Mahābhārata · Adhyāya 14.50
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.50.1
हन्त वः सम्प्रक्ष्यामि यन्मां पृच्छथ सत्तमाः ।
गुरुणा शिष्यमासाद्य यदुक्तं तन्निबोधत ॥ १४.५०.१ ॥
Nun werde ich euch vollständig darlegen, was ihr mich fragt, ihr Besten der Guten. Versteht, was der Lehrer sprach, als er sich dem Schüler näherte.
14.50.2
समस्तमिह तच्छ्रुत्वा सम्यगेवावधार्यताम् ।
अहिंसा सर्वभूतानामेतत्कृत्यतमं मतम् ॥ १४.५०.२ ॥
Nachdem ihr all dies gehört habt, mögt ihr es recht erfassen. Gewaltlosigkeit gegenüber allen Wesen gilt als die wichtigste Pflicht.
14.50.3
एतत्पदमनुद्विग्नं वरिष्ठं धर्मलक्षणम् ।
ज्ञानं निःश्रेय इत्याहुर्वृद्धा निश्चितदर्शिनः।
तस्माज्ज्ञानेन शुद्धेन मुच्यते सर्वकिल्बिषैः ॥ १४.५०.३ ॥
Dieser Zustand ist frei von Erregung, der vortrefflichste, durch Dharma gekennzeichnet. Die Alten, die mit Gewissheit sehen, nennen das Wissen das höchste Heil. Darum wird man durch reines Wissen von allen Vergehen befreit.
14.50.4
हिंसापराश्च ये केचिद्ये च नास्तिकवृत्तयः ।
लोभमोहसमायुक्तास्ते वै निरयगामिनः ॥ १४.५०.४ ॥
Jene, die der Gewalt ergeben sind, und jene von atheistischem Wandel, mit Gier und Verblendung behaftet, gehen gewiss in die Hölle.
14.50.5
आशीर्युक्तानि कर्माणि कुर्वते ये त्वतन्द्रिताः ।
तेऽस्मिन्लोके प्रमोदन्ते जायमानाः पुनः पुनः ॥ १४.५०.५ ॥
Jene, die eifrig Handlungen verrichten, die mit dem Verlangen nach Früchten verbunden sind, erfreuen sich in dieser Welt und werden immer wieder geboren.
14.50.6
कुर्वते ये तु कर्माणि श्रद्धधाना विपश्चितः ।
अनाशीर्योगसंयुक्तास्ते धीराः साधुदर्शिनः ॥ १४.५०.६ ॥
Jene Weisen aber, die mit Glauben Handlungen verrichten, dem Yoga verbunden und ohne Verlangen nach Früchten, sind standhaft und sehen recht.
14.50.7
अतः परं प्रवक्ष्यामि सत्वक्षेत्रज्ञयोर्यथा ।
संयोगो विप्रयोगश्च तन्निबोधत सत्तमाः ॥ १४.५०.७ ॥
Nun werde ich darlegen, wie Sattva und der Kenner des Feldes sich verbinden und trennen; begreift dies, ihr Besten der Guten.
14.50.8
विषयो विषयित्वं च सम्बन्धोऽयमिहोच्यते ।
विषयी पुरुषो नित्यं सत्वं च विषयः स्मृतः ॥ १४.५०.८ ॥
Hier wird die Beziehung zwischen dem Objekt und dem Zustand des Objektseins genannt: die Person ist stets das erfahrende Subjekt, und Sattva gilt als das Objekt.
14.50.9
व्याख्यातं पूर्वकल्पेनि मशकोदुम्बरं यथा ।
भुज्यमानं न जानीते नित्यं सत्वमचेतनम्।
यस्त्वेवं तं विजानीते यो भुङ्क्ते यश्च भुज्यते ॥ १४.५०.९ ॥
In einem früheren Weltzeitalter wurde dies durch das Bild der Mücke und der Feige erklärt: Sattva, obwohl genossen, ist stets unbewusst und weiß es nicht; wer es aber so erkennt, ist der Genießende, und er ist auch das Genossene.
