മഹാഭാരതം · അധ്യായം 13.268
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.268.1
ये च धर्ममसूयन्ते ये चैनं पर्युपासते ।
ब्रवीतु मे भवानेतत्क्व ते गच्छन्ति तादृशाः ॥ १३.२६८.१ ॥
ധർമ്മത്തെ നിന്ദിക്കുന്നവരും അതിനെ ഉപാസിക്കുന്നവരും — അങ്ങനെയുള്ളവർ എവിടേക്ക് പോകുന്നു എന്ന് അങ്ങ് എന്നോട് പറഞ്ഞാലും.
13.268.2
रजसा तमसा चैव समवस्तीर्णचेतसः ।
नरकं प्रतिपद्यन्ते धर्मविद्वेषिमो जनाः ॥ १३.२६८.२ ॥
രജസ്സും തമസ്സും കൊണ്ട് മനസ്സ് പൂർണ്ണമായി മൂടപ്പെട്ടവരും ധർമ്മത്തോട് വിദ്വേഷമുള്ളവരുമായ മനുഷ്യർ നരകത്തിൽ എത്തുന്നു.
13.268.3
ये तु धर्मं महाराज सततं पर्युपासते ।
सत्यार्जवपराः सन्तस्ते वै स्वर्गभूजो नराः ॥ १३.२६८.३ ॥
എന്നാൽ മഹാരാജാവേ, എപ്പോഴും ധർമ്മത്തെ ഉപാസിക്കുന്നവരും സത്യത്തിലും ഋജുത്വത്തിലും നിരതരായ സജ്ജനങ്ങളും — അവർ തന്നെയാണ് സ്വർഗ്ഗം അനുഭവിക്കുന്ന മനുഷ്യർ.
13.268.4
धर्म एव रतिस्तेषामाचार्योपासनाद्भवेत् ।
देवलोकं प्रपद्यन्ते ये धर्मं पर्युपासते ॥ १३.२६८.४ ॥
അവർക്ക് ആനന്ദം ധർമ്മത്തിൽ മാത്രമാണ്; ആചാര്യോപാസനയാൽ അത് ഉണ്ടാകുന്നു. ധർമ്മത്തെ ഉപാസിക്കുന്നവർ ദേവലോകം പ്രാപിക്കുന്നു.
13.268.5
मनुष्या यदि वा देवाः शरीरमुपताप्य वै ।
धर्मिणः सुखमेधन्ते लोभद्वेषविवर्जिताः ॥ १३.२६८.५ ॥
മനുഷ്യരായാലും ദേവന്മാരായാലും — ശരീരത്തെ തപസ്സിനാൽ നിയന്ത്രിച്ച്, ലോഭദ്വേഷങ്ങളില്ലാത്ത ധർമ്മിഷ്ഠർ സുഖത്തിൽ വളരുന്നു.
13.268.6
प्रथमं ब्रह्म्णः पुत्रं धर्ममाहुर्मनीषिणः ।
धर्मिणः पर्युपासन्ते फलं पक्वमिवाशिनः ॥ १३.२६८.६ ॥
ജ്ഞാനികൾ ധർമ്മത്തെ ബ്രഹ്മാവിന്റെ ആദ്യ പുത്രനെന്ന് പറയുന്നു. ധർമ്മിഷ്ഠർ അതിനെ ഉപാസിക്കുന്നു, പഴുത്ത ഫലം ഭക്ഷിക്കുന്നവരെപ്പോലെ.
13.268.7
असाधोः कीदृशं शीलं साधोश्चैव तु कीदृशम् ।
ब्रवीतु मे भवानेतत्सन्तोऽसन्तश्च कीदृशाः ॥ १३.२६८.७ ॥
അസാധുവിന്റെ ശീലം എങ്ങനെയാണ്, സാധുവിന്റെ ശീലം എങ്ങനെയാണ്? സജ്ജനരും അസജ്ജനരും എങ്ങനെയുള്ളവരാണെന്ന് അങ്ങ് എനിക്ക് പറഞ്ഞുതരിക.
