വാല്മീകി രാമായണം · സർഗം 2.53
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.53.1
स तम् वृक्षम् समासाद्य सम्ध्याम् अन्वास्य पश्चिमाम् ।
रामः रमयताम् श्रेष्ठैति ह उवाच लक्ष्मणम् ॥ २.५३.१ ॥
ആ വൃക്ഷത്തിനരികിൽ എത്തി പശ്ചിമ സന്ധ്യാവന്ദനം ചെയ്ത ശേഷം, ആനന്ദിപ്പിക്കുന്നവരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ രാമൻ ലക്ഷ്മണനോട് പറഞ്ഞു.
2.53.2
अद्य इयम् प्रथमा रात्रिर् याता जन पदात् बहिः ।
या सुमन्त्रेण रहिता ताम् न उत्कण्ठितुम् अर्हसि ॥ २.५३.२ ॥
ഇന്ന് നാം നാടിന് പുറത്ത് കഴിക്കുന്ന ആദ്യ രാത്രിയാണിത്; സുമന്ത്രനില്ലാത്ത രാത്രി. അതിനെക്കുറിച്ച് നീ വിഷമിക്കരുത്.
2.53.3
जागर्तव्यम् अतन्द्रिभ्याम् अद्य प्रभृति रात्रिषु ।
योग क्षेमः हि सीताया वर्तते लक्ष्मण आवयोह् ॥ २.५३.३ ॥
ഇന്നുമുതൽ രാത്രികളിൽ നാം ഇരുവരും മന്ദതയില്ലാതെ ഉണർന്നിരിക്കണം; ലക്ഷ്മണാ, സീതയുടെ സംരക്ഷണവും ക്ഷേമവും നമ്മൾ ഇരുവരുടെയും കയ്യിലാണ്.
2.53.4
रात्रिम् कथम्चित् एव इमाम् सौमित्रे वर्तयामहे ।
उपावर्तामहे भूमाव् आस्तीर्य स्वयम् आर्जितैः ॥ २.५३.४ ॥
സുമിത്രാപുത്രാ, ഈ രാത്രി എങ്ങനെയോ കഴിക്കുകയാണ്; നാം തന്നെ ശേഖരിച്ചവ നിലത്ത് വിരിച്ച് കിടക്കുന്നു.
2.53.5
स तु सम्विश्य मेदिन्याम् महा अर्ह शयन उचितः ।
इमाः सौमित्रये रामः व्याजहार कथाः शुभाः ॥ २.५३.५ ॥
മഹത്തായ ശയ്യയ്ക്ക് യോഗ്യനും അതിൽ ശീലമുള്ളവനുമായ അദ്ദേഹം നിലത്ത് കിടന്ന് സൗമിത്രിയോട് (ലക്ഷ്മണനോട്) ഈ ശുഭവാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
2.53.6
ध्रुवम् अद्य महा राजो दुह्खम् स्वपिति लक्ष्मण ।
कृत कामा तु कैकेयी तुष्टा भवितुम् अर्हति ॥ २.५३.६ ॥
ലക്ഷ്മണാ, തീർച്ചയായും ഇന്ന് മഹാരാജാവ് ദുഃഖത്തോടെ ഉറങ്ങുകയായിരിക്കും; ആഗ്രഹം സഫലമായ കൈകേയി സന്തുഷ്ടയാകാൻ അർഹയാണ്.
2.53.7
सा हि देवी महा राजम् कैकेयी राज्य कारणात् ।
अपि न च्यावयेत् प्राणान् दृष्ट्वा भरतम् आगतम् ॥ २.५३.७ ॥
ആ ദേവി കൈകേയി രാജ്യത്തിനുവേണ്ടി, വന്നെത്തിയ ഭരതനെ കണ്ടാൽ, മഹാരാജാവിന്റെ പ്രാണൻ പോലും എടുത്തേക്കാം.