14.50.10
अनित्यं द्वन्द्वसंयुक्तं सत्वमाहुर्मनीषिणः ।
निर्द्वन्द्वो निष्कलो नित्यः क्षेत्रज्ञो निर्गुणात्मकः ॥ १४.५०.१० ॥
Die Weisen nennen Sattva vergänglich und an die Gegensatzpaare gebunden; der Kenner des Feldes ist frei von den Paaren, ohne Teile, ewig und von einer Natur jenseits der Guṇas.
14.50.11
समः संज्ञानुगश्चैव स सर्वत्र व्यवस्थितः ।
न सज्जते सदा सत्वमापः पुष्करपर्णवत् ॥ १४.५०.११ ॥
Er ist gleichmütig, folgt dem Bewusstsein und ist überall gegenwärtig; Sattva haftet niemals, so wie Wasser nicht am Lotusblatt haftet.
14.50.12
सर्वैरपि गुणैर्विद्वान्व्यतिषक्तो न लिप्यते ।
जलबिन्दुर्यथा लोलः पद्मिनीपत्रसंस्थितः ॥ १४.५०.१२ ॥
Der Weise, obwohl mit allen Guṇas vermischt, wird nicht befleckt, wie ein zitternder Wassertropfen auf einem Lotusblatt.
14.50.13
एवमेवाप्यसंयुक्तः पुरुषः स्यान्न संशयः ।
द्रव्यमात्रमभूत्सत्वं पुरुषस्येति निश्चयः ॥ १४.५०.१३ ॥
Ebenso wird auch die unverbundene Person so; daran ist kein Zweifel. Das Wesen der Person ist zur bloßen Substanz geworden; dies ist die Gewissheit.
14.50.14
यथा द्रव्यं च कर्ता च संयोगोऽप्यनयोस्तथा ।
यथा प्रदीपमादाय कश्चित्तमसि गच्छति।
तथा सत्त्वप्रदीपेन गच्छन्ति परमर्षयः ॥ १४.५०.१४ ॥
Wie Substanz und Handelnder und ihre Verbindung, so auch dies. Wie jemand eine Lampe nimmt und ins Dunkel geht, so gehen die höchsten Weisen mit der Lampe des Wesens.
14.50.15
यावद्द्रव्यं गुणस्तावत्प्रदीपः सम्प्रकाशते ।
क्षीणे द्रव्ये गुणे ज्योतिरन्तर्धानाय गच्छति ॥ १४.५०.१५ ॥
Solange Substanz und Eigenschaft währen, leuchtet die Lampe. Wenn Substanz und Eigenschaft erschöpft sind, geht das Licht ins Verborgene.
14.50.16
व्यक्तः सत्वगुणस्त्वेवं पुरुषो द्रव्यमुच्यते ।
एतद्विप्रा विजानीत हन्त भूयो ब्रवीमि वः ॥ १४.५०.१६ ॥
Die offenbare Eigenschaft des Wesens wird so der Person als Substanz genannt. O Brahmanen, wisset dies; hört, ich sage es euch noch einmal.
14.50.17
सहस्रेणापि दुर्मेधा न बुद्धिमधिगच्छति ।
चतुर्थेनाप्यथांशेन बुद्धिमान्सुखमेधते ॥ १४.५०.१७ ॥
Selbst durch tausend (Unterweisungen) erlangt der Dumme keine Einsicht; mit einem Viertel davon gedeiht der Weise im Glück.
14.50.18
एवं धर्मस्य विज्ञेयं संसाधनमुपायतः ।
उपायज्ञो हि मेधावी सुखमत्यन्तमश्नुते ॥ १४.५०.१८ ॥
So muss das Mittel des Dharma durch die rechte Methode erkannt werden; der Weise, der die Methode kennt, erlangt höchstes Glück.