13.268.8
दुराधाराश्च दुर्धर्षा दुर्मुखाश्चाप्यसाधवः ।
साधवः शीलसम्पन्नाः शिष्टाचारस्य लक्षणम् ॥ १३.२६८.८ ॥
ആശ്രയിക്കാനാവാത്തവരും സമീപിക്കാനാവാത്തവരും പരുഷവാക്കുകൾ പറയുന്നവരും അസാധുക്കളാണ്. സാധുക്കൾ ശീലസമ്പന്നരാണ്; ഇതാണ് ശിഷ്ടാചാരത്തിന്റെ ലക്ഷണം.
13.268.9
राजमार्गे गवां मध्ये जनमध्ये च धर्मिणः ।
नोपसेचन्ति राजेन्द्र सर्गं मूत्रपुरीषयोः ॥ १३.२६८.९ ॥
രാജവീഥിയിലും പശുക്കളുടെ നടുവിലും ജനമധ്യത്തിലും, രാജേന്ദ്രാ, ധാർമ്മികർ മൂത്രവും മലവും വിസർജ്ജിക്കുകയില്ല.
13.268.10
पञ्चानां यजनं कृत्वा शेषमश्नन्ति साधवः ।
न जल्पन्ति च भुञ्जाना न निद्रान्त्यार्द्रपाणयः ॥ १३.२६८.१० ॥
അഞ്ചുപേർക്ക് യജനം ചെയ്ത ശേഷം സാധുക്കൾ ശേഷിച്ചത് ഭക്ഷിക്കുന്നു. ഭക്ഷിക്കുമ്പോൾ സംസാരിക്കില്ല; നനഞ്ഞ കൈകളോടെ ഉറങ്ങുകയുമില്ല.
13.268.11
चित्रभानुमपां देवं गोष्ठं चैव चतुष्पथम् ।
ब्राह्मणं धार्मिकं वृद्धं ये कुर्वन्ति प्रदक्षिणम् ॥ १३.२६८.११ ॥
അഗ്നി, ജലദേവൻ, ഗോശാല, നാൽക്കവല, ധാർമ്മികനായ ബ്രാഹ്മണൻ, വൃദ്ധൻ എന്നിവരെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്യുന്നവർ (സാധുക്കൾ).
13.268.12
वृद्धानां भारतप्रानां स्त्रीणां बालातुरस्य च ।
ब्राह्मणानां गवां राज्ञां पन्थानं ददते च ये ॥ १३.२६८.१२ ॥
ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, വൃദ്ധർക്കും സ്ത്രീകൾക്കും ബാലർക്കും രോഗികൾക്കും ബ്രാഹ്മണർക്കും പശുക്കൾക്കും രാജാക്കന്മാർക്കും വഴി നൽകുന്നവർ (സാധുക്കൾ).
13.268.13
अतिथीनां च सर्वेषां प्रेष्याणां स्वजनस्य च ।
सामान्यं भोजनं कुर्यात्स्वयं नाग्र्यशनं व्रजेत् ॥ १३.२६८.१३ ॥
അതിഥികളോടും ഭൃത്യന്മാരോടും സ്വജനങ്ങളോടും ഒന്നിച്ചു ഭക്ഷണം കഴിക്കണം; സ്വയം ശ്രേഷ്ഠമായ ഭാഗം എടുക്കരുത്.
13.268.14
न सत्यार्जवधर्मस्य तुल्यमन्यच्च विद्यते ।
बहुला नाम गौस्तेन गतिमग्र्यां गता किल ॥ १३.२६८.१४ ॥
സത്യത്തിനും ഋജുത്വത്തിനുമുള്ള ധർമ്മത്തിന് തുല്യമായി മറ്റൊന്നില്ല. ബഹുല എന്ന പശു അതിനാലാണ് ഉത്തമഗതി നേടിയത്.
