा हि ब्राह्मणांश्च कुरूद्वह ।
आनृण्यं याति धर्मस्य लोकेन च समर्च्यते ॥ १२.५५.१३ ॥
Tendo honrado os deuses e os brâmanes, ó chefe dos Kurus, o homem fica livre da dívida para com o dharma e é honrado pelo mundo.
12.55.14
उत्थानेन सदा पुत्र प्रयतेथा युधिष्ठिर ।
न ह्युत्थानमृते दैवं राज्ञामर्थं प्रसाधयेत् ॥ १२.५५.१४ ॥
Esforça-te sempre pela ação, meu filho Yudhiṣṭhira; pois o destino, sem esforço, não pode realizar os objetivos dos reis.
12.55.15
साधारणं द्वयं ह्येतद्दैवमुत्थानमेव च ।
पौरुषं हि परं मन्ये दैवं निश्चित्य मुह्यते ॥ १२.५५.१५ ॥
Estes dois, o destino e o esforço, são comuns a todos; porém considero o esforço humano supremo, pois quem fixa a mente só no destino se confunde.
12.55.16
विपन्ने च समारम्भे सन्तापं मा स्म वै कृथाः ।
घटेतैवं सदाऽऽत्मानं राज्ञामेष परो नयः ॥ १२.५५.१६ ॥
Se um empreendimento fracassar, não te aflijas; assim, mantém-te sempre empenhado. Esta é a suprema política dos reis.
12.55.17
न हि सत्यादृते किंचिद्राज्ञां वै सिद्धिकारकम् ।
सत्ये हि राजा निरतः प्रेत्य चेह च नन्दति ॥ १२.५५.१७ ॥
Nada que traga sucesso aos reis existe sem a verdade; o rei dedicado à verdade alegra-se aqui e no além.
12.55.18
ऋषीणामपि राजेन्द्र सत्यमेव परं धनम् ।
तथा राज्ञां परं सत्यान्नान्यद्विश्वासकारणम् ॥ १२.५५.१८ ॥
Ó senhor dos reis, até para os sábios a verdade é a suprema riqueza; de igual modo, para os reis não há outra causa de confiança maior que a verdade.
12.55.19
गुणवाञ्शीलवान्दान्तो मृदुदण्डो जितेन्द्रियः ।
सुदर्शः स्थूललक्ष्यश्च न भ्रश्येत सदा श्रियः ॥ १२.५५.१९ ॥
O rei virtuoso, de boa conduta, autocontrolado, brando no castigo, senhor dos sentidos, acessível e de vasto propósito, nunca cai da prosperidade.
12.55.20
आर्जवं सर्वकार्येषु श्रयेथाः कुरुनन्दन ।
पुनर्नयविचारेण त्रयीसंवरणेन च।
आर्जवेन समायुक्ता मोदन्ते ऋषयो दिवि ॥ १२.५५.२० ॥
Ó alegria dos Kurus, em todos os assuntos recorre à retidão; de novo, pelo juízo prudente da política e pela contenção pelos três Vedas. Os sábios dotados de retidão alegram-se no céu.
12.55.21
मृदुर्हि राजा सततं लङ्घ्यो भवति सर्वशः ।
तीक्ष्णाच्चोद्विजते लोकस्तस्मादुभयमाचरेत् ॥ १२.५५.२१ ॥
Pois um rei brando é sempre e em todos os sentidos transgredido, enquanto o povo se inquieta com um severo; portanto, deve praticar ambos.
12.55.22
अदण्ड्याश्चैव ते पुत्र विप्राः स्युर्ददतां वर ।
भूतमेतत्परं लोके ब्राह्मणा नाम पाण्डव ॥ १२.५५.२२ ॥
Os brâmanes, filho, melhor dos doadores, devem estar isentos de castigo; ó Pāṇḍava, isto está estabelecido como o supremo no mundo quanto aos brâmanes.
12.55.23
मनुना चात्र राजेन्द्र गीतौ श्लोकौ महात्मना ।
धर्मेषु स्वेषु कौरव्य हृदि तौ कर्तुमर्हसि ॥ १२.५५.२३ ॥
Ó senhor dos reis, aqui o magnânimo Manu cantou dois versos; ó descendente de Kuru, convém que os guardes no teu coração entre os teus deveres.
12.55.24
अभ्द्योऽग्निर्ब्रह्मतः क्षत्रमश्मनो लोहमुत्थितम् ।
तेषां सर्वत्रगं तेजः स्वासु योनिषु शाम्यति ॥ १२.५५.२४ ॥
O fogo surgiu da água, o poder guerreiro do Brahman, o ferro da pedra; o seu poder, que tudo permeia, apaga-se nas suas próprias fontes.
