উপনিষদ · Chāndogya 2.10

Chāndogya 2.10.1

अथ खल्वात्मसंमितमतिमृत्यु सप्तविधꣳ सामोपासीत हिङ्कार इति त्र्यक्षरं प्रस्ताव इति त्र्यक्षरं तत्समम् ॥ २.१०.१ ॥

অতঃপর আত্মপরিমিত, মৃত্যুর অতীত সপ্তবিধ সামকে উপাসনা করা উচিত। 'হিঙ্কার' তিন অক্ষরের; 'প্রস্তাব' তিন অক্ষরের; তা সমান।

आदिरिति द्व्यक्षरं प्रतिहार इति चतुरक्षरं तत इहैकं तत्समम् ॥ २.१०.२ ॥

'আদি' দুই অক্ষরের; 'প্রতিহার' চার অক্ষরের; পরে এখানে একটি; তা সমান।

उद्गीथ इति त्र्यक्षरमुपद्रव इति चतुरक्षरं त्रिभिस्त्रिभिः समं भवत्यक्षरमतिशिष्यते त्र्यक्षरं तत्समम् ॥ २.१०.३ ॥

'উদ্গীথ' তিন অক্ষরের; 'উপদ্রব' চার অক্ষরের; তিন তিনে সমান হয়; এক অক্ষর অবশিষ্ট থাকে; তা তিন অক্ষরের; তা সমান।

निधनमिति त्र्यक्षरं तत्सममेव भवति तानि ह वा एतानि द्वाविꣳशतिरक्षराणि ॥ २.१०.४ ॥

'নিধন' তিন অক্ষরের; তা সমানই হয়। এগুলিই বাইশ অক্ষর।

एकविꣳशत्यादित्यमाप्नोत्येकविꣳशो वा इतोऽसावादित्यो द्वाविꣳशेन परमादित्याज्जयति तन्नाकं तद्विशोकम् ॥ २.१०.५ ॥

একুশ দিয়ে আদিত্যকে লাভ করে। একুশতম এখান থেকে সেই আদিত্য। বাইশ দিয়ে পরম আদিত্য থেকে জয় করে। তা নাক; তা শোকহীন।

आप्नोति हादित्यस्य जयं परो हास्यादित्यजयाज्जयो भवति य एतदेवं विद्वानात्मसंमितमतिमृत्यु सप्तविधꣳ सामोपास्ते सामोपास्ते ॥ २.१०.६ ॥

সে আদিত্যের জয় লাভ করে; তার জয় আদিত্য-জয়ের চেয়ে শ্রেষ্ঠ। এভাবে জেনে যে আত্মসম্মিত, মৃত্যুর অতীত সপ্তবিধ সামের উপাসনা করে, সে সামোপাসনা করে।