2.53.8
अनाथः चैव वृद्धः च मया चैव विनाकृतः ।
किम् करिष्यति काम आत्मा कैकेय्या वशम् आगतः ॥ २.५३.८ ॥
സംരക്ഷകനില്ലാത്ത, വൃദ്ധനായ, എന്നാൽ എന്നിൽ നിന്നും അകറ്റപ്പെട്ട അദ്ദേഹം, കൈകേയിയുടെ വശത്തിലായി, കാമത്താൽ എന്തു ചെയ്യും?
2.53.9
इदम् व्यसनम् आलोक्य राज्ञः च मति विभ्रमम् ।
कामएव अर्ध धर्माभ्याम् गरीयान् इति मे मतिः ॥ २.५३.९ ॥
ഈ വിപത്തും രാജാവിന്റെ മനോഭ്രമവും കണ്ടപ്പോൾ, അർത്ഥത്തെയും ധർമ്മത്തെയും കാൾ കാമമാണ് ഭാരമേറിയതെന്ന് എനിക്കു തോന്നുന്നു.
2.53.10
को हि अविद्वान् अपि पुमान् प्रमदायाः कृते त्यजेत् ।
चन्द अनुवर्तिनम् पुत्रम् तातः माम् इव लक्ष्मण ॥ २.५३.१० ॥
വിവേകമില്ലാത്തവനായ മനുഷ്യൻ പോലും ഒരു സ്ത്രീക്കുവേണ്ടി, അച്ഛൻ എന്നെപ്പോലെ, ചന്ദ്രനെ അനുസരിക്കുന്ന മകനെ ഉപേക്ഷിക്കുമോ?
2.53.11
सुखी बत सभार्यः च भरतः केकयी सुतः ।
मुदितान् कोसलान् एको यो भोक्ष्यति अधिराजवत् ॥ २.५३.११ ॥
കൈകേയിയുടെ പുത്രൻ ഭരതൻ ഭാര്യയോടൊപ്പം സത്യമായും സുഖിയായിരിക്കും; സന്തോഷിക്കുന്ന കോസലരെ ഒറ്റയ്ക്ക് ചക്രവർത്തിയെപ്പോലെ അനുഭവിക്കും.
2.53.12
स हि सर्वस्य राज्यस्य मुखम् एकम् भविष्यति ।
ताते च वयसा अतीते मयि च अरण्यम् आश्रिते ॥ २.५३.१२ ॥
അദ്ദേഹം തന്നെ രാജ്യത്തിന്റെ ഏക മുഖമാകും; അച്ഛൻ വാർദ്ധക്യത്തിലെത്തുകയും ഞാൻ വനത്തിൽ അഭയം തേടുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ.
2.53.13
अर्थ धर्मौ परित्यज्य यः कामम् अनुवर्तते ।
एवम् आपद्यते क्षिप्रम् राजा दशरथो यथा ॥ २.५३.१३ ॥
അർത്ഥവും ധർമ്മവും ഉപേക്ഷിച്ച് കാമത്തെ പിന്തുടരുന്നവൻ, രാജാവ് ദശരഥനെപ്പോലെ വേഗത്തിൽ ഇത്തരം ആപത്തിൽ വീഴും.
2.53.14
मन्ये दशरथ अन्ताय मम प्रव्राजनाय च ।
कैकेयी सौम्य सम्प्राप्ता राज्याय भरतस्य च ॥ २.५३.१४ ॥
സൗമ്യാ, ദശരഥന്റെ അന്ത്യത്തിനും എന്റെ പ്രവാസത്തിനും ഭരതന്റെ രാജ്യത്തിനുമായി കൈകേയി എത്തിയിരിക്കുന്നു എന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു.
