ਰਿਗਵੇਦ · ਸੂਕਤ 1.163
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.163.1
यदक्र॑न्दः प्रथ॒मं जाय॑मान उ॒द्यन्त्स॑मु॒द्रादु॒त वा॒ पुरी॑षात् ।
श्ये॒नस्य॑ प॒क्षा ह॑रि॒णस्य॑ बा॒हू उ॑प॒स्तुत्यं॒ महि॑ जा॒तं ते॑ अर्वन् ॥
ਹੇ ਘੋੜੇ, ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਸਮੁੰਦਰ ਜਾਂ ਬੱਦਲ ਤੋਂ ਉਦੈ ਹੁੰਦਿਆਂ ਚੀਕਿਆ; ਤੇਰਾ ਮਹਾਨ ਜਨਮ ਉਸਤਤ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ। ਤੇਰੇ ਖੰਭ ਬਾਜ਼ ਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਤੇਰੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਹਿਰਨ ਦੀਆਂ ਹਨ।
1.163.2
य॒मेन॑ द॒त्तं त्रि॒त ए॑नमायुन॒गिन्द्र॑ एणं प्रथ॒मो अध्य॑तिष्ठत् ।
ग॒न्ध॒र्वो अ॑स्य रश॒नाम॑गृभ्णा॒त्सूरा॒दश्वं॑ वसवो॒ निर॑तष्ट ॥
ਯਮ ਦਾ ਦਿੱਤਾ ਇਹ ਘੋੜਾ ਤ੍ਰਿਤ ਨੇ ਜੋੜਿਆ; ਪਹਿਲਾਂ ਇੰਦਰ ਇਸ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋਇਆ। ਗੰਧਰਵ ਨੇ ਇਸਦੀ ਲਗਾਮ ਫੜੀ; ਹੇ ਵਸੂਓ, ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਤੁਸੀਂ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਘੜਿਆ।
1.163.3
असि॑ य॒मो अस्या॑दि॒त्यो अ॑र्व॒न्नसि॑ त्रि॒तो गुह्ये॑न व्र॒तेन॑ ।
असि॒ सोमे॑न स॒मया॒ विपृ॑क्त आ॒हुस्ते॒ त्रीणि॑ दि॒वि बन्ध॑नानि ॥
ਤੂੰ ਯਮ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਆਦਿੱਤ ਹੈਂ, ਹੇ ਘੋੜੇ; ਤੂੰ ਤ੍ਰਿਤ ਹੈਂ, ਗੁਪਤ ਵਰਤ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ। ਸੋਮ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ ਤੂੰ ਹੈਂ; ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਤਿੰਨ ਬੰਧਨ ਹਨ, ਐਸਾ ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ।
1.163.4
त्रीणि॑ त आहुर्दि॒वि बन्ध॑नानि॒ त्रीण्य॒प्सु त्रीण्य॒न्तः स॑मु॒द्रे ।
उ॒तेव॑ मे॒ वरु॑णश्च्छन्त्स्यर्व॒न्यत्रा॑ त आ॒हुः प॑र॒मं ज॒नित्र॑म् ॥
ਤੇਰੇ ਤਿੰਨ ਬੰਧਨ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ, ਤਿੰਨ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਤਿੰਨ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮੇਰੀ (ਸਤੁਤੀ) ਵਰੁਣ ਸੁਣੇ, ਹੇ ਘੋੜੇ, ਜਿੱਥੇ ਤੇਰਾ ਪਰਮ ਜਨਮ-ਸਥਾਨ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
1.163.5
इ॒मा ते॑ वाजिन्नव॒मार्ज॑नानी॒मा श॒फानां॑ सनि॒तुर्नि॒धाना॑ ।
अत्रा॑ ते भ॒द्रा र॑श॒ना अ॑पश्यमृ॒तस्य॒ या अ॑भि॒रक्ष॑न्ति गो॒पाः ॥
ਹੇ ਬਲਵਾਨ ਘੋੜੇ, ਇਹ ਤੇਰੇ ਸ਼ੁੱਧੀਕਰਨ ਦੇ ਕਰਮ ਹਨ; ਇਹ ਦਾਤੇ ਦੇ ਖੁਰਾਂ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਤੇਰੀਆਂ ਸੁੰਦਰ ਲਗਾਮਾਂ ਵੇਖੀਆਂ; ਰਿਤ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਗੋਪਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।
1.163.6
आ॒त्मानं॑ ते॒ मन॑सा॒राद॑जानाम॒वो दि॒वा प॒तय॑न्तं पतं॒गम् ।
शिरो॑ अपश्यं प॒थिभिः॑ सु॒गेभि॑ररे॒णुभि॒र्जेह॑मानं पत॒त्रि ॥
ਤੇਰੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਮੈਂ ਮਨ ਨਾਲ ਦੂਰੋਂ ਪਛਾਣਿਆ, ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਹੇਠੋਂ ਉੱਡਦੇ ਪੰਛੀ ਵਾਂਗ। ਤੇਰਾ ਸਿਰ ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ; ਸੌਖੇ ਰਾਹਾਂ ਤੇ, ਧੂੜ-ਰਹਿਤ ਮਾਰਗਾਂ ਤੇ ਛਾਲਾਂ ਮਾਰਦੇ ਖੰਭਾਂ ਵਾਲੇ ਵਾਂਗ।
1.163.7
अत्रा॑ ते रू॒पमु॑त्त॒मम॑पश्यं॒ जिगी॑षमाणमि॒ष आ प॒दे गोः ।
य॒दा ते॒ मर्तो॒ अनु॒ भोग॒मान॒ळादिद्ग्रसि॑ष्ठ॒ ओष॑धीरजीगः ॥
ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਰੂਪ ਵੇਖਿਆ, ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਚਰਾਗਾਹ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਦੌੜ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਮਰਨਹਾਰ ਮਨੁੱਖ ਤੇਰਾ ਭੋਗ ਖਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਤੂੰ ਬਹੁਤ ਭੁੱਖਾ ਹੋ ਕੇ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਨਿਗਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ।
1.163.8
अनु॑ त्वा॒ रथो॒ अनु॒ मर्यो॑ अर्व॒न्ननु॒ गावोऽनु॒ भगः॑ क॒नीना॑म् ।
अनु॒ व्राता॑स॒स्तव॑ स॒ख्यमी॑यु॒रनु॑ दे॒वा म॑मिरे वी॒र्यं॑ ते ॥
ਤੇਰੇ ਪਿੱਛੇ ਰਥ ਚੱਲਿਆ, ਤੇਰੇ ਪਿੱਛੇ ਮਰਯ, ਹੇ ਅਰਵਨ੍, ਤੇਰੇ ਪਿੱਛੇ ਗਾਵਾਂ ਚੱਲੀਆਂ, ਕੁਆਰੀਆਂ ਦਾ ਭਾਗ ਵੀ ਤੇਰੇ ਪਿੱਛੇ ਆਇਆ। ਤੇਰੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਵੱਲ ਟੋਲੀਆਂ ਆਈਆਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਤੇਰੇ ਵੀਰਜ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ।
1.163.9
हिर॑ण्यशृ॒ङ्गोऽयो॑ अस्य॒ पादा॒ मनो॑जवा॒ अव॑र॒ इन्द्र॑ आसीत् ।
दे॒वा इद॑स्य हवि॒रद्य॑माय॒न्यो अर्व॑न्तं प्रथ॒मो अ॒ध्यति॑ष्ठत् ॥
ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੰਗ, ਲੋਹੇ ਦੇ ਪੈਰ, ਮਨ ਵਰਗੀ ਤੇਜ਼ ਚਾਲ ਵਾਲਾ ਇਹ (ਘੋੜਾ) ਸੀ; ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਇੰਦਰ ਸੀ। ਦੇਵਤੇ ਇਸਦੇ ਹਵਿਰਭੋਜਨ ਦੇ ਉਤਸਵ ਵਿੱਚ ਆਏ; ਜਿਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਅਰਵਨ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।
1.163.10
ई॒र्मान्ता॑सः॒ सिलि॑कमध्यमासः॒ सं शूर॑णासो दि॒व्यासो॒ अत्याः॑ ।
हं॒सा इ॑व श्रेणि॒शो य॑तन्ते॒ यदाक्षि॑षुर्दि॒व्यमज्म॒मश्वाः॑ ॥
ਹਿਲਦੀਆਂ ਆਲੀਆਂ ਵਾਲੇ, ਚਾਂਦੀ ਵਰਗੇ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਾਲੇ, ਸੂਰਮੇ, ਦਿਬ੍ਯ, ਤੇਜ਼ ਦੌੜਨ ਵਾਲੇ ਘੋੜੇ ਇਕੱਠੇ ਚੱਲਦੇ ਹਨ; ਹੰਸਾਂ ਵਾਂਗ ਕਤਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਯਤਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਘੋੜੇ ਦਿਵ੍ਯ ਰਾਹ ਉੱਤੇ ਦੌੜਦੇ ਹਨ।
1.163.11
तव॒ शरी॑रं पतयि॒ष्ण्व॑र्व॒न्तव॑ चि॒त्तं वात॑ इव॒ ध्रजी॑मान् ।
तव॒ शृङ्गा॑णि॒ विष्ठि॑ता पुरु॒त्रार॑ण्येषु॒ जर्भु॑राणा चरन्ति ॥
ਤੇਰਾ ਸਰੀਰ ਉੱਡਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਹੇ ਅਰਵਨ੍; ਤੇਰਾ ਮਨ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਕੰਬਦਾ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਹੈ। ਤੇਰੇ ਸਿੰਗ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਟਿਕੇ ਹਨ; ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਚੀਕਦੇ ਦੌੜਦੇ ਚੱਲਦੇ ਹਨ।
1.163.12
उप॒ प्रागा॒च्छस॑नं वा॒ज्यर्वा॑ देव॒द्रीचा॒ मन॑सा॒ दीध्या॑नः ।
अ॒जः पु॒रो नी॑यते॒ नाभि॑र॒स्यानु॑ प॒श्चात्क॒वयो॑ यन्ति रे॒भाः ॥
ਤਾਕਤਵਰ ਅਰਵਨ ਆਪਣੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਆਇਆ; ਮਨ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ। ਅਜ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਸਦੀ ਨਾਭੀ (ਕੇਂਦਰ) ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕਵੀ ਗਾਉਂਦੇ ਚੱਲਦੇ ਹਨ।
1.163.13
उप॒ प्रागा॑त्पर॒मं यत्स॒धस्थ॒मर्वाँ॒ अच्छा॑ पि॒तरं॑ मा॒तरं॑ च ।
अ॒द्या दे॒वाञ्जुष्ट॑तमो॒ हि ग॒म्या अथा शा॑स्ते दा॒शुषे॒ वार्या॑णि ॥
ਘੋੜਾ ਆਪਣੇ ਪਰਮ ਥਾਂ ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਕੋਲ, ਤਾਂ ਅੱਜ, ਅਤਿ ਪਿਆਰਾ ਬਣ ਕੇ ਤੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਕੋਲ ਜਾ; ਫਿਰ ਉਹ ਦਾਨੀ ਯਜਮਾਨ ਨੂੰ ਉੱਤਮ ਧਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।