ऋग्वेद · सूक्त 3.3
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.3.1
वै॒श्वा॒न॒राय॑ पृथु॒पाज॑से॒ विपो॒ रत्ना॑ विधन्त ध॒रुणे॑षु॒ गात॑वे ।
अ॒ग्निर्हि दे॒वाँ अ॒मृतो॑ दुव॒स्यति॒ अथा॒ धर्मा॑णि स॒नता॒ न दू॑दुषत् ॥
विशाल सामर्थ्य असलेल्या वैश्वानरासाठी, ज्ञानी ऋषींनी धन स्थिर स्थानी ठेवले. अमर अग्नी देवांची सेवा करतो; तो सनातन नियम कधीही मोडत नाही.
3.3.2
अ॒न्तर्दू॒तो रोद॑सी द॒स्म ई॑यते॒ होता॒ निष॑त्तो॒ मनु॑षः पु॒रोहि॑तः ।
क्षयं॑ बृ॒हन्तं॒ परि॑ भूषति॒ द्युभि॑र्दे॒वेभि॑र॒ग्निरि॑षि॒तो धि॒याव॑सुः ॥
द्यावापृथिवीमध्ये दूत म्हणून अद्भुत अग्नी पाठवला जातो; मानवांचा होता आणि पुरोहित म्हणून तो आसनस्थ आहे. बुद्धी हेच धन असलेला, प्रेरित अग्नी तेजस्वी देवांसह विशाल निवासस्थान अलंकृत करतो.
3.3.3
के॒तुं य॒ज्ञानां॑ वि॒दथ॑स्य॒ साध॑नं॒ विप्रा॑सो अ॒ग्निं म॑हयन्त॒ चित्ति॑भिः ।
अपां॑सि॒ यस्मि॒न्नधि॑ संद॒धुर्गिर॒स्तस्मि॑न्त्सु॒म्नानि॒ यज॑मान॒ आ च॑के ॥
यज्ञांची पताका आणि कर्म सिद्ध करणारा अग्नी, त्याला ज्ञानी ऋषींनी आपल्या चित्ताने गौरवले. ज्याच्यात त्यांनी कर्मे आणि स्तोत्रे ठेवली, त्याच्यात यजमानाने कल्याणकारी धन अर्पण केले.
3.3.4
पि॒ता य॒ज्ञाना॒मसु॑रो विप॒श्चितां॑ वि॒मान॑म॒ग्निर्व॒युनं॑ च वा॒घता॑म् ।
आ वि॑वेश॒ रोद॑सी॒ भूरि॑वर्पसा पुरुप्रि॒यो भ॑न्दते॒ धाम॑भिः क॒विः ॥
यज्ञांचा पिता, ज्ञान्यांचा स्वामी अग्नी, जो मापक आणि मार्गदर्शक आहे, तो तेजस्वी विशाल द्यावापृथिवींमध्ये प्रविष्ट झाला. अनेकांना प्रिय, द्रष्टा कवी अग्नी आपल्या रूपांनी गौरवला जातो.
3.3.5
च॒न्द्रम॒ग्निं च॒न्द्रर॑थं॒ हरि॑व्रतं वैश्वान॒रम॑प्सु॒षदं॑ स्व॒र्विद॑म् ।
वि॒गा॒हं तूर्णिं॒ तवि॑षीभि॒रावृ॑तं॒ भूर्णिं॑ दे॒वास॑ इ॒ह सु॒श्रियं॑ दधुः ॥
चंद्रासारखा तेजस्वी अग्नी, तेजस्वी रथ आणि पिंगट घोडे असलेला वैश्वानर, पाण्यात वास करणारा, स्वर्गप्रकाश शोधणारा, खोलात शिरणारा, वेगवान, ज्वालांनी वेढलेला, पिंगट तेजाचा अग्नी देवांनी येथे शुभ श्रीसह स्थापित केला.