2.53.15
अपि इदानीम् न कैकेयी सौभाग्य मद मोहिता ।
कौसल्याम् च सुमित्राम् च सम्प्रबाधेत मत् कृते ॥ २.५३.१५ ॥
ഇപ്പോൾ സൗഭാഗ്യമദത്താൽ മോഹിതയായ കൈകേയി, എന്റെ കാരണത്താൽ കൗസല്യയെയും സുമിത്രയെയും പീഡിപ്പിക്കില്ലേ?
2.53.16
मा स्म मत् कारणात् देवी सुमित्रा दुह्खम् आवसेत् ।
अयोध्याम् इतएव त्वम् काले प्रविश लक्ष्मण ॥ २.५३.१६ ॥
എന്റെ കാരണത്താൽ ദേവി സുമിത്ര ദുഃഖിക്കരുത്. ലക്ഷ്മണാ, നീ ഇവിടെനിന്നുതന്നെ ഉചിതസമയത്ത് അയോധ്യയിൽ പ്രവേശിക്കുക.
2.53.17
अहम् एको गमिष्यामि सीतया सह दण्डकान् ।
अनाथाया हि नाथः त्वम् कौसल्याया भविष्यसि ॥ २.५३.१७ ॥
ഞാൻ സീതയോടൊപ്പം ഒറ്റയ്ക്ക് ദണ്ഡകവനത്തിലേക്ക് പോകും. നാഥനില്ലാത്ത കൗസല്യയ്ക്ക് നീയാണ് നാഥൻ.
2.53.18
क्षुद्र कर्मा हि कैकेयी द्वेषात् अन्याय्यम् आचरेत् ।
परिदद्या हि धर्मज्ञे भरते मम मातरम् ॥ २.५३.१८ ॥
ധർമ്മജ്ഞാ! കൈകേയി നീചകർമ്മിണിയാണ്; വിദ്വേഷത്താൽ അന്യായം ചെയ്യും, എന്റെ അമ്മയെ ഭരതന് ഏൽപ്പിച്ചുകൊടുക്കും.
2.53.19
नूनम् जाति अन्तरे कस्मिम्स् स्त्रियः पुत्रैः वियोजिताः ।
जनन्या मम सौमित्रे तत् अपि एतत् उपस्थितम् ॥ २.५३.१९ ॥
തീർച്ചയായും മുൻജന്മത്തിൽ ഏതോ സ്ത്രീകൾ തങ്ങളുടെ പുത്രന്മാരെ വേർപെടുത്തിയിരിക്കണം; അതുകൊണ്ടാണ്, ഹേ സൗമിത്രേ, എന്റെ അമ്മയ്ക്കും ഇത് സംഭവിച്ചത്.
2.53.20
मया हि चिर पुष्टेन दुह्ख सम्वर्धितेन च ।
विप्रायुज्यत कौसल्या फल काले धिग् अस्तु माम् ॥ २.५३.२० ॥
ദീർഘകാലം വളർത്തപ്പെട്ടവനും ദുഃഖത്തിൽ വളർന്നവനുമായ എന്നാൽ, ഫലം ലഭിക്കേണ്ട കാലത്തുതന്നെ കൗസല്യ വേർപിരിഞ്ഞു; എന്നെ ധിക്കരിക്കട്ടെ!
2.53.21
मा स्म सीमन्तिनी काचिज् जनयेत् पुत्रम् ईदृशम् ।
सौमित्रे यो अहम् अम्बाया दद्मि शोकम् अनन्तकम् ॥ २.५३.२१ ॥
ഹേ സൗമിത്രേ, ഒരു സ്ത്രീയും എന്നെപ്പോലൊരു പുത്രനെ പ്രസവിക്കാതിരിക്കട്ടെ; ഞാൻ എന്റെ അമ്മയ്ക്ക് അവസാനമില്ലാത്ത ദുഃഖം നൽകുന്നു.