13.268.15
मुनिशापाद्द्विजः कश्चिद्व्याघ्रतां समुपागतः ।
बहुलां भक्षणरुचिरास्वाद्य शपथेन तु ॥ १३.२६८.१५ ॥
ഒരു മുനിയുടെ ശാപത്താൽ ഒരു ബ്രാഹ്മണൻ കടുവയായി. ഭക്ഷിക്കാനുള്ള ആഗ്രഹത്താൽ അവൻ ബഹുലയെ രുചിച്ചു; പിന്നെ ശപഥത്തോടെ അവളെ വിട്ടയച്ചു.
13.268.16
विमुच्य पीतवत्सां तां दृष्ट्वा स्मृत्वा पुरातनम् ।
जगाम लोकानमलान्सा स्वराष्ट्रं तथा पुनः ॥ १३.२६८.१६ ॥
കിടാവ് പാൽ കുടിച്ച ആ പശുവിനെ വിട്ടയച്ച്, പഴയതിനെ ഓർമ്മിച്ച് അവൾ നിർമ്മലലോകങ്ങളിലേക്ക് പോയി; പിന്നെ തന്റെ രാജ്യത്തേക്കും മടങ്ങി.
13.268.17
तस्मात्सत्यार्जवरतो राजन्राष्ट्रं समानवम् ।
तारयित्वा सुखं स्वर्गं गन्तासि भरतर्षभ ॥ १३.२६८.१७ ॥
അതിനാൽ, രാജാവേ, സത്യത്തിലും ഋജുത്വത്തിലും നിരതനായി, നിന്റെ രാഷ്ട്രത്തെയും ജനങ്ങളെയും കരകയറ്റി, ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, നീ സുഖമായി സ്വർഗ്ഗത്തിൽ പോകും.
13.268.18
तथा शरणकामानां गोप्ता स्यात्स्वागतप्रदः ।
सायं प्रातर्मनुष्याणामशनं देवनिर्मितम्। ॥ १३.२६८.१८ ॥
അതുപോലെ, അഭയം തേടുന്നവരുടെ രക്ഷകനും സ്വാഗതമേകുന്നവനും ആയിരിക്കണം. മനുഷ്യരുടെ ഭക്ഷണം, സായാഹ്നത്തിലും പ്രഭാതത്തിലും, ദേവന്മാർ സൃഷ്ടിച്ചതാണ്.
13.268.19
नान्तरा भोजनं दृष्टमुपवासविधिर्हि सः ।
होमकाले यथा वह्निः काले होमं प्रतीक्षते। ॥ १३.२६८.१९ ॥
ഇടയ്ക്ക് ഭോജനം കണ്ടിട്ടില്ല; അത് ഉപവാസവിധിയാണ്. ഹോമകാലത്ത് അഗ്നി യഥോചിത കാലത്ത് ഹോമത്തെ കാത്തിരിക്കുന്നതുപോലെ.
13.268.20
ऋतुकाले तथाऽऽधानं पितरश्च प्रतीक्षते ।
नान्यदा गच्छते यस्तु ब्रह्मचर्यं च तत्स्मृतम् ॥ १३.२६८.२० ॥
ഋതുകാലത്ത് അതുപോലെ ആധാനത്തെ പിതൃക്കൾ കാത്തിരിക്കുന്നു. മറ്റു കാലത്ത് പോകാത്തവനാണ് ബ്രഹ്മചര്യമുള്ളവൻ എന്ന് സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.
13.268.21
अमृतं ब्राह्मणा गाव इत्येतत्त्रयमेकतः ।
तस्मादोब्राह्मणान्नित्यमर्चयेत यथाविधि ॥ १३.२६८.२१ ॥
അമൃതം, ബ്രാഹ്മണർ, പശുക്കൾ—ഈ മൂന്നും ഒന്നിച്ച് പറയപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. അതിനാൽ ബ്രാഹ്മണരെ എപ്പോഴും വിധിപ്രകാരം ആരാധിക്കണം.
