ਉਪਨਿਸ਼ਦ · Chāndogya 6.8
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Chāndogya 6.8.1
उद्दालको हारुणिः श्वेतकेतुं पुत्रमुवाच स्वप्नान्तं मे सोम्य विजानीहीति यत्रैतत्पुरुषः स्वपिति नाम सता सोम्य तदा सम्पन्नो भवति स्वमपीतो भवति तस्मादेनँ स्वपितीत्याचक्षते स्वँह्यपीतो भवति ॥ ६.८.१ ॥
ਅਰੁਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਉੱਦਾਲਕ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਵੇਤਕੇਤੂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਸੌਮਯ, ਸੁਪਨੇ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਦਾ ਅੰਤ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਜਾਣ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਪੁਰਖ ਸੌਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਸੌਮਯ, ਤਦ ਉਹ ਸਤ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸੇ ਲਈ ਲੋਕ ਆਖਦੇ ਹਨ 'ਉਹ ਸੌਂਦਾ ਹੈ', ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Chāndogya 6.8.2
स यथा शकुनिः सूत्रेण प्रबद्धो दिशं दिशं पतित्वान्यत्रायतनमलब्ध्वा बन्धनमेवोपश्रयत एवमेव खलु सोम्य तन्मनो दिशं दिशं पतित्वान्यत्रायतनमलब्ध्वा प्राणमेवोपश्रयते प्राणबन्धनँ हि सोम्य मन इति ॥ ६.८.२ ॥
ਧਾਗੇ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਪੰਛੀ ਇੱਕ ਦਿਸ਼ਾ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਉੱਡ ਕੇ ਵੀ ਹੋਰ ਟਿਕਾਣਾ ਨਾ ਲੱਭ ਕੇ ਆਪਣੇ ਬੰਧਨ ਕੋਲ ਹੀ ਮੁੜ ਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਹੇ ਸੌਮਯ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਮਨ ਦਿਸ਼ਾ ਦਿਸ਼ਾ ਉੱਡ ਕੇ ਵੀ ਹੋਰ ਟਿਕਾਣਾ ਨਾ ਲੱਭ ਕੇ ਪ੍ਰਾਣ ਦਾ ਹੀ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਹੇ ਸੌਮਯ, ਮਨ ਪ੍ਰਾਣ ਦੇ ਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਹੈ।
Chāndogya 6.8.3
अशनापिपासे मे सोम्य विजानीहीति यत्रैतत्पुरुषोऽशिशिषति नामाप एव तदशितं नयन्ते तद्यथा गोनायोऽश्वनायः पुरुषनाय इत्येवं तदप आचक्षतेऽशनायेति तत्रितच्छुङ्गमुत्पतितँ सोम्य विजानीहि नेदममूलं भविष्यतीति ॥ ६.८.३ ॥
ਹੇ ਸੌਮਯ, ਭੁੱਖ ਅਤੇ ਪਿਆਸ ਨੂੰ ਜਾਣ। ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਖਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਾਣੀ ਹੀ ਖਾਧੀ ਹੋਈ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਗਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਣ ਵਾਲਾ, ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਣ ਵਾਲਾ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਪਾਣੀ ਨੂੰ 'ਭੁੱਖ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਣ ਵਾਲਾ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਇਹ ਅੰਕੁਰ ਉੱਪਰ ਉੱਗਿਆ ਹੈ; ਹੇ ਸੌਮਯ, ਜਾਣ ਕਿ ਇਸਦੀ ਕੋਈ ਜੜ੍ਹ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ।
Chāndogya 6.8.4
तस्य क्व मूलँ स्यादन्यत्रान्नादेवमेव खलु सोम्यान्नेन शुङ्गेनापो मूलमन्विच्छाद्भिः सोम्य शुङ्गेन तेजोमूलमन्विच्छ तेजसा सोम्य शुङ्गेन सन्मूलमन्विच्छ सन्मूलाः सोम्येमाः सर्वाः प्रजाः सदायतनाः सत्प्रतिष्ठाः ॥ ६.८.४ ॥