14.50.19
यथाऽध्वानमपाथेयः प्रपन्नो मनुजः क्वचित् ।
क्लेशेन याति महता विनश्यत्यन्तराऽपि च ॥ १४.५०.१९ ॥
Wie ein Mensch, der ohne Wegzehrung irgendwohin aufbricht, mit großer Mühe reist und unterwegs zugrunde gehen kann,
14.50.20
तथा कर्मसु विज्ञेयं फलं भवति वा न वा ।
पुरुषस्यात्मनिःश्रेयः शुभाशुभनिदर्शनम् ॥ १४.५०.२० ॥
So ist bei den Handlungen zu erkennen, ob Frucht entsteht oder nicht; das eigene höchste Heil des Menschen zeigt sich an den Zeichen von Gutem und Bösem.
14.50.21
यथा च दीर्घमध्वानं पद्म्यामेव प्रपद्यते ।
अदृष्टपूर्वं सहसा तत्त्वदर्शनवर्जितः ॥ १४.५०.२१ ॥
Und wie ein Mensch, der zu Fuß plötzlich einen langen, nie zuvor gesehenen Weg betritt, so tut es auch, wer der Schau der Wahrheit entbehrt.
14.50.22
तमेव च यथाऽध्वानं रथेनेहाशुगामिना ।
गच्छत्यश्वप्रयुक्तेन तथा बुद्धिमतां गतिः ॥ १४.५०.२२ ॥
Und wie ein Mensch denselben Weg in einem von schnellen Pferden gezogenen Wagen zurücklegt, so ist der Weg der Weisen.
14.50.23
ऊर्ध्वं पर्वतमारुह्य नान्ववेक्षेत भूतलम् ।
रथेन रथिनं पश्येत्क्लिश्यमानमचेतनम् ॥ १४.५०.२३ ॥
Hat man den Berg erstiegen, soll man nicht auf die Erde hinabblicken; vom Wagen aus soll man den Wagenlenker sehen, der leidet und bewusstlos ist.
14.50.24
यावद्रथपथस्तावद्रथेन स तु गच्छति ।
क्षीणे रथपदे विद्वान्रथमुत्सृज्य गच्छति ॥ १४.५०.२४ ॥
Solange es einen Wagenweg gibt, fährt er mit dem Wagen; ist der Wagenweg aber zu Ende, verlässt der Weise den Wagen und geht weiter.
14.50.25
एवं गच्छति मेधावी तत्त्वयोगविधानवित् ।
परिज्ञाय गुणज्ञश्च उत्तरादुत्तरोत्तरम् ॥ १४.५०.२५ ॥
So geht der Weise voran, der die Regel des Yoga der Wahrheit kennt; nachdem er die Eigenschaften gründlich erkannt hat, schreitet er von einer höheren Stufe zur nächsten.
14.50.26
यथाऽर्णवं महाघोरमप्लवः सम्प्रगाहते ।
बाहुभ्यामेव सम्मोहाद्वधं वाञ्छत्यसंशयम् ॥ १४.५०.२६ ॥
Wie einer ohne Boot, aus Verblendung, sich mit den Armen allein in den gewaltigen Ozean stürzt, so begehrt er ohne Zweifel den Tod.
14.50.27
नावा चापि यथा प्राज्ञो विभागज्ञः स्वरित्रया ।
अश्रान्तः सलिलं गहाच्छीध्रं संतरते ह्रदम् ॥ १४.५०.२७ ॥
Wie der Weise, der die Teile kennt, mit einem Boot und seinem guten Ruder unermüdlich und schnell tiefes Wasser überquert, so überquert er den See.
14.50.28
तीर्णो गच्छेत्परं पारं नावमुत्सृज्य निर्ममः ।
व्याख्यातं पूर्वकल्पेन यथा रथपदातिनोः ॥ १४.५०.२८ ॥
Nachdem er übergesetzt ist und das Boot verlassen hat, frei von Anhaftung, soll er zum fernen Ufer gehen, wie es in der früheren Darlegung über den Wagenkämpfer und den Fußsoldaten erklärt wurde.