13.268.22
यजुषां संस्कृतं मांसमुपभुञ्जत दुष्यति ।
पृष्ठमांसं वृथामांसं पुत्रमांसं च तत्समम् ॥ १३.२६८.२२ ॥
യജുസുകളാൽ സംസ്കരിച്ച മാംസം ഭക്ഷിക്കുന്നവൻ ദോഷം പ്രാപിക്കുന്നു. പുറംമാംസം, വൃഥാമാംസം, പുത്രമാംസം ഇവ അതിനു തുല്യം.
13.268.23
स्वदेशे परदेशे वाऽप्यतिथिं नोपवासयेत् ।
कर्म वै सफलं कृत्वा गुरुणां प्रतिपादयेत् ॥ १३.२६८.२३ ॥
സ്വദേശത്തോ പരദേശത്തോ അതിഥിയെ പട്ടിണിയിരുത്തരുത്. കർമ്മം ഫലപ്രദമാക്കി ഗുരുക്കന്മാർക്ക് സമർപ്പിക്കണം.
13.268.24
गुरुभ्यस्त्वासनं देयमभिवाद्याभिपूज्य च ।
गुरुमभ्यर्च्य वर्धन्ते आयुषा यशसा श्रिया ॥ १३.२६८.२४ ॥
ഗുരുക്കന്മാർക്ക് ആസനം നൽകണം; നമസ്കരിച്ച് പൂജിച്ചശേഷം. ഗുരുവിനെ പൂജിച്ചാൽ ആയുസ്സും കീർത്തിയും ഐശ്വര്യവും വർധിക്കും.
13.268.25
वृद्धान्नाभिभवेज्जातु न चैतान्प्रेषयेदिति ।
नासीनः स्यात्स्थितेष्वेवमायुरस्य न रिष्यते ॥ १३.२६८.२५ ॥
വൃദ്ധന്മാരെ ഒരിക്കലും അവഹേളിക്കരുത്, അവരെ ജോലിക്കായി അയയ്ക്കരുത്. നിൽക്കുന്നവരുടെ മുന്നിൽ ഇരിക്കരുത്; ഇങ്ങനെ ചെയ്യുന്നവന്റെ ആയുസ്സ് ക്ഷയിക്കില്ല.
13.268.26
न नग्रामीक्षते नारीं न नग्रान्पुरुषानपि ।
मैथुनं सततं गुप्तं तपश्चैव समाचरेत् ॥ १३.२६८.२६ ॥
നഗ്നയായ സ്ത്രീയെയും നഗ്നരായ പുരുഷന്മാരെയും നോക്കരുത്. എപ്പോഴും രഹസ്യമായി മൈഥുനം നടത്തണം, തപസ്സും അനുഷ്ഠിക്കണം.
13.268.27
तीर्थानां गुरवस्तीर्थं शुचीनां हृदयं शुचि ।
दर्शनानां परं ज्ञानं सन्तोषः परमं सुखम् ॥ १३.२६८.२७ ॥
ഗുരുക്കന്മാരാണ് തീർത്ഥങ്ങളുടെ തീർത്ഥം; ശുചികളിൽ ശുചിയായത് ഹൃദയമാണ്. ദർശനങ്ങളിൽ പരമമായത് ജ്ഞാനം; പരമസുഖം സന്തോഷമാണ്.
13.268.28
सायं प्रातश्च वृद्धानां शृणुयात्पुष्कला गिरः ।
श्रुतमाप्नोति हि नरः सततं वृद्धसेवया ॥ १३.२६८.२८ ॥
വൈകുന്നേരവും രാവിലെയും വൃദ്ധന്മാരുടെ സമൃദ്ധമായ വാക്കുകൾ കേൾക്കണം. വൃദ്ധസേവയാൽ മനുഷ്യൻ ശ്രുതജ്ഞാനം നേടുന്നു.
