ਉਪਨਿਸ਼ਦ · Bṛhadāraṇyaka 2.2
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Bṛhadāraṇyaka 2.2.1
(सर्वान्नब्राह्मणं वा शिशुब्राह्मणम्)
यो ह वै शिशुं साधानं सप्रत्याधानं सस्थूणं सदामं वेद सप्त ह द्विषतो भ्रातृव्यानवरुणद्धि ।
अयं वाव शिशुर्योऽयं मध्यमः प्राणः ।
तस्येदमेवाधानमिदं प्रत्याधानं प्राणः स्थूणान्नं दाम ॥ २.२.१ ॥
ਸਰਵਾਨਨਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਾਂ ਸ਼ਿਸ਼ੂਬ੍ਰਾਹਮਣ। ਜੋ ਸ਼ਿਸ਼ੂ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਬੰਧਨ, ਪ੍ਰਤੀਬੰਧਨ, ਥੰਮ੍ਹ ਅਤੇ ਰੱਸੀ ਸਮੇਤ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਵੈਰੀ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸੱਤ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੋਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਿਸ਼ੂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮੱਧ ਪ੍ਰਾਣ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਬੰਧਨ ਇਹੀ ਹੈ, ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਤੀਬੰਧਨ ਇਹ ਪ੍ਰਾਣ ਹੈ; ਥੰਮ੍ਹ ਅੰਨ ਹੈ, ਰੱਸੀ ਵੀ।
Bṛhadāraṇyaka 2.2.2
तमेताः सप्ताक्षितय उपतिष्ठन्ते ।
तद्या इमा अक्षंल्लोहिन्यो राजयस्ताभिरेनं रुद्रोऽन्वायत्तः ।
अथ या अक्षन्नापस्ताभिः पर्जन्यः ।
या कनीनका तयादित्यः ।
यत्कृष्णं तेनाग्निर् ।
यच्छुक्लं तेनेन्द्रः ।
अधरयैनं वर्तन्या पृथिव्यन्वायत्ता ।
द्यौरुत्तरया ।
नास्यान्नं क्षीयते य एवं वेद ॥ २.२.२ ॥
ਇਹ ਸੱਤ ਅੱਖਿਤੀਆਂ ਉਸ ਕੋਲ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਅੱਖ ਦੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਾਲ ਲਕੀਰਾਂ ਨਾਲ ਰੁਦਰ ਇਸ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੈ। ਫਿਰ ਅੱਖ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪਰਜਨਯ। ਅੱਖ ਦੀ ਪੁਤਲੀ ਨਾਲ ਆਦਿਤਯ। ਕਾਲੇ ਨਾਲ ਅਗਨੀ। ਚਿੱਟੇ ਨਾਲ ਇੰਦਰ। ਹੇਠਲੀ ਪਲਕ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਉਪਰਲੀ ਨਾਲ ਦਿਊਲੋਕ ਇਸ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹਨ। ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਅੰਨ ਘਟਦਾ ਨਹੀਂ।
Bṛhadāraṇyaka 2.2.3
तदेष श्लोको भवति
अर्वाग्बिलश्चमस ऊर्ध्वबुध्नस्तस्मिन् यशो निहितं विश्वरूपम् ।
तस्यासत ऋषयः सप्त तीरे वागष्टमी ब्रह्मणा संविदानेति ।
अर्वाग्बिलश्चमस ऊर्ध्वबुध्न इति ।
इदं तच्छरीर एष ह्यर्वाग्बिलश्चमस ऊर्ध्वबुध्नः ।
तस्मिन् यशो निहितं विश्वरूपमिति ।
प्राणा वै यशो विश्वरूपम् ।
प्राणानेतदाह ।
तस्यासत ऋषयः सप्त तीर इति ।
प्राणा वा ऋषयः ।
प्राणाणेतदाह ।
वागष्टमी ब्रह्मणा संविदानेति ।
वाग्घ्यष्टमी ब्रह्मणा संवित्ते ॥ २.२.३ ॥
ਇਸ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਸ਼ਲੋਕ: ਹੇਠਾਂ ਮੋਰੀ ਅਤੇ ਉੱਪਰ ਤਲ ਵਾਲਾ ਚਮਸ; ਉਸ ਵਿੱਚ ਸਰਬਰੂਪ ਯਸ਼ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀ ਬੈਠਦੇ ਹਨ; ਅੱਠਵੀਂ ਵਾਕ ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਹੈ। 'ਹੇਠਾਂ ਮੋਰੀ, ਉੱਪਰ ਤਲ ਵਾਲਾ ਚਮਸ' — ਇਹ ਸਰੀਰ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹੀ ਉਹ ਚਮਸ ਹੈ। 'ਉਸ ਵਿੱਚ ਸਰਬਰੂਪ ਯਸ਼ ਰੱਖਿਆ ਹੈ' — ਪ੍ਰਾਣ ਹੀ ਯਸ਼ ਅਤੇ ਸਰਬਰੂਪ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। 'ਉਸਦੇ ਕੰਢੇ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀ' — ਪ੍ਰਾਣ ਹੀ ਰਿਸ਼ੀ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। 'ਅੱਠਵੀਂ ਵਾਕ ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ' — ਵਾਕ ਅੱਠਵੀਂ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਹੈ।
Bṛhadāraṇyaka 2.2.4
इमावेव गोतमभरद्वाजौ ।
अयमेव गोतमोऽयं भरद्वाजः ।
इमावेव विश्वामित्रजमदग्नी ।
अयमेव विश्वामित्रोऽयं जमदग्निः ।
इमावेव वसिष्ठकश्यपौ ।
अयमेव वसिष्ठोऽयं कश्यपः ।
वागेवात्रिः ।
वाचा ह्यन्नमद्यते ।
अत्तिर्ह वै नामैतद्यदौत्रिरिति ।
सर्वस्यात्ता भवति ।
सर्वमस्यान्नं भवति य एवं वेद ॥ २.२.४ ॥
ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਗੌਤਮ ਅਤੇ ਭਾਰਦਵਾਜ ਹਨ। ਇਹ ਹੀ ਗੌਤਮ ਹੈ, ਇਹ ਹੀ ਭਾਰਦਵਾਜ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਅਤੇ ਜਮਦਗਨੀ ਹਨ। ਇਹ ਹੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ, ਇਹ ਹੀ ਜਮਦਗਨੀ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਅਤੇ ਕਸ਼ਯਪ ਹਨ। ਇਹ ਹੀ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ, ਇਹ ਹੀ ਕਸ਼ਯਪ। ਵਾਕ ਹੀ ਅਤ੍ਰਿ ਹੈ। ਵਾਕ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਅੰਨ ਖਾਧਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 'ਅੱਤਿ' ਹੀ ਇਹ ਨਾਮ ਹੈ, ਜੋ 'ਔਤ੍ਰਿ' ਕਹਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਭ ਦਾ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਸਭ ਕੁਝ ਅੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।