Vedyatra वेदयात्रा
शोधा

ऋग्वेद · सूक्त 4.42

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

शब्दार्थांसह वाचा

4.42.1

मम॑ द्वि॒ता रा॒ष्ट्रं क्ष॒त्रिय॑स्य वि॒श्वायो॒र्विश्वे॑ अ॒मृता॒ यथा॑ नः ।
क्रतुं॑ सचन्ते॒ वरु॑णस्य दे॒वा राजा॑मि कृ॒ष्टेरु॑प॒मस्य॑ व॒व्रेः ॥

माझे दुहेरी राज्य क्षत्रियाचे आहे; विश्वायूसाठी सर्व अमर देव आपल्यासारखे आहेत. वरुणाच्या संकल्पात देव सामील होतात; लोकांच्या जवळच्या त्या ज्ञानी (वरुण)चे मी शासन करतो.

4.42.2

अ॒हं राजा॒ वरु॑णो॒ मह्यं॒ तानि॑ असु॒र्या॑णि प्रथ॒मा धा॑रयन्त ।
क्रतुं॑ सचन्ते॒ वरु॑णस्य दे॒वा राजा॑मि कृ॒ष्टेरु॑प॒मस्य॑ व॒व्रेः ॥

मी राजा वरुण आहे; माझ्यासाठी ती प्रथम असुर-शक्ती धारण केल्या गेल्या. वरुणाच्या संकल्पात देव सामील होतात; लोकांच्या जवळच्या त्या ज्ञानी (वरुण)चे मी शासन करतो.

4.42.3

अ॒हमिन्द्रो॒ वरु॑ण॒स्ते म॑हि॒त्वोर्वी ग॑भी॒रे रज॑सी सु॒मेके॑ ।
त्वष्टे॑व॒ विश्वा॒ भुव॑नानि वि॒द्वान्त्समै॑रयं॒ रोद॑सी धा॒रयं॑ च ॥

मी इंद्र आणि वरुण आहे; माझ्या महिम्याने त्या विशाल, खोल, सुंदर निवास असलेल्या दोन लोकांना जोडले. त्वष्ट्याप्रमाणे सर्व प्राणी जाणून, त्या दोन लोकांना एकत्र गती देऊन धारण केले.

4.42.4

अ॒हम॒पो अ॑पिन्वमु॒क्षमा॑णा धा॒रयं॒ दिवं॒ सद॑न ऋ॒तस्य॑ ।
ऋ॒तेन॑ पु॒त्रो अदि॑तेर्ऋ॒तावो॒त त्रि॒धातु॑ प्रथय॒द्वि भूम॑ ॥

मी पाण्यांना मुक्त केले आणि आकाशाला ऋताच्या आसनावर धारण करून उंच धरले. ऋताने अदितीचा पुत्र, ऋतवान, त्रिधातु (वरुण) विस्तार पसरवून विशालता पसरवतो.

4.42.5

मां नरः॒ स्वश्वा॑ वा॒जय॑न्तो॒ मां वृ॒ताः स॒मर॑णे हवन्ते ।
कृ॒णोम्या॒जिं म॒घवा॒हमिन्द्र॒ इय॑र्मि रे॒णुम॒भिभू॑त्योजाः ॥

चांगल्या घोड्यांचे, धन इच्छिणारे लोक मला हाक मारतात; निवडलेले वीर युद्धात मला बोलावतात. मी रणांगण निर्माण करतो; दाता इंद्र असलेला मी धूळ उडवतो, जिंकण्याची शक्ती असलेला.

4.42.6

अ॒हं ता विश्वा॑ चकरं॒ नकि॑र्मा॒ दैव्यं॒ सहो॑ वरते॒ अप्र॑तीतम् ।
यन्मा॒ सोमा॑सो म॒मद॒न्यदु॒क्थोभे भ॑येते॒ रज॑सी अपा॒रे ॥

मी ते सर्व केले; कोणी मला अडवू शकत नाही, माझ्या दैवी सामर्थ्याला विरोधाशिवाय कोणी जिंकू शकत नाही. सोमरस मला आनंदित करतात आणि स्तोत्रे मला गौरवतात तेव्हा ते दोन अमर्याद लोक माझ्याला भितात.

4.42.7

वि॒दुष्टे॒ विश्वा॒ भुव॑नानि॒ तस्य॒ ता प्र ब्र॑वीषि॒ वरु॑णाय वेधः ।
त्वं वृ॒त्राणि॑ शृण्विषे जघ॒न्वान्त्वं वृ॒ताँ अ॑रिणा इन्द्र॒ सिन्धू॑न् ॥

हे ज्ञान्या, सर्व लोक त्याचे (कर्म) जाणतात; तीच तू वरुणाला सांगतोस. हे इन्द्रा, तू वृत्रांना मारून कीर्ती मिळवलीस; अडवलेल्या नद्या मुक्त केल्यास.

4.42.8

अ॒स्माक॒मत्र॑ पि॒तर॒स्त आ॑सन्त्स॒प्त ऋष॑यो दौर्ग॒हे ब॒ध्यमा॑ने ।
त आय॑जन्त त्र॒सद॑स्युमस्या॒ इन्द्रं॒ न वृ॑त्र॒तुर॑मर्धदे॒वम् ॥

आमचे पूर्वज येथे होते; दौर्गहात बांधले जात असताना सात ऋषी होते. त्यांनी या त्रसदस्यूची यजन केले, वृत्रांना मारणाऱ्या अर्धदेव इन्द्राप्रमाणे.

4.42.9

पु॒रु॒कुत्सा॑नी॒ हि वा॒मदा॑शद्ह॒व्येभि॑रिन्द्रावरुणा॒ नमो॑भिः ।
अथा॒ राजा॑नं त्र॒सद॑स्युमस्या वृत्र॒हणं॑ ददथुरर्धदे॒वम् ॥

खरोखर पुरुकुत्सानीने तुम्हा दोघांना हविर्द्रव्यांनी व नमस्कारांनी सन्मानिले, हे इन्द्र-वरुणांनो. मग तुम्ही राजा त्रसदस्यूला, याच्यासाठी, वृत्रहन्ता अर्धदेव पद दिले.

4.42.10

रा॒या व॒यं स॑स॒वांसो॑ मदेम ह॒व्येन॑ दे॒वा यव॑सेन॒ गावः॑ ।
तां धे॒नुमि॑न्द्रावरुणा यु॒वं नो॑ वि॒श्वाहा॑ धत्त॒मन॑पस्फुरन्तीम् ॥

धनाने समृद्ध होऊन आम्ही आनंदित होवो; हविर्द्रव्य व गवतामुळे, हे देवांनो, गायी (आमच्या होवोत). ती धेनू, हे इन्द्र-वरुणांनो, तुम्ही दोघे आम्हाला सदैव द्या — कधीही न घटणारी.