13.268.29
स्वाध्याये भोजने चैव दक्षिणं पाणिमुद्धरेत् ।
यच्छेद्वाङ्मनसी नित्यमिन्द्रियाणि तथैव च ॥ १३.२६८.२९ ॥
സ്വാധ്യായത്തിലും ഭക്ഷണത്തിലും വലതുകൈ ഉയർത്തണം. എപ്പോഴും വാക്കും മനസ്സും ഇന്ദ്രിയങ്ങളും നിയന്ത്രിക്കണം.
13.268.30
संस्कृतं पायसं नित्यं यावकं कृसरं हविः ।
अष्टकाः पितृदैवत्या ग्रहाणामभिपूजनम् ॥ १३.२६८.३० ॥
ശുദ്ധമാക്കിയ പായസം, യവകം, കൃസരം, ഹവിസ് എന്നിവ നിത്യം; പിതൃദൈവതമായ അഷ്ടകകൾ; ഗ്രഹങ്ങളുടെ പൂജ.
13.268.31
श्मश्रुकर्मणि मङ्गल्यं क्षुतानामभिनन्दनम् ।
व्याधितानां च सर्वेषामायुषामभिनन्दनम् ॥ १३.२६८.३१ ॥
താടി വടിക്കുന്ന കർമ്മത്തിൽ മംഗളകരം; തുമ്മിയവരെ അഭിനന്ദിക്കുന്നത്; രോഗികളെയെല്ലാം, ദീർഘായുസ്സിനായി അഭിനന്ദിക്കുന്നത്.
13.268.32
न जातु त्वमिति ब्रूयादापन्नोपि महृत्तरम् ।
त्वंकारो वा वधो वेति विद्वत्सु न विशिष्यते।
अवराणां समानानां शिष्याणां च समाचरेत् ॥ १३.२६८.३२ ॥
ആപത്തിലും മഹാന്മാരെ ഒരിക്കലും 'നീ' എന്നു വിളിക്കരുത്; പണ്ഡിതരുടെ ഇടയിൽ 'ത്വം' എന്നു പറയുന്നതും വധിക്കുന്നതും വ്യത്യാസം കാണിക്കുന്നില്ല. ഇളയവരോടും സമന്മാരോടും ശിഷ്യരോടും അങ്ങനെതന്നെ പെരുമാറണം.
13.268.33
पापमाचरते नित्यं हृदयं पापकर्मणाम् ।
ज्ञानपूर्वकृतं कर्म च्छादयन्ते ह्यसाधवः ॥ १३.२६८.३३ ॥
പാപകർമ്മികളുടെ ഹൃദയം നിത്യവും പാപം ചെയ്യുന്നു; ദുഷ്ടർ അറിഞ്ഞു ചെയ്ത കർമ്മവും മറച്ചുവെക്കുന്നു.
13.268.34
ज्ञानपूर्वं विनश्यन्ति गूहमाना महाजने ।
न मां मनुष्याः पश्यन्ति न मां पश्यन्ति देवताः ॥ १३.२६८.३४ ॥
അറിഞ്ഞു ചെയ്ത പാപം മഹാജനങ്ങളുടെ മുന്നിൽ മറച്ചുവെക്കുന്നവർ നശിക്കുന്നു. മനുഷ്യർ എന്നെ കാണുന്നില്ല; ദേവന്മാരും എന്നെ കാണുന്നില്ല.
13.268.35
पापेनाभिहितः पापः पापमेवाभिजायते ॥ १३.२६८.३५ ॥
പാപത്താൽ പ്രേരിതനായ പാപി പാപത്തെത്തന്നെ ജനിപ്പിക്കുന്നു.
