Vedyatra वेदयात्रा
खोजें

उपनिषद् · Chāndogya 8.9

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

अर्थ सहित पढ़ें

Chāndogya 8.9.1

अथ हेन्द्रोऽप्राप्यैव देवानेतद्भयं ददर्श यथैव खल्वयमस्मिञ्छरीरे साध्वलंकृते साध्वलङ्कृतो भवति सुवसने सुवसनः परिष्कृते परिष्कृत एवमेवायमस्मिन्नन्धेऽन्धो भवति स्रामे स्रामः परिवृक्णे परिवृक्णोऽस्यैव शरीरस्य नाशमन्वेष नश्यति नाहमत्र भोग्यं पश्यामीति ॥ ८.९.१ ॥

तब इन्द्र ने देवताओं के पास पहुँचे बिना ही इस भय को देखा कि जैसे इस शरीर के सुसज्जित होने पर यह सुसज्जित होता है, सुंदर वस्त्र पहनने पर सुंदर वस्त्रधारी होता है, अलंकृत होने पर अलंकृत होता है, वैसे ही इसके अंधे होने पर यह अंधा होता है, लंगड़ा होने पर लंगड़ा होता है, कटे अंगों वाला होने पर कटे अंगों वाला होता है; इस शरीर के नाश को ही खोजो, वह नष्ट हो जाता है; मैं यहाँ कोई भोग्य वस्तु नहीं देखता।

Chāndogya 8.9.2

स समित्पाणिः पुनरेयाय तꣳ ह प्रजापतिरुवाच मघवन्यच्छान्तहृदयः प्राव्राजीः सार्धं विरोचनेन किमिच्छन्पुनरागम इति स होवाच यथैव खल्वयं भगवोऽस्मिञ्छरीरे साध्वलङ्कृते साध्वलङ्कृतो भवति सुवसने सुवसनः परिष्कृते परिष्कृत एवमेवायमस्मिन्नन्धेऽन्धो भवति स्रामे स्रामः परिवृक्णे परिवृक्णोऽस्यैव शरीरस्य नाशमन्वेष नश्यति नाहमत्र भोग्यं पश्यामीति ॥ ८.९.२ ॥

वह समिधा हाथ में लेकर फिर लौटा। प्रजापति ने उससे कहा: 'हे मघवन्, तुम शांत हृदय से विरोचन के साथ संन्यासी होकर गए थे; अब क्या चाहकर लौटे हो?' उसने कहा: 'हे भगवन्, जैसे यह शरीर सुंदर अलंकार से अलंकृत होने पर अलंकृत होता है, सुंदर वस्त्र पहनने पर सुवसन होता है, सजाए जाने पर सजा होता है; वैसे ही यह अंधा होने पर अंधा होता है, लंगड़ा होने पर लंगड़ा होता है, कटे अंगों वाला होने पर कटे अंगों वाला होता है; इस शरीर के नाश को ही खोजो, वह नष्ट हो जाता है; मैं यहाँ कोई भोग्य वस्तु नहीं देखता।'

Chāndogya 8.9.3

एवमेवैष मघवन्निति होवाचैतं त्वेव ते भूयोऽनुव्याख्यास्यामि वसापराणि द्वात्रिꣳशतं वर्षाणीति स हापराणि द्वात्रिꣳशतं वर्षाण्युवास तस्मै होवाच ॥ ८.९.३ ॥

'हे मघवन्, यह ठीक ऐसा ही है।' यह कहकर उसने कहा: 'तुम्हें इसे फिर से विस्तार से समझाऊँगा; बत्तीस वर्ष और रहो।' तब वह और बत्तीस वर्ष रहा, और उसे उसने (प्रजापति ने) कहा।