മഹാഭാരതം · അധ്യായം 14.40
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.40.1
नैव शक्या गुणा वक्तुं पृथक्त्वेनैव सर्वशः ।
अविच्छिन्नानि दृश्यन्ते रजः सत्वं तमस्तथा ॥ १४.४०.१ ॥
ഗുണങ്ങളെ ഓരോന്നായി പൂർണമായി വിവരിക്കുക സാധ്യമല്ല; രജസ്സും സത്ത്വവും തമസ്സും അവിച്ഛിന്നമായി കാണപ്പെടുന്നു.
14.40.2
अन्योन्यमनुरज्यन्ते ह्यन्योन्येनानुजीविनः ।
अन्योन्यापाश्रयाः सर्वे तथाऽन्योन्यानुवर्तिनः ॥ १४.४०.२ ॥
അവ പരസ്പരം അനുരക്തരായി, ഒന്നിനെ മറ്റൊന്ന് ആശ്രയിച്ച് ജീവിക്കുന്നു; എല്ലാം പരസ്പരം അനുവർത്തിക്കുന്നു.
14.40.3
यावत्सत्वं रजस्तावद्वर्तते नात्र संशयः ।
यावत्तमश्च सत्वं च रजस्तावदिहोच्यते ॥ १४.४०.३ ॥
സത്ത്വം ഉള്ളിടത്തോളം രജസ്സും ഉണ്ട്; ഇതിൽ സംശയമില്ല. തമസ്സും സത്ത്വവും ഉള്ളിടത്തോളം ഇവിടെ രജസ്സ് പറയപ്പെടുന്നു.
14.40.4
संहत्य कुर्वते यात्रां सहिताः सङ्घचारिणः ।
सङ्घातवृत्तयो ह्येते वर्तन्ते हेत्वहेतुभिः ॥ १४.४०.४ ॥
ഒന്നിച്ചുചേർന്ന്, കൂട്ടായി സഞ്ചരിക്കുന്ന ഇവ യാത്ര ആരംഭിക്കുന്നു; സംഘാതമാണ് ഇവയുടെ വൃത്തി; ഇവ കാരണത്താലും അകാരണത്താലും പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
14.40.5
उद्रेकव्यतिरिक्तानां तेषामन्योन्यवर्तिनाम् ।
वक्ष्यते तद्यथाऽन्यूनं व्यतिरिक्तं च सर्वशः ॥ १४.४०.५ ॥
ഉദ്രേകവും വ്യതിരേകവും കൊണ്ട് വ്യത്യസ്തമായ, പരസ്പരം വർത്തിക്കുന്ന അവയെക്കുറിച്ച്, അവ എങ്ങനെ കുറവില്ലാതെ എല്ലാവിധത്തിലും വ്യത്യസ്തമാകുന്നു എന്ന് പറയപ്പെടും.
14.40.6
व्यतिरिक्तं तमो यत्र तिर्यग्भावगतं भवेत् ।
अल्पं तत्रथ रजो ज्ञेयं सत्वमल्पतरं तथा ॥ १४.४०.६ ॥
തമസ്സ് പ്രത്യേകമായി പ്രബലമായി തിര്യക്ഭാവം പ്രാപിക്കുന്നിടത്ത് രജസ്സ് അല്പമെന്ന് അറിയണം; സത്ത്വം അതിലും അല്പതരം.
14.40.7
उद्रिक्तं च रजो यत्र मध्यस्रोतोगतं भवेत् ।
अल्पं तत्र तमो ज्ञेयं सत्वमल्पतरं तथा ॥ १४.४०.७ ॥
രജസ്സ് അധികമായി മധ്യസ്രോതസ്സിൽ എത്തിയിരിക്കുന്നിടത്ത് തമസ്സ് അല്പമെന്ന് അറിയണം; സത്വം അതിലും അല്പതരം.
14.40.8
उद्रिक्तं च यदा सत्वमूर्ध्वस्रोतोगतं भवेत् ।
अल्पं तत्र तमो ज्ञेयं रजश्चाल्पतरं तथा ॥ १४.४०.८ ॥
സത്വം അധികമായി ഊർധ്വസ്രോതസ്സിൽ എത്തുമ്പോൾ തമസ്സ് അല്പമെന്നും രജസ്സ് അതിലും അല്പതരമെന്നും അറിയണം.
14.40.9
सत्वं वैकारिकी योनिरिन्द्रियाणां प्रकाशिका ।
न हि सत्वात्परो भावः कश्चिदन्यो विधीयते ॥ १४.४०.९ ॥
സത്വം വൈകാരിക യോനിയും ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നതുമാണ്; സത്വത്തിനപ്പുറം മറ്റൊരു അവസ്ഥയും നിർദേശിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല.
