Mahābhārata · Adhyāya 3.216

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

Mit Wortbedeutungen lesen

3.216.1

एवं तु सूक्ष्मे कथिते धर्मव्याधेन भारत ।
ब्राह्मणः स पुन सूक्ष्मं पप्रच्छ सुसमाहितः ॥ ३.२१६.१ ॥

So fragte, o Bhārata, als der Jäger Dharma die feine Sache dargelegt hatte, jener gesammelte Brahmane erneut nach der feinen Sache.

3.216.2

वृत्त्वस्य रजसश्चैव तमसश्च यथातथम् ।
वृणांस्तत्त्वेन मे ब्रूहि यथावदिह पृच्छतः ॥ ३.२१६.२ ॥

Sage mir wahrhaft und richtig, so wie sie wirklich sind, die Eigenschaften von vṛtta (sattva), rajas und tamas, mir, der hier fragt.

3.216.3

दृन्त ते कथयिष्यामि यन्मां त्वं परिपृच्छसि ।
एतान्गुणान्पृथक्त्वेन निबोध गदतो मम ॥ ३.२१६.३ ॥

Ich werde dir der Reihe nach sagen, was du mich fragst; während ich spreche, verstehe diese Eigenschaften einzeln.

3.216.4

मोहात्मकं तमस्तेषां रज एषां प्रवर्तकम् ।
प्रकाशबहुलत्वाच्च सत्वं ज्याय इहोच्यते ॥ ३.२१६.४ ॥

Tamas hat unter diesen die Natur der Verblendung, rajas ist das, was sie in Bewegung setzt; doch wegen der Fülle des Lichts wird hier das sattva als überlegen bezeichnet.

3.216.5

अविद्याबहुलो मूढः स्वप्नशीलो विचेतनः ।
दृर्हृपीकस्तमोध्यस्तः सक्रोधस्तामसोऽलसः ॥ ३.२१६.५ ॥

Voller Unwissenheit, verblendet, dem Schlaf ergeben, bewusstlos, mit abgestumpften Sinnen, vom tamas beherrscht, zornig und träge — das ist der Mensch des tamas.

3.216.6

सुवृत्तवाक्यो मन्त्री च यो नराग्र्योऽनमूयकः ।
विवित्समानो विप्रर्षे स्तब्धो मानी स राजसः ॥ ३.२१६.६ ॥

Der Berater von wohlgeordneter Rede, der Beste der Menschen, frei von Neid, wissbegierig, doch starr und stolz — er, o Weiser unter den Brahmanen, ist der Mensch des rajas.

3.216.7

प्रकाशबहुलो धीरो निर्विवित्सोऽनसूयकः ।
अक्रोधनो नरो धीमान्दान्तश्चैवस सात्विकः ॥ ३.२१६.७ ॥

Der Mensch, reich an Klarheit, standhaft, frei von Begierde, frei von Neid und Zorn, weise und beherrscht – dieser ist wahrlich von sāttvischer Art.

3.216.8

सात्विकस्त्वथ संबुद्धो लोकवृत्तैर्न लिप्यते ।
यदा बुध्यति बोध्धव्यं लोकवृत्तं जुगुप्सते ॥ ३.२१६.८ ॥

Der sāttvische Mensch aber, einmal erwacht, wird von den Weisen der Welt nicht befleckt; wenn er das Verstehenswerte erkennt, verachtet er das weltliche Treiben.

3.216.9

वैराग्यस् च रूपं तु पूर्वमेव प्रवर्तते ।
मृदुर्भवत्यहंकारः प्रसीदत्यार्जवं च यत् ॥ ३.२१६.९ ॥

Die Gestalt der Entsagung entsteht zuerst; der Hochmut wird sanft, und durch Aufrichtigkeit wird der Geist heiter.

3.216.10

ततोऽस् सर्वद्वन्द्वानि प्रशाम्यन्ति परस्परम् ।
न चास्यासंयमो नाम क्वचिद्भवति कश्चन ॥ ३.२१६.१० ॥

Dann beruhigen sich alle Gegensatzpaare gegenseitig, und in ihm entsteht nirgends ein Mangel an Selbstbeherrschung.