14.50.29
स्नेहात्सम्मोहमापन्नो नावि दाशो यथा तथा ।
ममत्वेनाभिभूतः संस्तत्रैव परिवर्तते ॥ १४.५०.२९ ॥
Aus Zuneigung in Verblendung verfallen, wie der Bootsmann im Boot, von dem Gefühl des Meinen überwältigt, kreist er eben dort immer weiter.
14.50.30
नावं न शक्यमारुह्य स्थले विपरिवर्तितुम् ।
तथैव रथमारुह्य नाप्सु चर्या विधीयते ॥ १४.५०.३० ॥
Man kann nicht ins Boot steigen und dann auf dem Land umhergehen; ebenso ist es nicht vorgeschrieben, dass der, der auf den Wagen gestiegen ist, sich im Wasser bewegt.
14.50.31
एवं कर्म कृतं वित्त विषयस्थं पृथक्पृथक् ।
यथा कर्म कृतं लोके तथा तदुपपद्यते ॥ १४.५०.३१ ॥
So sollst du wissen: Die getane Handlung, in ihren Gegenständen verweilend, ist jede auf ihre Weise verschieden. Wie die Handlung in der Welt getan wird, so tritt sie ein.
14.50.32
यन्नैव गन्धि नो रस्यं न रूपस्पर्सशब्दवत् ।
मन्यते न मनो बुद्ध्या तत्प्रधानं प्रचक्षते ॥ १४.५०.३२ ॥
Was weder Geruch noch Geschmack hat, noch Form, Berührung oder Klang, und was der Geist durch den Verstand nicht erfasst, das nennt man das Urprinzip (pradhāna).
14.50.33
तत्र प्रधानमव्यक्तमव्यक्तस्य गुणो महान् ।
महप्रधानभूतस्य गुणोऽहङ्कार एव च ॥ १४.५०.३३ ॥
Hier ist das Urprinzip das Unmanifestierte; die Eigenschaft des Unmanifestierten ist das Große (mahat). Und die Eigenschaft dessen, was das große Urprinzip ist, ist das Ich-Bewusstsein (ahaṅkāra).
14.50.34
अहङ्कारात्तु सम्भूतो महाभूतकृतो गुणः ।
पृथक्त्वेन हि भूतानां विषया वै गुणाःस्मृताः ॥ १४.५०.३४ ॥
Die Eigenschaft, die aus dem Ich-Bewusstsein entsteht und von den großen Elementen hervorgebracht wird: Für die Wesen gelten die Gegenstände und Eigenschaften als je getrennt überliefert.
14.50.35
बीजधर्मं यथाऽव्यक्तं तथैव प्रसवात्मकम् ।
बीजधर्मा महानात्मा प्रसवश्चेति नः श्रुतम् ॥ १४.५०.३५ ॥
So wie das Unmanifestierte die Natur eines Samens hat, so hat es auch die Natur des Hervorbringens. Das große Selbst (mahān ātman) hat die Natur eines Samens, und sein Hervorbringen ebenso — so haben wir gehört.
14.50.36
बीजधर्मात्साहङ्कारात्प्रसवश्च पुनःपुनः ।
बीजप्रसवधर्माणि महाभूतानि पञ्च वै ॥ १४.५०.३६ ॥
Aus der Natur des Samens, zusammen mit dem Ich-Bewusstsein, geschieht das Hervorbringen immer wieder; die fünf großen Elemente, die die Natur des Samens und des Hervorbringens haben, sind diese.
14.50.37
बीजधर्मिण इत्याहुः प्रसवं च प्रकुर्वते ।
विशेषाः पञ्चभूतानां तेषां वित्त विशेषणम् ॥ १४.५०.३७ ॥
Man sagt, sie besitzen die Natur des Samens und bringen auch Erzeugung hervor. Die fünf Elemente haben besondere Merkmale; erkenne ihr unterscheidendes Kennzeichen.