2.53.22
मन्ये प्रीति विशिष्टा सा मत्तः लक्ष्मण सारिका ।
यस्याः तत् श्रूयते वाक्यम् शुक पादम् अरेर् दश ॥ २.५३.२२ ॥
ഹേ ലക്ഷ്മണാ, അവൾ എന്നെക്കാൾ വളരെ പ്രിയപ്പെട്ടവളാണെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു; ആ സാരികയുടെ വാക്കുകൾ കേൾക്കപ്പെടുന്നു — തത്തയുടെ കാൽപോലെ.
2.53.23
शोचन्त्याः च अल्प भाग्याया न किम्चित् उपकुर्वता ।
पुर्त्रेण किम् अपुत्राया मया कार्यम् अरिम् दम ॥ २.५३.२३ ॥
ദുഃഖിക്കുന്ന, ഭാഗ്യം കുറഞ്ഞ അമ്മയ്ക്ക് എന്നെപ്പോലൊരു പുത്രൻ ഒരു ഉപകാരവും ചെയ്യുന്നില്ല; ശത്രുനിഗ്രഹിയേ, പുത്രനില്ലാത്തവളെപ്പോലെയുള്ള അവൾക്ക് ഞാൻ എന്തു ചെയ്യണം?
2.53.24
अल्प भाग्या हि मे माता कौसल्या रहिता मया ।
शेते परम दुह्ख आर्ता पतिता शोक सागरे ॥ २.५३.२४ ॥
എന്റെ ഭാഗ്യം കുറഞ്ഞ അമ്മ കൗസല്യ എന്നിൽ നിന്ന് വേർപിരിഞ്ഞ്, കഠിനദുഃഖത്താൽ പീഡിതയായി, ശോകസാഗരത്തിൽ വീണ് കിടക്കുന്നു.
2.53.25
एको हि अहम् अयोध्याम् च पृथिवीम् च अपि लक्ष्मण ।
तरेयम् इषुभिः क्रुद्धो ननु वीर्यम् अकारणम् ॥ २.५३.२५ ॥
ലക്ഷ്മണാ, കോപിച്ചാൽ ഞാൻ ഒറ്റയ്ക്ക് അമ്പുകൾകൊണ്ട് അയോധ്യയെയും ഭൂമിയെയും ജയിക്കാം; എന്റെ വീര്യം കാരണമില്ലാത്തതല്ല.
2.53.26
अधर्म भय भीतः च पर लोकस्य च अनघ ।
तेन लक्ष्मण न अद्य अहम् आत्मानम् अभिषेचये ॥ २.५३.२६ ॥
നിർമ്മലനായ ലക്ഷ്മണാ, അധർമ്മഭയത്താലും പരലോകഭയത്താലും ഭയന്ന ഞാൻ ഇന്ന് എന്നെത്തന്നെ അഭിഷേകം ചെയ്യുകയില്ല.
2.53.27
एतत् अन्यच् च करुणम् विलप्य विजने बहु ।
अश्रु पूर्ण मुखो रामः निशि तूष्णीम् उपाविशत् ॥ २.५३.२७ ॥
ഇതും മറ്റ് പലതും കരുണാർദ്രമായി ഏകാന്തതയിൽ വിലപിച്ച്, കണ്ണുനീർ നിറഞ്ഞ മുഖത്തോടെ രാമൻ രാത്രിയിൽ മൗനമായി ഇരുന്നു.
2.53.28
विलप्य उपरतम् रामम् गत अर्चिषम् इव अनलम् ।
समुद्रम् इव निर्वेगम् आश्वासयत लक्ष्मणः ॥ २.५३.२८ ॥
വിലപിച്ച് ശാന്തനായ, കെട്ടടങ്ങിയ അഗ്നിപോലെയുള്ള രാമനെ, സമുദ്രംപോലെ ശാന്തനായ ലക്ഷ്മണൻ ആശ്വസിപ്പിച്ചു.
