ਉਪਨਿਸ਼ਦ · Bṛhadāraṇyaka 3.4
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Bṛhadāraṇyaka 3.4.1
(उषस्तब्राह्मणं वा निर्गुणात्मविद्याब्राह्मणम्)
अथ हैनमुषस्तश्चाक्रायणः पप्रच्छ ।
याज्ञवल्क्येति होवाच यत्साक्षादपरोक्षाद्ब्रह्म य आत्मा सर्वान्तरस्तं मे व्याचक्ष्वेति ।
एष त आत्मा सर्वान्तरः ।
यः प्राणेन प्राणिति स त आत्मा सर्वान्तरः ।
योऽपानेनापानिति स त आत्मा सर्वान्तरः ।
यो व्यानेन व्यनिति स त आत्मा सर्वान्तरः ।
य उदानेनोदनिति स त आत्मा सर्वान्तरः ।
एष त आत्मा सर्वान्तरः ॥ ३.४.१ ॥
ਤਦ ਉਸ਼ਸਤ ਚਾਕ੍ਰਾਯਣ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਯਾਜ੍ਞਵਲਕ੍ਯ, ਜੋ ਸਾਕਸ਼ਾਤ ਅਤੇ ਅਪਰੋਕ੍ਸ਼ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਦੇ ਅੰਦਰਲਾ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰੋ।” (ਯਾਜ੍ਞਵਲਕ੍ਯ ਨੇ ਕਿਹਾ:) “ਇਹ ਤੇਰਾ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੈ। ਜੋ ਪ੍ਰਾਣ ਨਾਲ ਸਾਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੇਰਾ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੈ। ਜੋ ਅਪਾਨ ਨਾਲ ਸਾਹ ਛੱਡਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੇਰਾ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੈ। ਜੋ ਵਿਆਨ ਨਾਲ ਹਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੇਰਾ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੈ। ਜੋ ਉਦਾਨ ਨਾਲ ਉੱਪਰ ਉਠਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੇਰਾ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੈ। ਇਹ ਤੇਰਾ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੈ।”
Bṛhadāraṇyaka 3.4.2
स होवाचोषस्तश्चाक्रायणः यथा वै ब्रूयादसौ गौरसावश्व इत्येवमेवैतद्व्यपदिष्टं भवति ।
यदेव साक्षादपरोक्षाद्ब्रह्म य आत्मा सर्वान्तरस्तं मे व्याचक्ष्वेति ।
एष त आत्मा सर्वान्तरः ।
कतमो याज्ञवल्क्य सर्वान्तरः ।
न दृष्टेर्द्रष्टारं पश्येः ।
न श्रुतेः श्रोतारं शृणुयाः ।
न मतेर्मन्तारं मन्वीथा ।
न विज्ञातेर्विज्ञातारं विजानीयाः ।
एष त आत्मा सर्वान्तरः ।
अतोऽन्यदार्तम् ।
ततो होषस्तश्चाक्रायण उपरराम ॥ ३.४.२ ॥
ਉਸ਼ਸਤ ਚਾਕ੍ਰਾਯਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਕਹੇ ‘ਇਹ ਗਾਂ ਹੈ, ਉਹ ਘੋੜਾ ਹੈ’, ਤਿਵੇਂ ਇਹ ਆਖਿਆ ਗਿਆ। ਜੋ ਸਾਕਸ਼ਾਤ ਅਤੇ ਅਪਰੋਕ੍ਸ਼ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਦੇ ਅੰਦਰਲਾ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰੋ।” (ਯਾਜ੍ਞਵਲਕ੍ਯ ਨੇ ਕਿਹਾ:) “ਇਹ ਤੇਰਾ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੈ। ਹੇ ਯਾਜ੍ਞਵਲਕ੍ਯ, ਸਭ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕੌਣ ਹੈ? ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾ ਨੂੰ ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦਾ। ਸ਼੍ਰੁਤੀ ਦੇ ਸ਼੍ਰੋਤਾ ਨੂੰ ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਸੁਣ ਸਕਦਾ। ਮਤੀ ਦੇ ਮੰਤਾ ਨੂੰ ਤੂੰ ਮਨਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਵਿਗਿਆਤਾ ਨੂੰ ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਸਕਦਾ। ਇਹ ਤੇਰਾ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਸਭ ਦੁੱਖ ਹੈ।” ਫਿਰ ਉਸ਼ਸਤ ਚਾਕ੍ਰਾਯਣ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਏ।