ഉപനിഷത്തുകൾ · Bṛhadāraṇyaka 3.4
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Bṛhadāraṇyaka 3.4.1
(उषस्तब्राह्मणं वा निर्गुणात्मविद्याब्राह्मणम्)
अथ हैनमुषस्तश्चाक्रायणः पप्रच्छ ।
याज्ञवल्क्येति होवाच यत्साक्षादपरोक्षाद्ब्रह्म य आत्मा सर्वान्तरस्तं मे व्याचक्ष्वेति ।
एष त आत्मा सर्वान्तरः ।
यः प्राणेन प्राणिति स त आत्मा सर्वान्तरः ।
योऽपानेनापानिति स त आत्मा सर्वान्तरः ।
यो व्यानेन व्यनिति स त आत्मा सर्वान्तरः ।
य उदानेनोदनिति स त आत्मा सर्वान्तरः ।
एष त आत्मा सर्वान्तरः ॥ ३.४.१ ॥
അപ്പോൾ ഉഷസ്തൻ ചാക്രായണൻ അദ്ദേഹത്തോട് ചോദിച്ചു. അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: “യാജ്ഞവൽക്യാ, സാക്ഷാത്തും അപരോക്ഷവുമായ ബ്രഹ്മം, എല്ലാത്തിനുമുള്ളിലെ ആത്മാവ് ഏതെന്ന് എനിക്ക് വിശദീകരിച്ചു തരൂ.” (യാജ്ഞവൽക്യൻ പറഞ്ഞു:) “ഇതാണ് നിന്റെ ആത്മാവ്, എല്ലാത്തിനുമുള്ളിലുള്ളത്. പ്രാണത്താൽ ശ്വസിക്കുന്നവനാണ് നിന്റെ ആത്മാവ്, എല്ലാത്തിനുമുള്ളിലുള്ളത്. അപാനത്താൽ ശ്വാസം വിടുന്നവനാണ് നിന്റെ ആത്മാവ്, എല്ലാത്തിനുമുള്ളിലുള്ളത്. വ്യാനത്താൽ ചലിക്കുന്നവനാണ് നിന്റെ ആത്മാവ്, എല്ലാത്തിനുമുള്ളിലുള്ളത്. ഉദാനത്താൽ ഉയർന്നു പോകുന്നവനാണ് നിന്റെ ആത്മാവ്, എല്ലാത്തിനുമുള്ളിലുള്ളത്. ഇതാണ് നിന്റെ ആത്മാവ്, എല്ലാത്തിനുമുള്ളിലുള്ളത്.”
Bṛhadāraṇyaka 3.4.2
स होवाचोषस्तश्चाक्रायणः यथा वै ब्रूयादसौ गौरसावश्व इत्येवमेवैतद्व्यपदिष्टं भवति ।
यदेव साक्षादपरोक्षाद्ब्रह्म य आत्मा सर्वान्तरस्तं मे व्याचक्ष्वेति ।
एष त आत्मा सर्वान्तरः ।
कतमो याज्ञवल्क्य सर्वान्तरः ।
न दृष्टेर्द्रष्टारं पश्येः ।
न श्रुतेः श्रोतारं शृणुयाः ।
न मतेर्मन्तारं मन्वीथा ।
न विज्ञातेर्विज्ञातारं विजानीयाः ।
एष त आत्मा सर्वान्तरः ।
अतोऽन्यदार्तम् ।
ततो होषस्तश्चाक्रायण उपरराम ॥ ३.४.२ ॥
ഉഷസ്തൻ ചാക്രായണൻ പറഞ്ഞു: “ഒരാൾ ‘ഇത് പശുവാണ്, അത് കുതിരയാണ്’ എന്ന് പറയുന്നതുപോലെയാണ് ഇത് പറയപ്പെട്ടത്. സാക്ഷാത്തും അപരോക്ഷവുമായ ബ്രഹ്മം, എല്ലാത്തിനുമുള്ളിലെ ആത്മാവ് ഏതെന്ന് ഞാൻ ചോദിച്ചത് എനിക്ക് വിശദീകരിച്ചു തരൂ.” (യാജ്ഞവൽക്യൻ പറഞ്ഞു:) “ഇതാണ് നിന്റെ ആത്മാവ്, എല്ലാത്തിനുമുള്ളിലുള്ളത്. യാജ്ഞവൽക്യാ, എല്ലാത്തിനുമുള്ളിലുള്ളത് ഏതാണ്? കാണുന്നവനെ കാണാൻ നിനക്കാവില്ല. കേൾക്കുന്നവനെ കേൾക്കാൻ നിനക്കാവില്ല. ചിന്തിക്കുന്നവനെ ചിന്തിക്കാൻ നിനക്കാവില്ല. അറിയുന്നവനെ അറിയാൻ നിനക്കാവില്ല. ഇതാണ് നിന്റെ ആത്മാവ്, എല്ലാത്തിനുമുള്ളിലുള്ളത്. ഇതല്ലാത്തതെല്ലാം ദുഃഖമാണ്.” അതിനുശേഷം ഉഷസ്തൻ ചാക്രായണൻ നിശ്ശബ്ദനായി.