14.40.10
ऊर्ध्वं गच्छन्ति सत्वस्था मध्ये तिष्ठन्ति राजसाः ।
जघन्यगुणसंयुक्ता यान्त्यधस्तामसा जनाः ॥ १४.४०.१० ॥
സത്വത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നവർ മുകളിലേക്കു പോകുന്നു; രാജസർ മധ്യത്തിൽ നിൽക്കുന്നു; അധമഗുണങ്ങളോടു കൂടിയ താമസർ താഴേക്കു പോകുന്നു.
14.40.11
तमः शूद्रे रजः क्षत्रे ब्राह्मणे सत्वमुत्तमम् ।
इत्येवं त्रिषु वर्णेषु विवर्तन्ते गुणास्त्रयः ॥ १४.४०.११ ॥
ശൂദ്രനിൽ തമസ്സ്, ക്ഷത്രിയനിൽ രജസ്സ്, ബ്രാഹ്മണനിൽ ഉത്തമമായ സത്വം; ഇപ്രകാരം മൂന്നു വർണങ്ങളിലും മൂന്നു ഗുണങ്ങൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
14.40.12
दूरादपि हि दृश्यनते सहिताः सङ्घचारिणः ।
तमः सत्वं रजश्चैव पृथक्त्वेनानुशुश्रुम ॥ १४.४०.१२ ॥
ദൂരെ നിന്നുപോലും കൂട്ടമായി സഞ്ചരിക്കുന്നവ കാണപ്പെടുന്നു; തമസ്സ്, സത്വം, രജസ്സ് എന്നിവ വേർതിരിച്ച് ഞങ്ങൾ കേട്ടിട്ടുണ്ട്.
14.40.13
दृष्ट्वा त्वादित्यमुद्यन्तं कुचोराणां भयं भवेत् ।
अध्वगाः परितप्येयुरुष्णतो दुःखभागिनः ॥ १४.४०.१३ ॥
ഉദിക്കുന്ന സൂര്യനെ കണ്ടാൽ കള്ളന്മാർക്ക് ഭയമുണ്ടാകും; വഴിയാത്രക്കാർ ചൂടുകൊണ്ട് വേദനിച്ച് ദുഃഖം അനുഭവിക്കും.
14.40.14
आदित्यः सत्वमुद्दिष्टः कुचोरास्तु तथा तमः ।
परितापोऽध्वगानां च रजसो गुण उच्यते ॥ १४.४०.१४ ॥
സൂര്യൻ സത്വഗുണത്തിന്റെ പ്രതീകമെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു; കള്ളന്മാർ തമോഗുണത്തിന്റെ; വഴിയാത്രക്കാരുടെ താപം രജോഗുണത്തിന്റെ ലക്ഷണമെന്ന് പറയുന്നു.
14.40.15
प्राकाश्यं सत्वमादित्यः संतापो रजसो गुणः ।
उपप्लवस्तु विज्ञेयस्तामसस्तस्य पर्वसु ॥ १४.४०.१५ ॥
പ്രകാശം സത്വഗുണമാണ്, അത് സൂര്യനിലുണ്ട്; താപം രജോഗുണം; അതിന്റെ പർവങ്ങളിൽ കാണുന്ന ഉപപ്ലവം തമോഗുണമെന്ന് അറിയണം.
14.40.16
एवं ज्योतिष्षु सर्वेषु प्रवर्तन्ते गुणास्त्रयः ।
पर्यायेण च वर्न्तते तत्रतत्र तथातथा ॥ १४.४०.१६ ॥
ഇങ്ങനെതന്നെ എല്ലാ ജ്യോതിസ്സുകളിലും മൂന്നു ഗുണങ്ങൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നു; അവ ഊഴം മാറി ഇവിടെയും അവിടെയും അങ്ങനെ അങ്ങനെ നിലകൊള്ളുന്നു.
14.40.17
स्थावरेषु तु भावेषु तिर्यग्भावगतं तमः ।
राजसास्तु विवर्तन्ते स्नेहभावस्तु सात्विकैः ॥ १४.४०.१७ ॥
സ്ഥാവര വസ്തുക്കളിൽ തമസ്സ് തിര്യക്ഭാവം പ്രാപിക്കുന്നു; രാജസർ ചുറ്റിത്തിരിയുന്നു; സ്നേഹഭാവം സാത്വികരാൽ ഉണ്ടാകുന്നു.
