ଉପନିଷଦ · Bṛhadāraṇyaka 3.4
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Bṛhadāraṇyaka 3.4.1
(उषस्तब्राह्मणं वा निर्गुणात्मविद्याब्राह्मणम्)
अथ हैनमुषस्तश्चाक्रायणः पप्रच्छ ।
याज्ञवल्क्येति होवाच यत्साक्षादपरोक्षाद्ब्रह्म य आत्मा सर्वान्तरस्तं मे व्याचक्ष्वेति ।
एष त आत्मा सर्वान्तरः ।
यः प्राणेन प्राणिति स त आत्मा सर्वान्तरः ।
योऽपानेनापानिति स त आत्मा सर्वान्तरः ।
यो व्यानेन व्यनिति स त आत्मा सर्वान्तरः ।
य उदानेनोदनिति स त आत्मा सर्वान्तरः ।
एष त आत्मा सर्वान्तरः ॥ ३.४.१ ॥
ତା'ପରେ ଉଷସ୍ତ ଚାକ୍ରାୟଣ ତାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ। ସେ କହିଲେ: “ହେ ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟ, ଯାହା ସାକ୍ଷାତ୍ ଓ ଅପରୋକ୍ଷ ବ୍ରହ୍ମ, ଯିଏ ସମସ୍ତଙ୍କ ଭିତରର ଆତ୍ମା, ତାହା ମୋତେ ବୁଝାନ୍ତୁ।” (ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟ କହିଲେ:) “ଏହା ତୁମର ଆତ୍ମା, ଯାହା ସମସ୍ତଙ୍କ ଭିତରେ। ଯିଏ ପ୍ରାଣ ଦ୍ୱାରା ନିଶ୍ୱାସ ନିଏ, ସେ ତୁମର ଆତ୍ମା, ଯାହା ସମସ୍ତଙ୍କ ଭିତରେ। ଯିଏ ଅପାନ ଦ୍ୱାରା ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼େ, ସେ ତୁମର ଆତ୍ମା, ଯାହା ସମସ୍ତଙ୍କ ଭିତରେ। ଯିଏ ବ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ଗତି କରେ, ସେ ତୁମର ଆତ୍ମା, ଯାହା ସମସ୍ତଙ୍କ ଭିତରେ। ଯିଏ ଉଦାନ ଦ୍ୱାରା ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱକୁ ଉଠେ, ସେ ତୁମର ଆତ୍ମା, ଯାହା ସମସ୍ତଙ୍କ ଭିତରେ। ଏହା ତୁମର ଆତ୍ମା, ଯାହା ସମସ୍ତଙ୍କ ଭିତରେ।”
Bṛhadāraṇyaka 3.4.2
स होवाचोषस्तश्चाक्रायणः यथा वै ब्रूयादसौ गौरसावश्व इत्येवमेवैतद्व्यपदिष्टं भवति ।
यदेव साक्षादपरोक्षाद्ब्रह्म य आत्मा सर्वान्तरस्तं मे व्याचक्ष्वेति ।
एष त आत्मा सर्वान्तरः ।
कतमो याज्ञवल्क्य सर्वान्तरः ।
न दृष्टेर्द्रष्टारं पश्येः ।
न श्रुतेः श्रोतारं शृणुयाः ।
न मतेर्मन्तारं मन्वीथा ।
न विज्ञातेर्विज्ञातारं विजानीयाः ।
एष त आत्मा सर्वान्तरः ।
अतोऽन्यदार्तम् ।
ततो होषस्तश्चाक्रायण उपरराम ॥ ३.४.२ ॥
ଉଷସ୍ତ ଚାକ୍ରାୟଣ କହିଲେ: “ଯେପରି କେହି କହେ ‘ଏହା ଗାଈ, ତାହା ଘୋଡ଼ା’, ସେପରି ଏହା କୁହାଯାଇଛି। ଯାହା ସାକ୍ଷାତ୍ ଓ ଅପରୋକ୍ଷ ବ୍ରହ୍ମ, ଯିଏ ସମସ୍ତଙ୍କ ଭିତରର ଆତ୍ମା, ତାହା ମୋତେ ବୁଝାନ୍ତୁ।” (ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟ କହିଲେ:) “ଏହା ତୁମର ଆତ୍ମା, ଯାହା ସମସ୍ତଙ୍କ ଭିତରେ। ହେ ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଭିତରେ କିଏ? ଦର୍ଶନର ଦ୍ରଷ୍ଟାକୁ ତୁମେ ଦେଖି ପାରିବ ନାହିଁ। ଶ୍ରବଣର ଶ୍ରୋତାକୁ ତୁମେ ଶୁଣି ପାରିବ ନାହିଁ। ମତିର ମନ୍ତାକୁ ତୁମେ ମନନ କରି ପାରିବ ନାହିଁ। ବିଜ୍ଞାନର ବିଜ୍ଞାତାକୁ ତୁମେ ଜାଣି ପାରିବ ନାହିଁ। ଏହା ତୁମର ଆତ୍ମା, ଯାହା ସମସ୍ତଙ୍କ ଭିତରେ। ଏହା ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ ସବୁ ଦୁଃଖ।” ତା'ପରେ ଉଷସ୍ତ ଚାକ୍ରାୟଣ ନୀରବ ହେଲେ।