उपनिषद् · Chāndogya 7.1
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Chāndogya 7.1.1
अधीहि भगव इति होपससाद सनत्कुमारं नारदस्तँ होवाच यद्वेत्थ तेन मोपसीद ततस्त ऊर्ध्वं वक्ष्यामीति स होवाच ॥ ७.१.१ ॥
'हे भगवन्, मुझे सिखाइए' - ऐसा कहकर नारद सनत्कुमार के पास आए। उन्होंने उनसे कहा, 'जो तुम जानते हो, उसके साथ मेरे पास आओ; उसके बाद मैं तुम्हें आगे बताऊँगा।' तब वह बोले।
Chāndogya 7.1.2
ऋग्वेदं भगवोऽध्येमि यजुर्वेदँ सामवेदमाथर्वणं चतुर्थमितिहासपुराणं पञ्चमं वेदानां वेदं पित्र्यँ राशिं दैवं निधिं वाकोवाक्यमेकायनं देवविद्यां ब्रह्मविद्यां भूतविद्यां क्षत्रविद्यां नक्षत्रविद्याँ सर्पदेवजनविद्यामेतद्भगवोऽध्येमि ॥ ७.१.२ ॥
हे भगवन्, मैंने ऋग्वेद पढ़ा है, यजुर्वेद, सामवेद, चौथा अथर्ववेद, पाँचवाँ इतिहास-पुराण — वेदों का वेद; पितरों का विज्ञान, देवों का विज्ञान, निधि, वाकोवाक्य, एकायन, देवविद्या, ब्रह्मविद्या, भूतविद्या, क्षत्रविद्या, नक्षत्रविद्या, सर्पदेवजनविद्या — हे भगवन्, यह सब मैंने पढ़ा है।
Chāndogya 7.1.3
सोऽहं भगवो मन्त्रविदेवास्मि नात्मविच्छ्रुतँ ह्येव मे भगवद्दृशेभ्यस्तरति शोकमात्मविदिति सोऽहं भगवः शोचामि तं मा भगवाञ्छोकस्य पारं तारयत्विति तँ होवाच यद्वै किञ्चैतदध्यगीष्ठा नामैवैतत् ॥ ७.१.३ ॥
नारद ने कहा: हे भगवन्, मैं केवल मन्त्रों को जानता हूँ, आत्मा को नहीं जानता। मैंने आत्मवेत्ताओं से सुना है कि आत्मा को जानने वाला शोक से पार हो जाता है। और मैं शोक में हूँ, हे भगवन्, आप मुझे शोक के उस पार ले चलें। तब उन्होंने उससे कहा: तुमने जो कुछ पढ़ा है, वह केवल नाम है।
Chāndogya 7.1.4
नाम वा ऋग्वेदो यजुर्वेदः सामवेद आथर्वणश्चतुर्थ इतिहासपुराणः पञ्चमो वेदानां वेदः पित्र्यो राशिर्दैवो निधिर्वाकोवाक्यमेकायनं देवविद्या ब्रह्मविद्या भूतविद्या क्षत्रविद्या नक्षत्रविद्या सर्पदेवजनविद्या नामैवैतन्नामोपास्स्वेति ॥ ७.१.४ ॥
सनत्कुमार ने कहा: नाम ही ऋग्वेद है, यजुर्वेद, सामवेद, चौथा अथर्ववेद, पाँचवाँ इतिहास-पुराण, वेदों का वेद, पितरों की विद्या, राशि-विद्या, देवों का निधि, वाकोवाक्य, एकायन, देवविद्या, ब्रह्मविद्या, भूतविद्या, क्षत्रविद्या, नक्षत्रविद्या, सर्प-देव-जनविद्या; ये सब केवल नाम हैं। नाम की उपासना करो।
Chāndogya 7.1.5
स यो नाम ब्रह्मेत्युपास्ते यावन्नाम्नो गतं तत्रास्य यथाकामचारो भवति यो नाम ब्रह्मेत्युपास्तेऽस्ति भगवो नाम्नो भूय इति नाम्नो वाव भूयोऽस्तीति तन्मे भगवान्ब्रवीत्विति ॥ ७.१.५ ॥
सनत्कुमार ने कहा: जो नाम को ब्रह्म मानकर उपासना करता है, वह जहाँ तक नाम की गति है वहाँ तक उसकी इच्छानुसार विचरण होता है। नारद ने कहा: हे भगवन्, क्या नाम से भी बढ़कर कुछ है? सनत्कुमार ने कहा: नाम से भी बढ़कर कुछ है, वह आप मुझे बताएँ।