14.50.38
तत्रैकगुणमाकाशं द्विगुणो वायुरुच्यते ।
त्रिगुणं ज्योतिरित्याहुरापश्चापि चतुर्गुणाः ॥ १४.५०.३८ ॥
Unter ihnen heißt es, der Raum habe eine Eigenschaft, die Luft habe zwei; das Feuer, so sagt man, hat drei, und auch das Wasser hat vier.
14.50.39
पृथ्वी पञ्चगुणा ज्ञेया चरस्थावरसङ्कुला ।
सर्वभूतकरी देवी शुभाशुभनिदर्शिनी ॥ १४.५०.३९ ॥
Die Erde ist als fünffach bestimmt zu erkennen, erfüllt von beweglichen und unbeweglichen Wesen. Sie ist die Göttin, die alle Wesen erschafft und Glück wie Unglück zeigt.
14.50.40
शब्दः स्पर्शस्तथा रूपं रसो गन्धश्च पञ्चमः ।
एते पञ्चगुणा भूमेर्विज्ञेया द्विजसत्तमाः ॥ १४.५०.४० ॥
Klang, Berührung, Gestalt, Geschmack und fünftens Geruch – diese sind als die fünf Eigenschaften der Erde zu erkennen, ihr Besten der Zweimalgeborenen.
14.50.41
पार्थिवश्च सदा गन्धो गन्धश्च बहुधा स्मृतः ।
तस्य गन्धस्य वक्ष्यामि विस्तरेण बहून्गुणान् ॥ १४.५०.४१ ॥
Der irdische Geruch ist immer gegenwärtig, und der Geruch wird in vielen Arten überliefert. Ich werde dir die vielen Eigenschaften jenes Geruches ausführlich darlegen.
14.50.42
इष्टश्चानिष्टगन्धश्च मधुरोऽम्लः कटुस्तथा ।
निर्हारी संहतः स्निग्धो रूक्षो विशद एव च ॥ १४.५०.४२ ॥
Angenehmer und unangenehmer Geruch, süß, sauer und scharf ebenso; zerstreuend, dicht, glatt, trocken und klar ebenfalls.
14.50.43
एवं दशविधो ज्ञेयः पार्थिवो गन्ध इत्युत ।
शब्दः स्पर्शस्तथा रूपं द्रवश्चापां गुणाः स्मृताः ॥ १४.५०.४३ ॥
So ist der irdische Geruch als zehnfach zu erkennen. Klang, Berührung, Gestalt und Flüssigkeit gelten als die Eigenschaften des Wassers.
14.50.44
रसज्ञानं तु वक्ष्यामि रसस्तु बहुधा स्मृतः ।
मधुरोऽम्लः कटुस्तिक्तः कषायो लवणस्तथा ॥ १४.५०.४४ ॥
Nun will ich die Kenntnis des Geschmacks darlegen. Der Geschmack gilt als vielfältig: süß, sauer, scharf, bitter, herb und auch salzig.
14.50.45
एवं षड्विधविस्तारो रसो वारिमयः स्मृतः ।
शब्दः स्पर्शस्तथा रूपं त्रिगुणं ज्योतिरुच्यते ॥ १४.५०.४५ ॥
So gilt der sechsfach ausgebreitete Geschmack als aus Wasser bestehend. Das Licht wird als dreifach bestimmt genannt: durch Klang, Berührung und Gestalt.
14.50.46
ज्योतिषश्च गुणो रूपं रूपं च बहुधा स्मृतम् ।
शुक्लं कृष्णं तथा रक्तं नीलं पीतारुणं तथा ॥ १४.५०.४६ ॥
Die Eigenschaft des Lichts ist die Gestalt, und die Gestalt gilt als vielfältig: weiß, schwarz, rot, blau und auch gelb-rötlich.
14.50.47
ह्रस्वं दीर्घं कृशं स्थूलं चतुरश्राणुवृत्तकम् ।
एवं द्वादशविस्तारं तेजसो रूपमुच्यते ॥ १४.५०.४७ ॥
Kurz, lang, dünn, dick, viereckig und klein rund — so wird die Gestalt des Feuers, zwölffach ausgebreitet, verkündet.
