ઉપનિષદો · Bṛhadāraṇyaka 3.4
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Bṛhadāraṇyaka 3.4.1
(उषस्तब्राह्मणं वा निर्गुणात्मविद्याब्राह्मणम्)
अथ हैनमुषस्तश्चाक्रायणः पप्रच्छ ।
याज्ञवल्क्येति होवाच यत्साक्षादपरोक्षाद्ब्रह्म य आत्मा सर्वान्तरस्तं मे व्याचक्ष्वेति ।
एष त आत्मा सर्वान्तरः ।
यः प्राणेन प्राणिति स त आत्मा सर्वान्तरः ।
योऽपानेनापानिति स त आत्मा सर्वान्तरः ।
यो व्यानेन व्यनिति स त आत्मा सर्वान्तरः ।
य उदानेनोदनिति स त आत्मा सर्वान्तरः ।
एष त आत्मा सर्वान्तरः ॥ ३.४.१ ॥
ત્યારે ઉષસ્ત ચાક્રાયણે તેમને પૂછ્યું. તેમણે કહ્યું: “હે યાજ્ઞવલ્ક્ય, જે સાક્ષાત્ અને અપરોક્ષ બ્રહ્મ છે, જે સર્વની અંદરનો આત્મા છે, તે મને સ્પષ્ટ કરો.” (યાજ્ઞવલ્ક્યે કહ્યું:) “આ તારો આત્મા છે, જે સર્વની અંદર છે. જે પ્રાણથી શ્વાસ લે છે તે તારો આત્મા છે, જે સર્વની અંદર છે. જે અપાનથી શ્વાસ છોડે છે તે તારો આત્મા છે, જે સર્વની અંદર છે. જે વ્યાનથી ગતિ કરે છે તે તારો આત્મા છે, જે સર્વની અંદર છે. જે ઉદાનથી ઉપર જાય છે તે તારો આત્મા છે, જે સર્વની અંદર છે. આ તારો આત્મા છે, જે સર્વની અંદર છે.”
Bṛhadāraṇyaka 3.4.2
स होवाचोषस्तश्चाक्रायणः यथा वै ब्रूयादसौ गौरसावश्व इत्येवमेवैतद्व्यपदिष्टं भवति ।
यदेव साक्षादपरोक्षाद्ब्रह्म य आत्मा सर्वान्तरस्तं मे व्याचक्ष्वेति ।
एष त आत्मा सर्वान्तरः ।
कतमो याज्ञवल्क्य सर्वान्तरः ।
न दृष्टेर्द्रष्टारं पश्येः ।
न श्रुतेः श्रोतारं शृणुयाः ।
न मतेर्मन्तारं मन्वीथा ।
न विज्ञातेर्विज्ञातारं विजानीयाः ।
एष त आत्मा सर्वान्तरः ।
अतोऽन्यदार्तम् ।
ततो होषस्तश्चाक्रायण उपरराम ॥ ३.४.२ ॥
ઉષસ્ત ચાક્રાયણે કહ્યું: “જેમ કોઈ કહે ‘આ ગાય છે, તે ઘોડો છે’, તેમ આ કહેવાયું. જે સાક્ષાત્ અને અપરોક્ષ બ્રહ્મ છે, સર્વની અંદરનો જે આત્મા છે, તે મને સમજાવો.” (યાજ્ઞવલ્ક્યે કહ્યું:) “આ તારો આત્મા છે, જે સર્વની અંદર છે. હે યાજ્ઞવલ્ક્ય, સર્વની અંદર કોણ છે? દૃષ્ટિના દ્રષ્ટાને તું જોઈ શકતો નથી. શ્રુતિના શ્રોતાને તું સાંભળી શકતો નથી. મતિના મંતાને તું મનન કરી શકતો નથી. વિજ્ઞાનના વિજ્ઞાતાને તું જાણી શકતો નથી. આ તારો આત્મા છે, જે સર્વની અંદર છે. આનાથી અન્ય બધું દુઃખ છે.” ત્યારે ઉષસ્ત ચાક્રાયણ મૌન થયા.