ઉપનિષદો · Chāndogya 6.8
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Chāndogya 6.8.1
उद्दालको हारुणिः श्वेतकेतुं पुत्रमुवाच स्वप्नान्तं मे सोम्य विजानीहीति यत्रैतत्पुरुषः स्वपिति नाम सता सोम्य तदा सम्पन्नो भवति स्वमपीतो भवति तस्मादेनँ स्वपितीत्याचक्षते स्वँह्यपीतो भवति ॥ ६.८.१ ॥
અરુણનો પુત્ર ઉદ્દાલક પોતાના પુત્ર શ્વેતકેતુને બોલ્યો: હે સોમ્ય, સ્વપ્નાવસ્થાનો અંત મારી પાસેથી જાણ. આ પુરુષ જ્યારે ઊંઘે છે, હે સોમ્ય, ત્યારે તે સત સાથે એકરૂપ થાય છે, પોતાનામાં લીન થાય છે; તેથી લોકો કહે છે 'તે ઊંઘે છે', કારણ કે તે પોતાનામાં લીન થાય છે.
Chāndogya 6.8.2
स यथा शकुनिः सूत्रेण प्रबद्धो दिशं दिशं पतित्वान्यत्रायतनमलब्ध्वा बन्धनमेवोपश्रयत एवमेव खलु सोम्य तन्मनो दिशं दिशं पतित्वान्यत्रायतनमलब्ध्वा प्राणमेवोपश्रयते प्राणबन्धनँ हि सोम्य मन इति ॥ ६.८.२ ॥
દોરીથી બાંધેલું પંખી એક દિશાથી બીજી દિશામાં ઊડે, પણ બીજું આશ્રયસ્થાન ન મળતાં પોતાના બંધન તરફ જ પાછું ફરે છે; હે સોમ્ય, એ જ રીતે તે મન દિશાઓ દિશાઓમાં ઊડે, પણ બીજું આશ્રયસ્થાન ન મળતાં પ્રાણનો જ આશ્રય લે છે, કારણ કે હે સોમ્ય, મન પ્રાણના બંધનમાં છે.
Chāndogya 6.8.3
अशनापिपासे मे सोम्य विजानीहीति यत्रैतत्पुरुषोऽशिशिषति नामाप एव तदशितं नयन्ते तद्यथा गोनायोऽश्वनायः पुरुषनाय इत्येवं तदप आचक्षतेऽशनायेति तत्रितच्छुङ्गमुत्पतितँ सोम्य विजानीहि नेदममूलं भविष्यतीति ॥ ६.८.३ ॥
હે સૌમ્ય, ભૂખ અને તરસને જાણ. જ્યારે માણસ ખાવાની ઇચ્છા કરે છે, ત્યારે પાણી જ ખાધેલાને લઈ જાય છે. ગાયને લઈ જનાર, ઘોડાને લઈ જનાર, માણસને લઈ જનાર એમ, તે પાણીને 'ભૂખને લઈ જનાર' કહેવાય છે. અહીં આ અંકુર ઉપર ઊગ્યો છે; હે સૌમ્ય, જાણ કે આને મૂળ નહીં હોય.
Chāndogya 6.8.4
तस्य क्व मूलँ स्यादन्यत्रान्नादेवमेव खलु सोम्यान्नेन शुङ्गेनापो मूलमन्विच्छाद्भिः सोम्य शुङ्गेन तेजोमूलमन्विच्छ तेजसा सोम्य शुङ्गेन सन्मूलमन्विच्छ सन्मूलाः सोम्येमाः सर्वाः प्रजाः सदायतनाः सत्प्रतिष्ठाः ॥ ६.८.४ ॥
તેનું મૂળ અન્ન સિવાય બીજે ક્યાં હોય? એ જ રીતે, હે સૌમ્ય, અન્નરૂપ અંકુર વડે પાણીનું મૂળ શોધ; પાણીરૂપ અંકુર વડે, હે સૌમ્ય, તેજનું મૂળ શોધ; તેજરૂપ અંકુર વડે, હે સૌમ્ય, સત્નું મૂળ શોધ. હે સૌમ્ય, આ બધી પ્રજાઓ સત્ને મૂળ, સત્ને આશ્રય અને સત્ને પ્રતિષ્ઠા ધરાવે છે.
Chāndogya 6.8.5
अथ यत्रैतत्पुरुषः पिपासति नाम तेज एव तत्पीतं नयते तद्यथा गोनायोऽश्वनायः पुरुषनाय इत्येवं तत्तेज आचष्ट उदन्येति तत्रैतदेव शुङ्गमुत्पतितँ सोम्य विजानीहि नेदममूलं भविष्यतीति ॥ ६.८.५ ॥
પછી, જ્યારે માણસને તરસ લાગે છે, ત્યારે તેજ જ પીધેલાને લઈ જાય છે. ગાયને લઈ જનાર, ઘોડાને લઈ જનાર, માણસને લઈ જનાર એમ, તે તેજને 'તરસને લઈ જનાર' (ઉદન્યા) કહેવાય છે. અહીં આ અંકુર ઉપર ઊગ્યો છે; હે સૌમ્ય, જાણ કે આને મૂળ નહીં હોય.
Chāndogya 6.8.6
तस्य क्व मूलँ स्यादन्यत्राद्भ्य्ऽद्भिः सोम्य शुङ्गेन तेजो मूलमन्विच्छ तेजसा सोम्य शुङ्गेन सन्मूलमन्विच्छ सन्मूलाः सोम्येमाः सर्वाः प्रजाः सदायतनाः सत्प्रतिष्ठा यथा नु खलु सोम्येमास्तिस्रो देवताः पुरुषं प्राप्य त्रिवृत्त्रिवृदेकैका भवति तदुक्तं पुरस्तादेव भवत्यस्य सोम्य पुरुषस्य प्रयतो वाङ्मनसि सम्पद्यते मनः प्राणे प्राणस्तेजसि तेजः परस्यां देवतायाम् ॥ ६.८.६ ॥
તેનું મૂળ પાણી સિવાય બીજે ક્યાં હોય? હે સૌમ્ય, પાણીરૂપ અંકુર વડે તેજનું મૂળ શોધ; તેજરૂપ અંકુર વડે, હે સૌમ્ય, સત્નું મૂળ શોધ. હે સૌમ્ય, આ બધી પ્રજાઓ સત્ને મૂળ, સત્ને આશ્રય અને સત્ને પ્રતિષ્ઠા ધરાવે છે. હે સૌમ્ય, જેમ આ ત્રણ દેવતાઓ પુરુષને પ્રાપ્ત થઈને દરેક ત્રિવૃત્ (ત્રણ-ત્રણ ભાગવાળી) થાય છે, તેમ પહેલાં કહેવાયું છે. આ પુરુષના મૃત્યુ સમયે તેની વાણી મનમાં લીન થાય છે, મન પ્રાણમાં, પ્રાણ તેજમાં, અને તેજ પરમ દેવતામાં લીન થાય છે.
Chāndogya 6.8.7
स य एषोऽणिमैतदात्म्यमिदँ सर्वं तत्सत्यँ स आत्मा तत्त्वमसि श्वेतकेतो इति भूय एव मा भगवान्विज्ञापयत्विति तथा सोम्येति होवाच ॥ ६.८.७ ॥
આ સૂક્ષ્મ જ આ સર્વનો સાર છે; તે જ સત્ય, તે જ આત્મા; હે શ્વેતકેતુ, તું તે જ છે. ભગવાન મને ફરી સમજાવે, એમ તે બોલ્યો. તથાસ્તુ, હે સૌમ્ય, એમ તેણે કહ્યું.