উপনিষদ · Chāndogya 5.24

Chāndogya 5.24.1

स य इदमविद्वाग्निहोत्रं जुहोति यथाङ्गारानपोह्य भस्मनि जुहुयात्तादृक्तत्स्यात् ॥ ५.२४.१ ॥

যে এটি না জেনে অগ্নিহোত্র করে, সে যেন অঙ্গার সরিয়ে ছাইয়ের মধ্যে আহুতি দেয়; তার ফলও তেমনই হয়।

अथ य एतदेवं विद्वानग्निहोत्रं जुहोति तस्य सर्वेषु लोकेषु सर्वेषु भूतेषु सर्वेष्वात्मसु हुतं भवति ॥ ५.२४.२ ॥

কিন্তু যে এভাবে জেনে অগ্নিহোত্র করে, তার আহুতি সকল লোকে, সকল ভূতে, সকল আত্মায় হুত হয়।

तद्यथेषीकातूलमग्नौ प्रोतं प्रदूयेतैवँहास्य सर्वे पाप्मानः प्रदूयन्ते य एतदेवं विद्वानग्निहोत्रं जुहोति ॥ ५.२४.३ ॥

আগুনে রাখা ঘাসের তুলো যেমন সঙ্গে সঙ্গে পুড়ে যায়, তেমনি এভাবে জেনে অগ্নিহোত্র করলে তার সকল পাপ পুড়ে যায়।

तस्मादु हैवंविद्यद्यपि चण्डालायोच्छिष्टं प्रयच्छेदात्मनि हैवास्य तद्वैश्वानरे हुतँ स्यादिति तदेष श्लोकः ॥ ५.२४.४ ॥

অতএব এভাবে যে জানে, সে যদি চণ্ডালকেও উচ্ছিষ্ট দেয়, তবুও তা তার নিজের আত্মায়, বৈশ্বানরে হুত হয়। এ বিষয়ে এই শ্লোক।

यथेह क्षुधिता बाला मातरं पर्युपासत एवँ सर्वाणि भूतान्यग्निहोत्रमुपासत इत्यग्निहोत्रमुपासत इति ॥ ५.२४.५ ॥

এখানে ক্ষুধার্ত শিশুরা যেমন মায়ের সেবা করে, তেমনি সকল প্রাণী অগ্নিহোত্রের উপাসনা করে — অগ্নিহোত্রের উপাসনা করে, এইরূপ।