3.3.6
अ॒ग्निर्दे॒वेभि॒र्मनु॑षश्च ज॒न्तुभि॑स्तन्वा॒नो य॒ज्ञं पु॑रु॒पेश॑सं धि॒या ।
र॒थीर॒न्तरी॑यते॒ साध॑दिष्टिभिर्जी॒रो दमू॑ना अभिशस्ति॒चात॑नः ॥
अग्नी देवांसह, मानवांसह आणि प्राण्यांसह, अनेक रूपांचा यज्ञ विस्तारत, बुद्धीने, रथसारथी म्हणून मध्यभागी चालवला जातो. वेगवान घोडे असलेला, अजर, दमन करणारा आणि शत्रूंना पळवणारा तो चालवला जातो.
3.3.7
अग्ने॒ जर॑स्व स्वप॒त्य आयु॑नि ऊ॒र्जा पि॑न्वस्व॒ समिषो॑ दिदीहि नः ।
वयां॑सि जिन्व बृह॒तश्च॑ जागृव उ॒शिग्दे॒वाना॒मसि॑ सु॒क्रतु॑र्वि॒पाम् ॥
हे अग्नी, उत्तम संततीत आणि दीर्घ आयुष्यात समृद्ध हो; बलाने परिपूर्ण होऊन आमच्यासाठी अन्न भरून तेजस्वी हो. महान शक्तींना प्रेरणा दे; हे जागरूका, तू देवांच्या उत्तम संकल्पाचा प्रेरक आहेस, ज्ञानी कवींचाही.
3.3.8
वि॒श्पतिं॑ य॒ह्वमति॑थिं॒ नरः॒ सदा॑ य॒न्तारं॑ धी॒नामु॒शिजं॑ च वा॒घता॑म् ।
अ॒ध्व॒राणां॒ चेत॑नं जा॒तवे॑दसं॒ प्र शं॑सन्ति॒ नम॑सा जू॒तिभि॑र्वृ॒धे ॥
माणसे नेहमी लोकांचा स्वामी, बलवान अतिथी, प्रार्थनांचा प्रेरक, वाघतांना उत्तेजित करणारा, यज्ञांना जागृत करणारा आणि सर्वज्ञ जातवेदा अग्नीची नमस्काराने व आवाहनांनी वृद्धीसाठी स्तुती करतात.
3.3.9
वि॒भावा॑ दे॒वः सु॒रणः॒ परि॑ क्षि॒तीर॒ग्निर्ब॑भूव॒ शव॑सा सु॒मद्र॑थः ।
तस्य॑ व्र॒तानि॑ भूरिपो॒षिणो॑ व॒यमुप॑ भूषेम॒ दम॒ आ सु॑वृ॒क्तिभिः॑ ॥
तेजस्वी, दिव्य आणि उत्तम बलवान अग्नी आपल्या सामर्थ्याने सर्व दिशांमध्ये व्यापला. त्या बहुपोषक अग्नीच्या कर्मांना आम्ही उत्तम स्तुतींनी या घरात अलंकृत करू.
3.3.10
वैश्वा॑नर॒ तव॒ धामा॒न्या च॑के॒ येभिः॑ स्व॒र्विदभ॑वो विचक्षण ।
जा॒त आपृ॑णो॒ भुव॑नानि॒ रोद॑सी॒ अग्ने॒ ता विश्वा॑ परि॒भूर॑सि॒ त्मना॑ ॥
हे वैश्वानरा, तुझी ती धामे मी पाहिली आहेत, ज्यांनी तू स्वर्गप्रकाशाचा विजेता झालास, हे सर्वद्रष्ट्या. जन्मताच तू लोक आणि द्यावापृथिवी भरलीस; हे अग्नी, तू आपल्या स्वरूपानेच सर्वांना वेढणारा आहेस.
3.3.11
वै॒श्वा॒न॒रस्य॑ दं॒सना॑भ्यो बृ॒हदरि॑णा॒देकः॑ स्वप॒स्यया॑ क॒विः ।
उ॒भा पि॒तरा॑ म॒हय॑न्नजायता॒ग्निर्द्यावा॑पृथि॒वी भूरि॑रेतसा ॥
वैश्वानराच्या अद्भुत कर्मांद्वारे, एकटा कवी अग्नी महानाला विस्तारतो. दोन्ही माता-पिता द्यावापृथिवींना वाढवत अग्नी जन्मला; ते अपार बीजशक्तीने परिपूर्ण आहेत.