14.50.48
विज्ञेयं ब्राह्मणैर्वृद्धैर्धर्मज्ञैः सत्यवादिभिः ।
शब्दस्पर्शौ च विज्ञेयौ द्विगुणो वायुरुच्यते ॥ १४.५०.४८ ॥
Dies sollen Brahmanen, Älteste, Kenner des Dharma und Wahrheitssprecher erkennen. Klang und Berührung sind zu erkennen; die Luft gilt als zweifach bestimmt.
14.50.49
वायोश्चापि गुणः स्पर्शः स्पर्सश्च बहुधा स्मृतः ।
उष्णः शीतः सुखो दुःखः स्निग्धो विशद एव च ॥ १४.५०.४९ ॥
Die Eigenschaft der Luft ist ebenfalls der Tastsinn, und der Tastsinn gilt als vielfältig: heiß, kalt, angenehm, schmerzhaft, glatt und rau.
14.50.50
कठिनश्चिक्वणः श्लक्ष्णः पिच्छिलो दारुणो मृदुः ।
एवं द्वादशविस्तारो वायव्यो गुण उच्यते ॥ १४.५०.५० ॥
Hart, stechend, glatt, schlüpfrig, grausam und weich; so wird die Eigenschaft der Luft als zwölffach ausgedehnt bezeichnet.
14.50.51
विधिवद्ब्राह्मणैः सिद्धैर्मन्त्रज्ञैस्तत्त्वदार्शिभिः ॥ १४.५०.५१ ॥
Vorschriftsgemäß von den Brahmanen, den Vollendeten, den Kennern der Mantras, den Schauern der Wahrheit.
14.50.52
तत्रैकगुणमाकाशं शब्द इत्येव च स्मृतः ।
तस्य शब्दस्यि वक्ष्यामि विस्तरेण बहून्गुणान् ॥ १४.५०.५२ ॥
Dort wird dem Raum nur eine Eigenschaft zugeschrieben, der Klang; von diesem Klang werde ich die vielen Eigenschaften ausführlich darlegen.
14.50.53
षड्जर्षभः सगान्धारो मध्यमः पञ्चमस्तथा ।
अतः परं तु विज्ञेयो निषादो धैवतस्तथा।
इष्टश्चानिष्टशब्दश्च संहतः प्रतिभानवान् ॥ १४.५०.५३ ॥
Ṣaḍja, ṛṣabha und gāndhāra, madhyama und pañcama; darüber hinaus sind auch niṣāda und dhaivata zu erkennen. Angenehme und unangenehme Klänge, verbunden und ausdrucksvoll.
14.50.54
एवं बहुविधो ज्ञेयः शब्द आकाशसम्भवः ।
आकाशमुत्तमं भूतमहङ्कारस्ततः परः ॥ १४.५०.५४ ॥
So ist der aus dem Raum entstandene Klang in vielen Arten zu erkennen. Der Raum ist das höchste Element; danach folgt das Ich-Prinzip.
14.50.55
अहङ्कारात्परा बुद्धिर्बुद्धेरात्मा ततः परः ।
तस्मात्तु परमव्यक्तमव्यक्तात्पुरुषः परः ॥ १४.५०.५५ ॥
Höher als das Ich-Bewusstsein ist der Intellekt; höher als der Intellekt ist das Selbst. Darüber hinaus ist das höchste Unmanifeste, und höher als das Unmanifeste ist der Puruṣa.
14.50.56
परावरज्ञो भूतानां विधिज्ञः सर्वकर्मणाम् ।
सर्वभूतात्मभूतात्मा यं प्राप्यानन्त्यमश्नुते ॥ १४.५०.५६ ॥
Der das Höhere und das Niedere der Wesen kennt, der die Ordnung aller Handlungen kennt, der das Selbst des Selbst aller Wesen ist — ihn erlangt, erlangt man die Unendlichkeit.