12.55.25
अयो हन्ति यदाऽश्मानमग्निरापो निहन्ति च ।
ब्रह्म च क्षत्रियो द्वेष्टि तदा सीदन्ति ते त्रयः ॥ १२.५५.२५ ॥
Quando o ferro golpeia a pedra, o fogo e a água a destroem, e o kṣatriya odeia o brâhmane, então esses três perecem.
12.55.26
एवं कृत्वा महाराज नमस्या एव ते द्विजाः ।
भौमं ब्रह्म द्विजश्रेष्ठा धारयन्ति शमान्विताः ॥ १२.५५.२६ ॥
Assim, grande rei, esses dvijas são de fato dignos de reverência. Os melhores dos nascidos duas vezes, dotados de calma, sustentam o brahman terrestre.
12.55.27
एवं चैव नरव्याघ्र लोकयात्राविघातकाः ।
निग्राह्या एव बाहुभ्यां ब्राह्मणास्ते नरेश्वर ॥ १२.५५.२७ ॥
Assim também, tigre entre os homens, os brâmanes que obstruem o curso do mundo devem ser contidos, senhor dos homens, apenas pela força dos braços.
12.55.28
श्लोकौ चोशनसा गीतौ पुरा तात महर्षिणा ।
तौ निवोध महाराज त्वमेकाग्रमना नृप ॥ १२.५५.२८ ॥
Dois versos foram cantados pelo grande sábio Uśanas há muito tempo, caro. Ouve-os, grande rei, com a mente concentrada.
12.55.29
उद्यम्य शस्त्रमायान्तमपि वेदान्तगं रणे ।
निगृह्णीयात्स्वधर्मेण धर्मापेक्षी नराधिपः ॥ १२.५५.२९ ॥
Mesmo quem vem à batalha com a arma erguida, ainda que versado no Vedānta, deve ser contido pelo senhor dos homens que busca o dharma, por meio do seu próprio dever.
12.55.30
विनश्यमानं धर्मं हि योऽभिरक्षेत्स धर्मवित् ।
न तेन धर्महा स स्यान्मन्युस्तन्मन्युमृच्छति ॥ १२.५५.३० ॥
Quem protege o dharma enquanto ele perece é de fato um conhecedor do dharma. Por isso não se torna destruidor do dharma; a ira encontra essa mesma ira.
12.55.31
एवं चैव नरश्रेष्ठ रक्ष्या एव द्विजातयः ।
सापराधानपि हि तान्विषयान्ते समुत्सृजेत् ॥ १२.५५.३१ ॥
Assim, melhor dos homens, os dvijātis devem ser protegidos; mesmo os culpados devem ser banidos para além das fronteiras do reino.
12.55.32
अभिशस्तमपि ह्येषां पीडयेन्न विशांपते ।
ब्रह्मघ्ने गुरुतल्पे च भ्रूणहत्ये तथैव च ॥ १२.५५.३२ ॥
Mesmo acusados, ó senhor dos povos, não devem ser feridos. O mesmo vale para o assassino de um brâmane, o violador do leito do mestre e o matador de um embrião.
12.55.33
राजद्विष्टे च विप्रस्य विषयान्ते विवासनम् ।
विधीयते न शारीरं भयमेषां कदाचन ॥ १२.५५.३३ ॥
Para um brâmane odiado pelo rei, prescreve-se o desterro para além da fronteira do reino; nunca se lhes deve impor castigo corporal.
12.55.34
दयिताश्च नरास्ते स्युर्भक्तिमन्तो द्विजेषु ये ।
न शोकः परमा तुष्टी राज्ञां भवति संचयात् ॥ १२.५५.३४ ॥
Os homens devotados aos dvijas tornam-se caros aos reis. Do acúmulo não vem o pesar aos reis, mas a suprema satisfação.
12.55.35
दुर्गेषु च महाराज षट्सु ये शास्त्रनिश्चिताः ।
सर्वदुर्गेषु मन्यन्ते नरदुर्गं सुदुर्गमम् ॥ १२.५५.३५ ॥
Entre as fortalezas fixadas pelos tratados, ó grande rei, a fortaleza dos homens é tida como a mais inexpugnável de todas.
12.55.36
तस्मान्नित्यं दया कार्या चातुर्वर्ण्ये विपश्चिता ।
धर्मात्मा सत्यवाक्चैव राजा रञ्जयति प्रजाः ॥ १२.५५.३६ ॥
Por isso, o sábio deve sempre mostrar compaixão às quatro castas. É o rei de alma justa e veraz que agrada os seus súditos.