14.40.18
अहस्त्रिधा तु विज्ञेयं त्रिधा रात्रिर्विधीयते ।
मासार्दमासवर्षाणि ऋतवः सन्धयस्तथा ॥ १४.४०.१८ ॥
പകൽ മൂന്നുവിധമെന്ന് അറിയണം; രാത്രിയും മൂന്നുവിധമായി നിശ്ചയിക്കപ്പെടുന്നു; മാസം, അർധമാസം, വർഷം, ഋതുക്കൾ, സന്ധികൾ എന്നിവയും അങ്ങനെ തന്നെ.
14.40.19
त्रिधा दानानि दीयन्ते त्रिधा यज्ञः प्रवर्तते ।
त्रिधा लोकास्त्रिधा देवास्त्रिधा विद्यास्त्रिधा गतिः ॥ १४.४०.१९ ॥
ദാനങ്ങൾ മൂന്നു വിധത്തിൽ നൽകപ്പെടുന്നു; യജ്ഞം മൂന്നു വിധത്തിൽ നടക്കുന്നു. ലോകങ്ങൾ മൂന്ന്, ദേവന്മാർ മൂന്ന്, വിദ്യകൾ മൂന്ന്, ഗതിയും മൂന്ന്.
14.40.20
भूतं भव्यं भविष्यं च धर्मोऽर्थः काम एव च ।
प्राणापानावुदानश्चाप्येत एव त्रयो गुणाः ॥ १४.४०.२० ॥
ഭൂതം, ഭവ്യം, ഭവിഷ്യം; ധർമ്മം, അർത്ഥം, കാമം; പ്രാണൻ, അപാനൻ, ഉദാനൻ—ഇവയാണ് മൂന്ന് ഗുണങ്ങൾ.
14.40.21
पर्यायेण प्रवर्तन्ते तत्रतत्र तथातथा ।
यत्किञ्चिदिह लोकेऽस्मिन्सर्वमेते त्रयो गुणाः ॥ १४.४०.२१ ॥
അവ ഓരോന്നായി അവിടെയവിടെ അങ്ങനെ അങ്ങനെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു; ഈ ലോകത്തിൽ ഉള്ളതെല്ലാം ഈ മൂന്നു ഗുണങ്ങളാണ്.
14.40.22
त्रयो गुणाः प्रवर्तन्ते ह्यव्यक्ता नित्यमेव तु ।
सत्वं रजस्तमश्चैव गुणसर्गः सनातनः ॥ १४.४०.२२ ॥
മൂന്നു ഗുണങ്ങൾ എപ്പോഴും അവ്യക്തമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു; സത്വം, രജസ്സ്, തമസ്സ് — ഗുണങ്ങളുടെ സൃഷ്ടി സനാതനമാണ്.
14.40.23
तमोऽव्यक्तं शिवं धाम रजो योनिः सनातनः ।
प्रकृतिर्विकारः प्रलयः प्रधानं प्रभवाप्ययौ ॥ १४.४०.२३ ॥
തമസ്സ് അവ്യക്തം, ശിവന്റെ ധാമം; രജസ്സ് സനാതന യോനി. പ്രകൃതി, വികാരം, പ്രളയം, പ്രധാനം—ഉത്പത്തിയും ലയവും ഇവതന്നെ.
14.40.24
अनुद्रिक्तमनूनं वाऽप्यकम्पमचलं ध्रुवम् ।
सदसच्चैव तत्सर्वमव्यक्तं त्रिगुणं स्मृतम्।
ज्ञेयानि नामधेयानि नरैरद्यात्मचिन्तकैः ॥ १४.४०.२४ ॥
അധികമല്ലാത്തതും കുറവല്ലാത്തതും, കമ്പിക്കാത്തതും, ചലിക്കാത്തതും, ധ്രുവവുമായത്; സത്തും അസത്തും—അതെല്ലാം അവ്യക്തവും ത്രിഗുണാത്മകവുമെന്ന് സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു. ആത്മചിന്തകരായ മനുഷ്യർ അതിന്റെ നാമങ്ങൾ ഇന്ന് അറിയണം.
14.40.25
अव्यक्तनामानि गुणांश्च तत्त्वतो ।
यो वेद सर्वाणि गतीश्च केवलाः।
विमुक्तदेहः प्रविभागतत्त्ववि-
त्स मुच्यते सर्वगुणैर्निरामयः ॥ १४.४०.२५ ॥
അവ്യക്തത്തിന്റെ നാമങ്ങളും ഗുണങ്ങളും തത്ത്വത്തിൽ അറിയുന്നവനും, എല്ലാ ഗതികളും കേവലമായി അറിയുന്നവനും, ശരീരം വിട്ടവനും, വിഭാഗതത്ത്വം അറിയുന്നവനുമായവൻ എല്ലാ ഗുണങ്ങളിൽനിന്നും മോചിതനായി, നിരാമയനായി മുക്തനാകുന്നു.