2.53.29
ध्रुवम् अद्य पुरी रामायोध्या युधिनाम् वर ।
निष्प्रभा त्वयि निष्क्रान्ते गत चन्द्रा इव शर्वरी ॥ २.५३.२९ ॥
യോദ്ധാക്കളിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ, നീ പോയാൽ ഇന്ന് രാമന്റെ അയോധ്യാനഗരം ചന്ദ്രനില്ലാത്ത രാത്രിപോലെ പ്രഭയറ്റതാകും.
2.53.30
न एतत् औपयिकम् राम यद् इदम् परितप्यसे ।
विषादयसि सीताम् च माम् चैव पुरुष ऋषभ ॥ २.५३.३० ॥
രാമാ, നീ ഇങ്ങനെ വിഷമിക്കുന്നത് ഉചിതമല്ല; പുരുഷശ്രേഷ്ഠനേ, നീ സീതയെയും എന്നെയും ദുഃഖിപ്പിക്കുന്നു.
2.53.31
न च सीता त्वया हीना न च अहम् अपि राघव ।
मुहूर्तम् अपि जीवावो जलान् मत्स्याव् इव उद्धृतौ ॥ २.५३.३१ ॥
രാഘവാ, നിന്നെ വിട്ട് സീതയ്ക്കോ എനിക്കോ ഒരു നിമിഷംപോലും ജീവിക്കാനാവില്ല; വെള്ളത്തിൽനിന്ന് എടുത്ത രണ്ടു മീനുകൾപോലെയാകും ഞങ്ങൾ.
2.53.32
न हि तातम् न शत्रुघ्नम् न सुमित्राम् परम् तप ।
द्रष्टुम् इच्चेयम् अद्य अहम् स्वर्गम् वा अपि त्वया विना ॥ २.५३.३२ ॥
പരന്തപാ, നിന്നെ വിട്ട് ഇന്ന് എനിക്ക് പിതാവിനെയോ ശത്രുഘ്നനെയോ സുമിത്രയെയോ കാണേണ്ട; സ്വർഗ്ഗം പോലും ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കില്ല.
2.53.33
ततस्तत्र सुखासीने नातिदूरे निरीक्ष्य ताम् ।
न्यग्रोधे सुकृताम् शय्याम् भेजाते धर्मवत्सलौ ॥ २.५३.३३ ॥
അവിടെ സുഖമായി ഇരുന്നിരുന്ന അവളെ അധികം ദൂരത്തല്ലാതെ കണ്ട്, ധർമ്മപ്രിയരായ ഇരുവരും ആലിൻ ചുവട്ടിൽ നന്നായി ഒരുക്കിയ ശയ്യയിലേക്ക് ചെന്നു.
2.53.34
स लक्ष्मणस्य उत्तम पुष्कलम् वचो ।
निशम्य च एवम् वन वासम् आदरात् ।
समाः समस्ता विदधे परम् तपः ।
प्रपद्य धर्मम् सुचिराय राघवः ॥ २.५३.३४ ॥
ലക്ഷ്മണന്റെ ഉത്തമവും സമൃദ്ധവുമായ വാക്കുകൾ കേട്ട്, രാഘവൻ ആദരപൂർവ്വം വനവാസം സ്വീകരിച്ചു; ധർമ്മത്തെ ആശ്രയിച്ച് വർഷങ്ങളോളം പരമമായ തപസ്സു ചെയ്യാൻ തീരുമാനിച്ചു.
2.53.35
ततस्तु तस्मिन् विजने वने तदा ।
महाबलौ राघववम्शवर्धनौ ।
न तौ भयम् सम्भ्रममभ्युपेयतु ।
र्यथैव सिम्हौ गिरिसानुगोचरौ ॥ २.५३.३५ ॥
അപ്പോൾ ആ വിജനമായ വനത്തിൽ, രാഘവവംശത്തെ വളർത്തുന്ന മഹാബലന്മാരായ ഇരുവരും, മലച്ചെരിവുകളിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന രണ്ടു സിംഹങ്ങളെപ്പോലെ ഭയമോ പരിഭ്രമമോ അനുഭവിച്ചില്ല.