3.216.11

शूद्रयोनौ हि जातस्य सद्गुणानुपतिष्ठतः ।
वैश्यत्वं भवति ब्रह्मन्क्षत्रियत्वं तथैव च ॥ ३.२१६.११ ॥

O Brahmane, wer aus einem śūdra-Schoß geboren ist und sich guten Eigenschaften zuwendet, gelangt zum Stand eines vaiśya, und ebenso zu dem eines kṣatriya.

3.216.12

आर्जवे वर्तमानस्य ब्राह्मण्यमभिजायते ।
गुणास्ते कीर्तिताः सर्वे किं भूयः श्रोतुमिच्छसि ॥ ३.२१६.१२ ॥

Wer in Aufrichtigkeit verharrt, dem wird das Brahmanentum zuteil. All diese Eigenschaften wurden dir dargelegt; was möchtest du noch hören?

3.216.13

पार्थिवं धातुमासाद्य शारीरोऽग्निः कथं भवेत् ।
अवकाशविशेषेण कथं वर्तयतेऽनिलः ॥ ३.२१६.१३ ॥

Wie wird das körperliche Feuer, nachdem es das irdische Element erreicht hat, und durch welchen besonderen Raum bewegt der Wind es?

3.216.14

प्रश्नमेतं समुद्दिष्टं ब्राह्मणेन युधिष्ठिर ।
व्याधस्तु कथयामास ब्राह्मणाय महात्मने ॥ ३.२१६.१४ ॥

O Yudhiṣṭhira, diese Frage stellte der Brahmane; und der Jäger erklärte sie dem großherzigen Brahmanen.

3.216.15

मूर्धानमाश्रितो वह्निः शरीरं परिपालयन् ।
प्राणो मूर्धनि चाग्नौ च वर्तमानो विचेष्टते ॥ ३.२१६.१५ ॥

Im Haupt verweilend, bewahrt das Feuer den Körper; und der Atem, im Haupt und im Feuer wohnend, bewegt sich und wirkt.

3.216.16

भूं भव्यं भविष्यं च सर्वं प्राणे प्रतिष्ठितम् ।
श्रेष्ठं तदेव भूतानां ब्रह्मज्योतिरुपास्महे ॥ ३.२१६.१६ ॥

Vergangenheit, Gegenwart und Zukunft, alles ist im Atem gegründet; dies allein ist das Beste unter den Wesen, und wir verehren jenes Licht des Brahman.

3.216.17

स जन्तुः सर्वभूतात्मा पुरुषः स सनातनः ।
मनोबुद्धिरहंकारो भूतानां विषयश्च सः ॥ ३.२१६.१७ ॥

Jenes Lebewesen, das Selbst aller Wesen, ist die ewige Person; er ist Geist, Verstand und Ich-Sinn, und er ist auch der Gegenstand der Wesen.

3.216.18

अव्यक्तं सस्वसंज्ञं च जीवः कालः स चैव हि ।
प्रकृतिः पुरुषश्चैव प्राण एव द्विजोत्तम ॥ ३.२१६.१८ ॥

Das Unoffenbare, das lebendige Selbst, das seinen eigenen Namen trägt, und die Zeit — er ist es; er ist die Ur-Natur und die Person, und, o Bester der Zweimalgeborenen, er ist auch der Atem.

3.216.19

जागर्ति स्वप्नकाले च स्वप्ने स्वप्नायते च सः ।
जाग्रत्सु बलमाधत्ते चेष्टत्सु चेष्टयत्यपि ॥ ३.२१६.१९ ॥

In der Zeit des Schlafes wacht er, und im Traum träumt er; er verleiht den Wachenden Kraft und setzt die Tätigen in Bewegung.

3.216.20

तस्मिन्निरुद्दे विप्रेन्द्र मृत इत्यभिधीयते ।
त्यक्त्वा शरीरं भूतात्मा पुनरन्यत्प्रपद्यते ॥ ३.२१६.२० ॥

O Bester der Brahmanen, wenn dies aufhört, sagt man, er sei tot; den Körper verlassend, tritt das verkörperte Selbst in einen anderen ein.

3.216.21

एष त्वग्निरपानन प्राणेन परिपाल्यते ।
पृष्ठतस्तु समानन स्वांस्वां गतिमुपाश्रितः ॥ ३.२१६.२१ ॥

Dieses Feuer wird von apāna und prāṇa beschützt; und von hinten schützt auch samāna, sich auf seinen eigenen Lauf stützend, es.

