อุปนิษัท · Bṛhadāraṇyaka 2.2
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Bṛhadāraṇyaka 2.2.1
(सर्वान्नब्राह्मणं वा शिशुब्राह्मणम्)
यो ह वै शिशुं साधानं सप्रत्याधानं सस्थूणं सदामं वेद सप्त ह द्विषतो भ्रातृव्यानवरुणद्धि ।
अयं वाव शिशुर्योऽयं मध्यमः प्राणः ।
तस्येदमेवाधानमिदं प्रत्याधानं प्राणः स्थूणान्नं दाम ॥ २.२.१ ॥
(พราหมณ์แห่งอาหารทั้งปวง หรือ พราหมณ์แห่งทารก) ผู้ใดรู้ทารกพร้อมทั้งที่ผูก ที่ผูกตอบ เสาและเชือก ผู้นั้นย่อมกั้นศัตรูที่เกลียดชังของตนไว้ได้เจ็ดคน ทารกนี้คือลมปราณตรงกลาง ที่ผูกนั้นคือสิ่งนี้เอง ที่ผูกตอบคือลมปราณ เสาคืออาหาร และเชือกก็เช่นกัน
Bṛhadāraṇyaka 2.2.2
तमेताः सप्ताक्षितय उपतिष्ठन्ते ।
तद्या इमा अक्षंल्लोहिन्यो राजयस्ताभिरेनं रुद्रोऽन्वायत्तः ।
अथ या अक्षन्नापस्ताभिः पर्जन्यः ।
या कनीनका तयादित्यः ।
यत्कृष्णं तेनाग्निर् ।
यच्छुक्लं तेनेन्द्रः ।
अधरयैनं वर्तन्या पृथिव्यन्वायत्ता ।
द्यौरुत्तरया ।
नास्यान्नं क्षीयते य एवं वेद ॥ २.२.२ ॥
มีที่อาศัยของดวงตาเจ็ดแห่งตั้งอยู่ใกล้เขา ด้วยเส้นสีแดงในดวงตา พระรุทรจึงผูกพันกับเขา ต่อมาด้วยน้ำในดวงตา พระปารชันยะ (เทพแห่งฝน) ด้วยรูม่านตา พระอาทิตย์ (อาทิตย์) ด้วยส่วนที่มืด พระอัคนี ด้วยส่วนที่ขาว พระอินทร์ ด้วยเปลือกตาล่าง แผ่นดินผูกพันกับเขา ด้วยเปลือกตาบน ท้องฟ้า ผู้ที่รู้เช่นนี้ อาหารของเขาย่อมไม่ลดน้อยลง
Bṛhadāraṇyaka 2.2.3
तदेष श्लोको भवति
अर्वाग्बिलश्चमस ऊर्ध्वबुध्नस्तस्मिन् यशो निहितं विश्वरूपम् ।
तस्यासत ऋषयः सप्त तीरे वागष्टमी ब्रह्मणा संविदानेति ।
अर्वाग्बिलश्चमस ऊर्ध्वबुध्न इति ।
इदं तच्छरीर एष ह्यर्वाग्बिलश्चमस ऊर्ध्वबुध्नः ।
तस्मिन् यशो निहितं विश्वरूपमिति ।
प्राणा वै यशो विश्वरूपम् ।
प्राणानेतदाह ।
तस्यासत ऋषयः सप्त तीर इति ।
प्राणा वा ऋषयः ।
प्राणाणेतदाह ।
वागष्टमी ब्रह्मणा संविदानेति ।
वाग्घ्यष्टमी ब्रह्मणा संवित्ते ॥ २.२.३ ॥
ในเรื่องนี้มีโศลกกล่าวไว้ว่า ถ้วยที่มีรูอยู่ข้างล่างและฐานอยู่ข้างบน ซึ่งภายในนั้นมีความรุ่งโรจน์ของรูปทั้งปวงประดิษฐานอยู่ บนฝั่งของมันมีฤๅษีเจ็ดองค์นั่งอยู่ และวาจาเป็นองค์ที่แปด ย่อมสอดคล้องกับพรหมัน ที่ว่า ถ้วยที่มีรูอยู่ข้างล่างและฐานอยู่ข้างบน นี่คือร่างกาย เพราะถ้วยนั้นก็คือสิ่งนี้ ที่ว่า ในถ้วยนั้นมีความรุ่งโรจน์ของรูปทั้งปวงประดิษฐานอยู่ ลมปราณคือความรุ่งโรจน์และรูปทั้งปวง จึงกล่าวถึงลมปราณ ที่ว่า บนฝั่งของมันมีฤๅษีเจ็ดองค์นั่งอยู่ ลมปราณคือฤๅษี จึงกล่าวถึงลมปราณ ที่ว่า วาจาเป็นองค์ที่แปด ย่อมสอดคล้องกับพรหมัน วาจาเป็นองค์ที่แปด และสอดคล้องกับพรหมัน
Bṛhadāraṇyaka 2.2.4
इमावेव गोतमभरद्वाजौ ।
अयमेव गोतमोऽयं भरद्वाजः ।
इमावेव विश्वामित्रजमदग्नी ।
अयमेव विश्वामित्रोऽयं जमदग्निः ।
इमावेव वसिष्ठकश्यपौ ।
अयमेव वसिष्ठोऽयं कश्यपः ।
वागेवात्रिः ।
वाचा ह्यन्नमद्यते ।
अत्तिर्ह वै नामैतद्यदौत्रिरिति ।
सर्वस्यात्ता भवति ।
सर्वमस्यान्नं भवति य एवं वेद ॥ २.२.४ ॥
สองท่านนี้คือโคตมะและภรทวาชะ องค์นี้คือโคตมะ องค์นี้คือภรทวาชะ สองท่านนี้คือวิศวามิตรและชมทัคนิ องค์นี้คือวิศวามิตร องค์นี้คือชมทัคนิ สองท่านนี้คือวสิษฐะและกัศยปะ องค์นี้คือวสิษฐะ องค์นี้คือกัศยปะ วาจานั่นเองคืออตริ เพราะด้วยวาจาอาหารจึงถูกกิน ชื่อ อตติ นี้แท้จริงคือ เอาตริ ผู้นั้นย่อมเป็นผู้กินทุกสิ่ง ผู้ที่รู้เช่นนี้ อาหารทั้งปวงย่อมเป็นของเขา