12.55.37
न च क्षान्तेन ते नित्यं भाव्यं पुरुषसत्तम ।
अधर्मो हि मृद् राजा क्षमावानिव कुञ्जरः ॥ १२.५५.३७ ॥
Melhor dos homens, não deves ser sempre paciente; um rei paciente, como um elefante, afunda-se na injustiça.
12.55.38
वार्हस्पत्ये च शास्त्रे च श्लोकोऽयं नियतः प्रभो ।
अस्मिन्नर्थे निगदितस्तन्मे निगदतः शृणु ॥ १२.५५.३८ ॥
Ó senhor, este verso está firmemente estabelecido no tratado Bārhaspatya sobre este assunto; ouve-me recitá-lo.
12.55.39
क्षममाणं नृपं नित्यं नीचः परिभवेञ्जनः ।
हस्तियन्ता गजस्येव शिर एवारुरुक्षति ॥ १२.५५.३९ ॥
Um homem vil sempre despreza o rei paciente, como o condutor de elefantes tenta subir à cabeça do elefante.
12.55.40
तस्मान्नैव मृदुर्नित्यं तीक्ष्णो वाऽपि भवेन्नृपः ।
वसन्तेऽर्क इव श्रीमान्न शीतो न च घर्मदः ॥ १२.५५.४० ॥
Portanto, o rei não deve ser sempre brando nem sempre severo; deve ser glorioso como o sol da primavera, nem frio nem escaldante.
12.55.41
प्रत्यक्षेणानुमानेन तथौपम्यागमैरपि ।
परीक्ष्यास्ते महाराज स्वे परे चैव नित्यशः ॥ १२.५५.४१ ॥
Ó grande rei, tanto os teus como os estranhos devem ser sempre examinados pela percepção direta, pela inferência, pela comparação e pela autoridade das escrituras.
12.55.42
व्यसनानि च सर्वाणि त्यजेथा भूरिदक्षिण ।
नचैतानि प्रयुञ्जीथाः सङ्गं तु परिवर्जय ॥ १२.५५.४२ ॥
Ó tu, doador de abundantes dádivas, abandona todos os vícios; não os pratiques, e sobretudo evita o apego.
12.55.43
व्यसनी यस्तु लोकेऽस्मिन्परिभूतो भवत्युत ।
उद्वेजयति लोकं च योऽतिद्वेषी महीपतिः ॥ १२.५५.४३ ॥
O rei que, neste mundo, se entrega aos vícios certamente se torna desprezado; e o rei excessivamente hostil faz o povo tremer.
12.55.44
भवितव्यं सदा राज्ञा गर्भिणीसहधर्मिणा ।
कारणं च महाराज शृणु येनेदमुच्यते ॥ १२.५५.४४ ॥
O rei deve sempre ser como a mulher grávida que partilha o seu dever. Ouve, grande rei, a razão pela qual isto se diz.
12.55.45
यथा हि गर्भिणी हित्वा स्वं प्रियं मनसोऽनुगम् ।
गर्भस्य हितमाधत्ते तथा राज्ञाऽप्यसंशयम् ॥ १२.५५.४५ ॥
Assim como a mulher grávida, pondo de lado o que o seu próprio coração deseja, cuida do bem-estar do embrião, assim também o rei o deve fazer, sem dúvida.
12.55.46
वर्तितव्यं कुरुश्रेष्ठ सदा धर्मानुवर्तिना ।
स्वं प्रियं तु परित्यज्य यद्यल्लोकहितं भवेत् ॥ १२.५५.४६ ॥
Ó melhor dos Kurus, quem segue o dharma deve sempre conduzir-se, pondo de lado o seu próprio prazer e fazendo o que for para o bem do povo.
12.55.47
न सन्त्याज्यं च ते धैर्यं कदाचिदपि पाण्डव ।
धीरस्य स्पष्टदण्डस्य न ह्याज्ञा प्रतिहन्यते ॥ १२.५५.४७ ॥
Ó filho de Pāṇḍu, nunca deves abandonar a tua firmeza. A ordem de um homem firme, cujo castigo é claro, nunca é obstruída.
12.55.48
परिहासश्च भृत्यैस्ते नात्यर्थं वदतां वर ।
कर्तव्यो राजशार्दूल दोषमत्र हि मे शृणु ॥ १२.५५.४८ ॥
Ó melhor dos oradores, tigre entre os reis, não deves gracejar em excesso com os teus servidores. Ouve a falta que há nisso.