3.216.22

वस्तुमूले गुदे चैव पावकं समुपाश्रितः ।
वहन्मूत्रं पुरीषंवाऽप्यपानः परिवर्तते ॥ ३.२१६.२२ ॥

Sich am Feuer an der Harnblasenbasis und im After festhaltend, bewegt sich apāna und trägt Urin oder Kot.

3.216.23

प्रयत्ने कर्मणि बले य एकस्त्रिषु वर्तते ।
उदान इति तं प्राहुरध्यात्मविदुषो जनाः ॥ ३.२१६.२३ ॥

Was allein in Anstrengung, Handlung und Kraft wirkt, das nennen die Kenner des inneren Selbst udāna.

3.216.24

सन्धौसन्धौ संनिविष्टः सर्वेष्वपि तथाऽनिलः ।
शरीरेषु मनुष्याणां व्यान इत्युपदिश्ते ॥ ३.२१६.२४ ॥

Der Wind, der in jedem Gelenk der menschlichen Körper weilt, und ebenso in allen — dies wird als vyāna gelehrt.

3.216.25

धातुष्वग्निस्तु विततः स तु वायुसमीरितः ।
रसान्धातूंश्च दोषांश्च वर्तयन्परिधावति ॥ ३.२१६.२५ ॥

Das in den Geweben verbreitete Feuer, vom Wind angetrieben, eilt überall umher und bringt Säfte, Gewebe und Doṣas in Bewegung.

3.216.26

प्राणानां संनिपातात्तु सन्निपातः प्रजायते ।
सोष्मा सोग्निरितिज्ञेयो योऽन्नं पचतिदेहिनां ॥ ३.२१६.२६ ॥

Aus dem Zusammentreffen der Lebensatem entsteht das Zusammentreffen (sannipāta). Man soll es als das Feuer mit Wärme erkennen, das die Speise der verkörperten Wesen verdaut.

3.216.27

अपानोदानयोर्मध्ये प्राणन्यानौ समाहितौ ।
समन्वितस्त्वधिष्ठानं सम्यक्पचति पावकः ॥ ३.२१६.२७ ॥

Zwischen dem abwärtsgehenden und dem aufwärtsgehenden Atem sind der einatmende und der verteilende Atem gesammelt. Mit ihnen verbunden und auf ihnen ruhend, verdaut das Feuer gut.

3.216.28

अस्यापि पायुपर्यन्तस्तथा स्याद्गुदसंज्ञितः ।
स्रोतांशि तस्माज्जायन्ते सर्वप्राणेषु देहिनाम् ॥ ३.२१६.२८ ॥

Auch davon erstreckt sich bis zum After der Teil namens Mastdarm (guda). Daraus entstehen die Kanäle (srotas) in allen Lebensatemen der verkörperten Wesen.

3.216.29

अग्निवेगवहः प्राणो गुदान्ते प्रतिहन्यते ।
स ऊर्ध्वमागम्य पुनः समुत्क्षिपति पावकम् ॥ ३.२१६.२९ ॥

Der Lebensatem, der die Kraft des Feuers trägt, wird am Ende des Mastdarms zurückgehalten. Nach oben gelangt, wirft er das Feuer erneut nach oben.

3.216.30

पक्वाशयस्त्वधोनाभ्या ऊर्ध्वमामाशयः स्थितः ।
नाभिमध्ये शरीरस्य प्राणाः सर्वे प्रतिष्ठिताः ॥ ३.२१६.३० ॥

Der pakvāśaya (Dickdarm) liegt unterhalb des Nabels, der āmāśaya (Magen) ist oberhalb gelegen. In der Mitte des Körpers, am Nabel, sind alle Lebensatem gegründet.

3.216.31

प्रवृत्ता हृदयात्सर्वे तिर्यगूर्ध्वमधस्तथा ।
वहन्त्यन्नरसान्नाड्यो दशप्राणप्रचोदिताः ॥ ३.२१६.३१ ॥

Vom Herzen gehen alle Kanäle aus, sich quer, nach oben und nach unten erstreckend, den Nahrungssaft tragend, angetrieben von den zehn Lebensatemen.

3.216.32

योगिनामेष मार्गस्तु येन गच्छन्ति तत्परम् ।
जितक्लमासनो धीरो मूर्धन्यात्मानमादत् ॥ ३.२१६.३२ ॥

Dies ist der Pfad der Yogins, auf dem sie zu jenem höchsten Zustand gelangen; wer die Ermüdung überwunden hat und in fester Haltung sitzt, der Standhafte soll das Selbst im Scheitel fassen.