ਇਸਦੀ ਜੜ੍ਹ ਅੰਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕਿੱਥੇ ਹੋਵੇਗੀ? ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਸੌਮਯ, ਅੰਨ ਰੂਪੀ ਅੰਕੁਰ ਰਾਹੀਂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਲੱਭ; ਪਾਣੀ ਰੂਪੀ ਅੰਕੁਰ ਰਾਹੀਂ, ਹੇ ਸੌਮਯ, ਤੇਜ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਲੱਭ; ਤੇਜ ਰੂਪੀ ਅੰਕੁਰ ਰਾਹੀਂ, ਹੇ ਸੌਮਯ, ਸਤ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਲੱਭ। ਹੇ ਸੌਮਯ, ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਵਾਂ ਸਤ ਨੂੰ ਜੜ੍ਹ, ਸਤ ਨੂੰ ਆਸਰਾ ਅਤੇ ਸਤ ਨੂੰ ਟਿਕਾਣਾ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ।
Chāndogya 6.8.5
अथ यत्रैतत्पुरुषः पिपासति नाम तेज एव तत्पीतं नयते तद्यथा गोनायोऽश्वनायः पुरुषनाय इत्येवं तत्तेज आचष्ट उदन्येति तत्रैतदेव शुङ्गमुत्पतितँ सोम्य विजानीहि नेदममूलं भविष्यतीति ॥ ६.८.५ ॥
ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪਿਆਸ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੇਜ ਹੀ ਪੀਤੀ ਹੋਈ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਗਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਣ ਵਾਲਾ, ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਣ ਵਾਲਾ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਤੇਜ ਨੂੰ 'ਪਿਆਸ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਣ ਵਾਲਾ' (ਉਦਨਿਆ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਇਹ ਅੰਕੁਰ ਉੱਪਰ ਉੱਗਿਆ ਹੈ; ਹੇ ਸੌਮਯ, ਜਾਣ ਕਿ ਇਸਦੀ ਕੋਈ ਜੜ੍ਹ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ।
Chāndogya 6.8.6
तस्य क्व मूलँ स्यादन्यत्राद्भ्य्ऽद्भिः सोम्य शुङ्गेन तेजो मूलमन्विच्छ तेजसा सोम्य शुङ्गेन सन्मूलमन्विच्छ सन्मूलाः सोम्येमाः सर्वाः प्रजाः सदायतनाः सत्प्रतिष्ठा यथा नु खलु सोम्येमास्तिस्रो देवताः पुरुषं प्राप्य त्रिवृत्त्रिवृदेकैका भवति तदुक्तं पुरस्तादेव भवत्यस्य सोम्य पुरुषस्य प्रयतो वाङ्मनसि सम्पद्यते मनः प्राणे प्राणस्तेजसि तेजः परस्यां देवतायाम् ॥ ६.८.६ ॥
ਇਸਦੀ ਜੜ੍ਹ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕਿੱਥੇ ਹੋਵੇਗੀ? ਹੇ ਸੌਮਯ, ਪਾਣੀ ਰੂਪੀ ਅੰਕੁਰ ਰਾਹੀਂ ਤੇਜ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਲੱਭ; ਤੇਜ ਰੂਪੀ ਅੰਕੁਰ ਰਾਹੀਂ, ਹੇ ਸੌਮਯ, ਸਤ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਲੱਭ। ਹੇ ਸੌਮਯ, ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਵਾਂ ਸਤ ਨੂੰ ਜੜ੍ਹ, ਸਤ ਨੂੰ ਆਸਰਾ ਅਤੇ ਸਤ ਨੂੰ ਟਿਕਾਣਾ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ। ਹੇ ਸੌਮਯ, ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਤਿੰਨ ਦੇਵਤੇ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਕੇ ਹਰ ਇੱਕ ਤ੍ਰਿਵ੍ਰਿਤ (ਤਿੰਨ-ਤਿੰਨ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ) ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਪੁਰਖ ਦੇ ਮਰਨ ਸਮੇਂ ਉਸਦੀ ਵਾਣੀ ਮਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਮਨ ਪ੍ਰਾਣ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਾਣ ਤੇਜ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਤੇਜ ਪਰਮ ਦੇਵਤਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Chāndogya 6.8.7
स य एषोऽणिमैतदात्म्यमिदँ सर्वं तत्सत्यँ स आत्मा तत्त्वमसि श्वेतकेतो इति भूय एव मा भगवान्विज्ञापयत्विति तथा सोम्येति होवाच ॥ ६.८.७ ॥
ਇਹ ਸੂਖਮ ਹੀ ਇਸ ਸਾਰੇ ਦਾ ਸਾਰ ਹੈ; ਉਹੀ ਸੱਚ ਹੈ, ਉਹੀ ਆਤਮਾ ਹੈ; ਹੇ ਸ਼ਵੇਤਕੇਤੂ, ਤੂੰ ਉਹੀ ਹੈਂ। ਪੂਜਨੀਕ ਮੈਨੂੰ ਫਿਰ ਸਮਝਾਉਣ, ਇਹ ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਸੌਮ੍ਯ, ਉਸਨੇ ਆਖਿਆ।