উপনিষদ · Chāndogya 8.1

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

শব্দার্থসহ পড়ুন

Chāndogya 8.1.1

अथ यदिदमस्मिन्ब्रह्मपुरे दहरं पुण्डरीकं वेश्म दहरोऽस्मिन्नन्तराकाशस्तस्मिन्यदन्तस्तदन्वेष्टव्यं तद्वाव विजिज्ञासितव्यमिति ॥ ८.१.१ ॥

এখন, এই ব্রহ্মপুরে যে ছোট পুণ্ডরীক (পদ্ম) রূপ গৃহ, তার ভিতরের ছোট আকাশ; তার ভেতরে যা আছে তাকেই অন্বেষণ করতে হবে, তাকেই জানতে ইচ্ছা করতে হবে।

Chāndogya 8.1.2

तं चेद्ब्रूयुर्यदिदमस्मिन्ब्रह्मपुरे दहरं पुण्डरीकं वेश्म दहरोऽस्मिन्नन्तराकाशः किं तदत्र विद्यते यदन्वेष्टव्यं यद्वाव विजिज्ञासितव्यमिति स ब्रूयात् ॥ ८.१.२ ॥

তাঁকে যদি তারা জিজ্ঞাসা করে: এই ব্রহ্মপুরে যে ছোট পুণ্ডরীক গৃহ আর তার ভেতরের ছোট আকাশ — এখানে কী আছে যা অন্বেষণ করতে হবে, জানতে হবে? — তবে তিনি উত্তর দেবেন।

यावान्वा अयमाकाशस्तावानेषोऽन्तर्हृदय आकाश उभे अस्मिन्द्यावापृथिवी अन्तरेव समाहिते उभावग्निश्च वायुश्च सूर्याचन्द्रमसावुभौ विद्युन्नक्षत्राणि यच्चास्येहास्ति यच्च नास्ति सर्वं तदस्मिन्समाहितमिति ॥ ८.१.३ ॥

বাইরের এই আকাশ যতটা বিস্তৃত, হৃদয়ের ভিতরের এই আকাশও ততটাই বিস্তৃত। এর মধ্যে দ্যুলোক ও পৃথিবী উভয়ই ভেতরেই সমাহিত; অগ্নি ও বায়ু উভয়েই, সূর্য ও চন্দ্র উভয়েই, বিদ্যুৎ ও নক্ষত্ররাজি; এখানে যা আছে এবং যা নেই, সবই এর মধ্যে সমাহিত।

Chāndogya 8.1.4

तं चेद्ब्रूयुरस्मिꣳश्चेदिदं ब्रह्मपुरे सर्वꣳ समाहितꣳ सर्वाणि च भूतानि सर्वे च कामा यदैतज्जरामाप्नोति प्रध्वꣳसते वा किं ततोऽतिशिष्यत इति ॥ ८.१.४ ॥

এই ব্রহ্মপুরে (দেহে) এই সবকিছু, সকল প্রাণী ও সকল কামনা একত্র স্থাপিত আছে—কেউ তাঁকে যদি বলে, তবে এটি যখন জরা প্রাপ্ত হয় বা বিনষ্ট হয়, তখন তার পরে কী অবশিষ্ট থাকে?

Chāndogya 8.1.5

स ब्रूयान्नास्य जरयैतज्जीर्यति न वधेनास्य हन्यत एतत्सत्यं ब्रह्मपुरमस्मिन्कामाः समाहिताः एष आत्मापहतपाप्मा विजरो विमृत्युर्विशोको विजिघत्सोऽपिपासः सत्यकामः सत्यसङ्कल्पो यथा ह्येवेह प्रजा अन्वाविशन्ति यथानुशासनं यं यमन्तमभिकामा भवन्ति यं जनपदं यं क्षेत्रभागं तं तमेवोपजीवन्ति ॥ ८.१.५ ॥

তিনি বলবেন: এর জরায় এ জীর্ণ হয় না, এর বধেও এ নিহত হয় না। এটিই সত্য—ব্রহ্মপুর; এতে কামনাসমূহ একত্র স্থাপিত। এই আত্মা পাপহীন, জরাহীন, মৃত্যুহীন, শোকহীন, ক্ষুধা-তৃষ্ণাহীন, সত্যকাম, সত্যসংকল্প। এখানে প্রজারা আদেশ অনুযায়ী যে যে লক্ষ্য, যে দেশ বা ক্ষেত্রের অংশ কামনা করে, তাকেই আশ্রয় করে জীবিকা নির্বাহ করে।

Chāndogya 8.1.6

तद्यथेह कर्मजितो लोकः क्षीयत एवमेवामुत्र पुण्यजितो लोकः क्षीयते तद्य इहात्मानमनुविद्य व्रजन्त्येताꣳश्च सत्यान्कामाꣳस्तेषाꣳ सर्वेषु लोकेष्वकामचारो भवत्यथ य इहात्मानमनुविद्य व्रजन्त्येताꣳश्च सत्यान्कामाꣳस्तेषाꣳ सर्वेषु लोकेषु कामचारो भवति ॥ ८.१.६ ॥

এখানে কর্মের দ্বারা জিত লোক যেমন ক্ষয় হয়, তেমনই পরলোকে পুণ্যের দ্বারা জিত লোক ক্ষয় হয়। যারা এখানে আত্মাকে জেনে এই সত্য কামনাগুলি লাভ করে প্রস্থান করে, তাদের সকল লোকে অকামচার হয়। আর যারা এখানে আত্মাকে জেনে এই সত্য কামনাসহ প্রস্থান করে, তাদের সকল লোকে কামচার হয়।