3.216.33

एवं सर्वेषु विततौ प्राणापानौ हि देहिषु ।
तौ तावदग्निसहितौ विद्धि वै प्राणमात्मनि ॥ ३.२१६.३३ ॥

So sind in allen verkörperten Wesen Atem und Abwärtsatem ausgebreitet; wisse, dass diese beiden mit dem Feuer verbunden sind, und wisse, dass der Lebensatem im Selbst ist.

3.216.34

एकादशविकारात्मा कलासंभारसंभृतः ।
मूर्तिमन्तं हि तं विद्धि नित्यं योगजितात्मकम्।
तस्मिन्यः संस्थितो ह्यग्निर्नित्यं स्थाल्यामिवाहितः ॥ ३.२१६.३४ ॥

Wisse, dass er, dessen Wesen die elf Wandlungen sind und der aus einer Menge von Teilen besteht, ewig und verkörpert ist, mit einem durch Yoga errungenen Selbst; und das Feuer, das in ihm weilt, ist immer wie ein Feuer, das in einen Topf gelegt ist.

3.216.35

आत्मानं तं विजानीहि नित्यं त्यागजितात्मकं ॥ ३.२१६.३५ ॥

Erkenne jenes Selbst als ewig, dessen Wesen durch Entsagung errungen wird.

3.216.36

देवो यः संस्थितस्तस्मिन्नब्बिन्दुरिव पुष्करे ।
क्षेत्रज्ञं तं विजानीहि नित्यं त्यागजितात्मकं ॥ ३.२१६.३६ ॥

Erkenne den Gott, der in ihm weilt wie ein Wassertropfen auf einem Lotusblatt, als den Erkenner des Feldes, ewig, dessen Wesen durch Entsagung errungen wird.

3.216.37

जीवात्मकं विजानीहि रजः सत्वं तमस्तथा ।
जीवमात्मगुणं विद्धि तथाऽऽत्मानं परात्मकं ॥ ३.२१६.३७ ॥

Erkenne das lebendige Selbst, ebenso Leidenschaft, Güte und Finsternis. Erkenne das lebende Wesen als Eigenschaft des Selbst, und erkenne das Selbst als von der Natur des höchsten Selbst.

3.216.38

अचेतनं जीवगुणं वदन्ति ।
सचेष्टते चेष्टयते च सर्वम्।
ततः परं क्षेत्रविदो वदन्ति ।
प्राकल्पयद्यो भुवनानि सप्त ॥ ३.२१६.३८ ॥

Man nennt das Nichtbewusste eine Eigenschaft des lebenden Wesens. Es setzt alles in Bewegung und bewegt sich selbst. Darüber hinaus sprechen die Kenner des Feldes von dem, der die sieben Welten geordnet hat.

3.216.39

एष सर्वेषु भूतेषु भूतात्मा न प्रकाशते ।
दृश्यते त्वग्र्यया बुद्ध्या सूक्ष्मया ज्ञानवेदिभिः ॥ ३.२१६.३९ ॥

Diese Seele der Wesen leuchtet nicht in allen Wesen hervor, doch die Kenner des Wissens sehen sie mit höchster, feiner Einsicht.

3.216.40

चित्तस्य हि प्रसादेन हनति कर्म शुभाशुभम् ।
प्रसन्नात्मात्मनि स्थित्वा सुखमनन्त्यमश्नुते ॥ ३.२१६.४० ॥

Durch die Klarheit des Geistes werden in der Tat gute und schlechte Taten zerstört. Wessen Selbst klar ist, im Selbst verweilend, erlangt endloses Glück.

3.216.41

लक्षणं तु प्रसादस्य यथा तृप्तः सुखं स्वपेत् ।
सुखदुःखे हि संत्यज्य निर्द्वन्द्वो निष्परिग्रहः।
निवाते वा यथा दीपो दीप्येत्कुशलदीपितः ॥ ३.२१६.४१ ॥

Das Zeichen der Klarheit ist, dass man glücklich schläft, wie einer, der gesättigt ist. Nachdem man Freude und Leid aufgegeben hat, frei von Gegensatzpaaren und ohne Besitz, leuchtet man wie eine von geschickter Hand entzündete Lampe an einem windstillen Ort.