13.268.36
यथा वार्धुषिको वृद्धिं दिनभेदे प्रतीक्षते ।
धर्मेण पिहितं पापं धर्ममेवाभिवर्धयेत् ॥ १३.२६८.३६ ॥
പലിശക്കാരൻ ദിവസം മാറുന്നതിനായി കാത്തിരിക്കുന്നതുപോലെ, ധർമ്മത്താൽ മറയ്ക്കപ്പെട്ട പാപം കാത്തിരിക്കുന്നു; അതിനാൽ ധർമ്മത്തെത്തന്നെ വളർത്തണം.
13.268.37
यथा लवणमम्भोभिराप्लुतं प्रविलीयते ।
प्रायश्चित्तहतं पापं तथा सद्यः प्रणश्यति ॥ १३.२६८.३७ ॥
വെള്ളത്തിൽ മുങ്ങിയ ഉപ്പ് ലയിച്ചുപോകുന്നതുപോലെ, പ്രായശ്ചിത്തത്താൽ ഹതമായ പാപം ഉടൻ നശിക്കുന്നു.
13.268.38
तस्मात्पापं न गूहेत गूहमानं विवर्धते ।
कृत्वा तु सादुष्वाख्यायाधर्मं प्रशमयन्त्युत ॥ १३.२६८.३८ ॥
അതിനാൽ പാപം മറച്ചുവെക്കരുത്; മറച്ചുവെച്ച പാപം വളരും. ചെയ്ത അധർമ്മം സജ്ജനങ്ങളോട് പറഞ്ഞാൽ അവർ അതിനെ ശമിപ്പിക്കും.
13.268.39
आशया सञ्चितं द्रव्यं स्वकाले नोपभुज्यते ।
अन्ये चैतत्प्रद्यन्ते वियोगे तस्य देहिनः ॥ १३.२६८.३९ ॥
ആശയോടെ സഞ്ചയിച്ച ധനം തന്റെ കാലത്ത് അനുഭവിക്കപ്പെടുന്നില്ല. ദേഹിയുടെ വിയോഗസമയത്ത് അത് മറ്റുള്ളവർ എടുക്കുന്നു.
13.268.40
तद्धर्मसाधनं नित्यं सङ्कल्पाद्धनमार्जयेत् ।
मननं सर्वभूतानां धर्ममाहुर्मनीषिणः। ॥ १३.२६८.४० ॥
ധർമ്മസാധനമായ ധനം എപ്പോഴും സങ്കൽപ്പത്തോടെ സമ്പാദിക്കണം. സർവ്വഭൂതങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള മനനത്തെയാണ് ജ്ഞാനികൾ ധർമ്മം എന്ന് പറയുന്നത്.
13.268.41
तस्मात्सर्वाणि भूतानि धर्ममेव समासते ।
एक एव चरेद्धर्मं न धर्मध्वजिको भवेत्। ॥ १३.२६८.४१ ॥
അതിനാൽ സർവഭൂതങ്ങളും ധർമ്മത്തെയാണ് ആശ്രയിക്കുന്നത്. ഒരാൾ ഏകനായി ധർമ്മം ആചരിക്കണം; ധർമ്മധ്വജിയാകരുത്.
13.268.42
धर्मवाणिजका ह्येते ये धर्ममुपभुञ्जते ।
अर्चेद्देवानदम्भेन सेवेताऽमायया गुरून्। ॥ १३.२६८.४२ ॥
ധർമ്മത്തെ ഉപജീവനമാക്കുന്നവർ യഥാർത്ഥത്തിൽ ധർമ്മവ്യാപാരികളാണ്. ദേവന്മാരെ ദംഭമില്ലാതെ ആരാധിക്കണം; ഗുരുക്കന്മാരെ മായയില്ലാതെ സേവിക്കണം.
13.268.43
धनं निदध्यात्पात्रेषु परत्रार्थं समावृतम् ॥ १३.२६८.४३ ॥
സമ്പത്ത് യോഗ്യരായ പാത്രങ്ങളിൽ വെക്കണം; പരലോകത്തിന്റെ നന്മയ്ക്കായി, നന്നായി മറച്ചു സൂക്ഷിച്ച്.