Vedyatra वेदयात्रा
शोधा

ऋग्वेद · सूक्त 1.110

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

शब्दार्थांसह वाचा

1.110.1

त॒तं मे॒ अप॒स्तदु॑ तायते॒ पुनः॒ स्वादि॑ष्ठा धी॒तिरु॒चथा॑य शस्यते ।
अ॒यं स॑मु॒द्र इ॒ह वि॒श्वदे॑व्यः॒ स्वाहा॑कृतस्य॒ समु॑ तृप्णुत ऋभवः ॥

माझे यज्ञकर्म विस्तारले आहे; हा अत्यंत गोड विचार पुन्हा पठणासाठी गायिला जातो. येथे असलेला हा समुद्र विश्वदेवांचा आहे; हे ऋभूंनो, स्वाहा म्हणून अर्पण करणाऱ्याला पूर्ण तृप्त करा.

1.110.2

आ॒भो॒गयं॒ प्र यदि॒च्छन्त॒ ऐत॒नापा॑काः॒ प्राञ्चो॒ मम॒ के चि॑दा॒पयः॑ ।
सौध॑न्वनासश्चरि॒तस्य॑ भू॒मनाग॑च्छत सवि॒तुर्दा॒शुषो॑ गृ॒हम् ॥

ते विस्तीर्ण प्रदेशाकडे इच्छेने निघाले तेव्हा, पुढे जाणारे माझे काही पिणारेही तसेच; हे सुधन्वनाच्या पुत्रांनो, चालणाऱ्या जगाच्या विस्तारातून सवितृ दात्याच्या घरी तुम्ही आलात.

1.110.3

तत्स॑वि॒ता वो॑ऽमृत॒त्वमासु॑व॒दगो॑ह्यं॒ यच्छ्र॒वय॑न्त॒ ऐत॑न ।
त्यं चि॑च्चम॒समसु॑रस्य॒ भक्ष॑ण॒मेकं॒ सन्त॑मकृणुता॒ चतु॑र्वयम् ॥

सवितृने तुम्हाला अमरत्व उत्पन्न केले; जे अगोचर होते ते तुम्ही घोषित करत गेलात तेव्हा. असुराचे पानपात्र असलेल्या त्या एकाच पात्राचेही तुम्ही चार भाग केलेत.

1.110.4

वि॒ष्ट्वी शमी॑ तरणि॒त्वेन॑ वा॒घतो॒ मर्ता॑सः॒ सन्तो॑ अमृत॒त्वमा॑नशुः ।
सौ॒ध॒न्व॒ना ऋ॒भवः॒ सूर॑चक्षसः संवत्स॒रे सम॑पृच्यन्त धी॒तिभिः॑ ॥

शमीने, तरण्याच्या सामर्थ्याने, छेदले जाऊन—मर्त्य असूनही त्यांनी अमरत्व मिळवले. सुधन्वनाचे पुत्र, तीक्ष्णदृष्टी ऋभू वर्षभरात विचारांनी एकत्र जोडले गेले.

1.110.5

क्षेत्र॑मिव॒ वि म॑मु॒स्तेज॑नेनँ॒ एकं॒ पात्र॑मृ॒भवो॒ जेह॑मानम् ।
उप॑स्तुता उप॒मं नाध॑माना॒ अम॑र्त्येषु॒ श्रव॑ इ॒च्छमा॑नाः ॥

शेतासारखे, त्यांनी कौशल्याने त्या एकाच उड्या मारणाऱ्या पात्राचे वेगवेगळे माप घेऊन घडवले. स्तुती केलेले ऋभू, उपमेस पात्र, अमर्त्यांमध्ये कीर्ती इच्छिणारे.

1.110.6

आ म॑नी॒षाम॒न्तरि॑क्षस्य॒ नृभ्यः॑ स्रु॒चेव॑ घृ॒तं जु॑हवाम वि॒द्मना॑ ।
त॒र॒णि॒त्वा ये पि॒तुर॑स्य सश्चि॒र ऋ॒भवो॒ वाज॑मरुहन्दि॒वो रजः॑ ॥

अंतरिक्षातील मानवांसाठी, स्रुकने तूप ओतावे तसे, ज्ञानाने आपण विचाररूपी आहुती अर्पण करतो. तरण्याच्या सामर्थ्याने या पित्याशी संलग्न राहिलेले ऋभू बल मिळवून आकाशातून अंतरिक्षात चढले.

1.110.7

ऋ॒भुर्न॒ इन्द्रः॒ शव॑सा॒ नवी॑यानृ॒भुर्वाजे॑भि॒र्वसु॑भि॒र्वसु॑र्द॒दिः ।
यु॒ष्माकं॑ देवा॒ अव॒साह॑नि प्रि॒येऽभि ति॑ष्ठेम पृत्सु॒तीरसु॑न्वताम् ॥

ऋभूप्रमाणे इंद्र आपल्या बलाने नवीन आहे; वाजांनी व वसूंनी ऋभू धनसंपन्न दाता आहे. हे देवांनो, तुमच्या संरक्षणाने आम्ही दिवसा प्रिय स्थानी जे सोम पिळत नाहीत त्यांच्या सेनांचा सामना करू.

1.110.8

निश्चर्म॑ण ऋभवो॒ गाम॑पिंशत॒ सं व॒त्सेना॑सृजता मा॒तरं॒ पुनः॑ ।
सौध॑न्वनासः स्वप॒स्यया॑ नरो॒ जिव्री॒ युवा॑ना पि॒तरा॑कृणोतन ॥

हे ऋभूंनो, कातडीतून गाय तुम्ही बाहेर काढली; वासरासह मातेला पुन्हा जोडले. हे सौधन्वनांनो, सत्कर्माने हे नरांनो, जरठ आणि तरुण दोघांनाही तुम्ही माता-पिता केले.

1.110.9

वाजे॑भिर्नो॒ वाज॑सातावविड्ढि ऋभु॒माँ इ॑न्द्र चि॒त्रमा द॑र्षि॒ राधः॑ ।
तन्नो॑ मि॒त्रो वरु॑णो मामहन्ता॒मदि॑तिः॒ सिन्धुः॑ पृथि॒वी उ॒त द्यौः ॥

वाजसातीत आम्हाला बल दे; ऋभूंसह असलेल्या इंद्रा, अद्भुत धन आम्हाला दे. ते मित्र आणि वरुण यांनी मान्य करो, अदिती, सिंधू नदी, पृथ्वी आणि द्युलोकही.