12.55.49
अवमन्यन्ति भर्तारं सहर्षमुपजीविनः ।
स्वे स्थाने न च तिष्ठन्ति लङ्घ्यन्ति च तद्वचः ॥ १२.५५.४९ ॥
Os servos, com alegria, desrespeitam o seu senhor; não permanecem no seu lugar e transgridem a sua palavra.
12.55.50
प्रेष्यमाणा विकल्पन्ते गुह्यं चाप्यनुयुञ्जते ।
अयाच्यं चैव याचन्ते भोज्यान्याहारयन्ति च ॥ १२.५५.५० ॥
Quando enviados, hesitam; chegam a investigar assuntos secretos; pedem o que não deve ser pedido e mandam trazer comidas.
12.55.51
क्रुथ्यन्ति परिदीप्तन्ति भूमिपायाधितिष्ठते ।
उत्कोचैर्वञ्चनाभिश्च कार्याणि घ्नन्ति चास्य ते ॥ १२.५५.५१ ॥
Irritam-se e inflamam-se, opõem-se ao senhor da terra; por meio de subornos e enganos arruínam os seus assuntos.
12.55.52
जर्झरं चास्य विषयं कुर्वन्ति प्रतिरूपकैः ।
स्त्रीरक्षिभिश्च सज्जन्ते तुल्यवेषा भवन्ति च ॥ १२.५५.५२ ॥
Desgastam o seu reino com imitações; associam-se aos guardas dos aposentos das mulheres e vestem-se como eles.
12.55.53
वान्तं निष्ठीवनं चैव कुर्वते चास्य सन्निधौ ।
निर्लज्जा राजशार्दूल व्याहरन्ति च तद्वचः ॥ १२.५५.५३ ॥
Na sua própria presença vomitam e cospem; sem vergonha, ó tigre entre os reis, falam contra a sua própria palavra.
12.55.54
हयं वा दन्तिनं वाऽपि रथं वा नृपसंमतम् ।
अधिरोहन्त्यवज्ञाय सहर्षाः पार्थिवे मृदौ ॥ १२.५५.५४ ॥
Desprezando até o cavalo, o elefante ou o carro aprovado pelo rei, sobem neles alegremente enquanto o rei é brando.
12.55.55
इदं ते दुष्करं राजन्निदं ते दुर्विचेष्टितम् ।
इत्येवं सुहृदो नाम ब्रुवते परिपद्गताः ॥ १२.५५.५५ ॥
Ó rei, isto é difícil para ti, esta é a tua má conduta, assim dizem os presentes na assembleia que se chamam amigos.
12.55.56
क्रुद्धे चास्मिन्हसन्त्येव न च हृष्यन्ति पूजिताः ।
सङ्घर्षशीलाश्च तदा भवन्त्यन्योन्यकारणात् ॥ १२.५५.५६ ॥
E quando ele se irrita, riem dele; honrados, não se alegram, e então, por causa uns dos outros, tornam-se briguentos.
12.55.57
विस्रंसयन्ति मन्त्रं च विवृण्वन्ति च दुष्कृतम् ।
लीलया चैव कुर्वन्ति सावज्ञास्तस्य शासनम् ॥ १२.५५.५७ ॥
Divulgam o seu conselho e expõem a sua falta, e com desprezo cumprem a sua ordem como se fosse um jogo.
12.55.58
अलङ्काराणि भोज्यं च तथा स्नानानुलेपने ।
हेलयाना नरव्याघ्र स्वस्थास्तस्योपभुञ्जये ॥ १२.५५.५८ ॥
Ó tigre entre os homens, desprezam adornos, comida, banhos e unções, e à vontade desfrutam precisamente dos seus prazeres.
12.55.59
निन्दन्ते स्वानधीकारान्सन्त्यजन्ते च भारत ।
न वृत्त्या परितृष्यन्ति राजदेयं हरन्ति च ॥ १२.५५.५९ ॥
Ó Bhārata, censuram e abandonam os seus próprios cargos; não se contentam com o seu sustento e apoderam-se até do que é devido ao rei.
12.55.60
क्रीडितुं तेन चेच्छन्ति ससूत्रेणेव पक्षिणा ।
अस्मत्प्रणेयो राजेति लोकांश्चैव वदन्त्युत ॥ १२.५५.६० ॥
Se querem brincar com ele, é como com um pássaro preso por um fio; e dizem até ao povo: "O rei é conduzido por nós."
12.55.61
एते चैवापरे चैव दोषाः प्रादुर्भवन्त्युत ।
नृपतौ मार्दवोपेते हर्षुले च युधिष्ठिर ॥ १२.५५.६१ ॥
Ó Yudhiṣṭhira, num rei dotado de brandura e propenso à alegria, surgem de fato estes e outros defeitos.