Mahābhārata · Adhyāya 12.138
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.138.1
सर्वत्र बुद्धिः कथिता श्रेष्ठा ते भरतर्षभ ।
अनागता तथोत्पन्ना दीर्घसूत्रा विनाशिनी ॥ १२.१३८.१ ॥
Ó touro dos Bharatas, disseste que a sabedoria é a melhor em toda parte: a que olha para o futuro, a que surge no presente, e a que tarda, que é destrutiva.
12.138.2
तदिच्छामि परां बुद्धिं श्रोतुं ते भरतर्षभ ।
यथा राजा न मुह्येत शत्रुभिः परिपीडितः ॥ १२.१३८.२ ॥
Por isso, ó touro dos Bharatas, desejo ouvir de ti essa sabedoria suprema, para que um rei oprimido por inimigos não se deixe iludir.
12.138.3
…याज्ञं सर्वशास्त्रविशारदम् ।
पृच्छ… तन्मे व्याख्यातुमर्हसि ॥ १२.१३८.३ ॥
…Yājña, versado em todas as escrituras — pergunta-lhe… tu és digno de me explicar isso.
12.138.4
शत्रुभिबहु…था मुच्येत पार्थिवः ।
एतदिच्छाम्य…र्वमेव यथाविधि ॥ १२.१३८.४ ॥
…de muitos inimigos o rei possa ser libertado. Isto desejo ouvir, como deve ser conforme a regra.
12.138.5
विषमस्थं हि राजा…त्रवः परिपन्थिनः ।
बहवोऽप्येकमुद्धर्तुं यतन्ते पूर्वतापिताः ॥ १२.१३८.५ ॥
Pois um rei posto em situação difícil… seus inimigos e rivais são muitos; embora antes atormentados, esforçam-se por levantar até um só.
12.138.6
सर्वतः प्रार्थ्यमानेन दर्बलेन महाबलैः ।
एकेनैवासहायेन शक्यं स्थातुं भवेत्कथम् ॥ १२.१३८.६ ॥
Como poderia um fraco, atacado por todos os lados pelos muito poderosos, sozinho e sem ajudante, manter-se de pé?
12.138.7
कथं मित्रमरिं चापि विन्देत भरतर्षभ ।
चेष्टितव्यं कथं चात्र शत्रोर्मित्रस्य चान्तरे ॥ १२.१३८.७ ॥
Touro dos Bharatas, como discernir um amigo e um inimigo? E como agir entre o inimigo e o amigo?
12.138.8
अजातलक्षणे राजन्नमित्रे मित्रतां गते ।
कथं नु पुरुषः कुर्यात्कृत्वा किं वा सुखी भवेत् ॥ १२.१३८.८ ॥
Ó rei, quando um inimigo cujos sinais ainda não se manifestaram se tornou amigo, como deve agir o homem? O que deve fazer para ser feliz?
12.138.9
विग्रहं केन वा कुर्यात्संधिं वा केन योजयेत् ।
कथं वा शत्रुमध्यस्थो वर्तेत बलवानपि ॥ १२.१३८.९ ॥
Com quem se deve fazer guerra, ou com quem se deve estabelecer a paz? E como deve conduzir-se um homem forte que está entre inimigos?
12.138.10
एतद्धै सर्वकृत्यानां परं कृत्यं नराधिप ।
नैतस्य कश्चिद्वक्ताऽस्ति श्रोता वाऽपि सुदुर्लभः ॥ १२.१३८.१० ॥
Ó senhor dos homens, este é o dever supremo entre todos os deveres. Não há quem o ensine, e quem o ouça é extremamente raro.
12.138.11
ऋते पितामहाद्भीष्मात्सत्यसंधाज्जितेन्द्रियात् ।
तदन्वीक्ष्य महाभाग सर्वमेतद्ब्रवीहि मे ॥ १२.१३८.११ ॥
Exceto pelo avô Bhīṣma, fiel a seus votos e senhor de seus sentidos, ó afortunado, tendo bem considerado isto, diga-me tudo isso.
12.138.12
त्वद्युक्तोऽयमनुप्रश्नो युधिष्ठिर गुणोदयः ।
शृणु मे पुत्र कार्त्स्न्येन गुह्यमापत्सु भारत ॥ १२.१३८.१२ ॥
Ó Yudhiṣṭhira, esta pergunta adicional, digna de ti, é o despertar das virtudes. Ouve-me por inteiro, ó filho, ó Bhārata, sobre o que é secreto nas calamidades.
12.138.13
अमित्रो मित्रतां याति मित्रं चापि प्रदुष्यति ।
सामर्थ्ययोगात्कार्याणामनित्या हि सदा गतिः ॥ १२.१३८.१३ ॥
Um inimigo torna-se amigo, e também um amigo se corrompe; pois, pela união das capacidades nos assuntos, o curso é sempre impermanente.
12.138.14
तस्माद्विश्वसितव्यं च विग्रहं च समाचरेत् ।
देशं कालं च विज्ञाय कार्याकार्यविनिश्चये ॥ १२.१३८.१४ ॥
Portanto, deve-se confiar e também empreender o conflito, mas após conhecer o lugar e o tempo, e determinar o que deve e o que não deve ser feito.
12.138.15
संधातव्यं बुधैर्नित्यं व्यवस्य च हितार्थिभिः ।
अमित्रैरपि संधेयं प्राणा रक्ष्या हि भारत ॥ १२.१३८.१५ ॥
Os sábios devem sempre fazer a paz, e os que buscam o bem devem fazê-lo após decidir; mesmo com inimigos deve-se fazer a paz, pois, ó Bhārata, as vidas devem ser protegidas.
12.138.16
यो ह्यमित्रैर्नरैर्नित्यं न संदध्यादपण्डितः ।
न सोर्थं प्राप्नुयात्किंचित्फलान्यपि च भारत ॥ १२.१३८.१६ ॥
O homem insensato que nunca faz a paz com seus inimigos não obtém vantagem alguma, nem frutos, ó Bhārata.
12.138.17
यस्त्वमित्रेण संधत्ते मित्रेण च विरुध्यते ।
अर्थयुक्तिं समालोक्य सुमहद्विन्दते फलम् ॥ १२.१३८.१७ ॥
Quem faz a paz com um inimigo e se opõe a um amigo, tendo bem examinado os meios de vantagem, obtém um fruto muito grande.
12.138.18
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
मार्जारस्य च संवादं न्यग्रोधे मूषिकस्य च ॥ १२.१३८.१८ ॥
Aqui também citam esta antiga história, o diálogo entre o gato e o rato na figueira-de-bengala.
12.138.19
वने महति कस्मिंश्चिन्न्यग्रोधः सुमहानभूत् ।
लताजालपरिच्छन्नो नानाद्विजगणायुतः ॥ १२.१३८.१९ ॥
Numa grande floresta havia uma figueira-de-bengala muito grande, coberta por uma rede de trepadeiras e povoada por bandos de muitas espécies de aves.
12.138.20
स्कन्धवान्मेघसंकाशः शीतच्छायो मनोरमः ।
अरण्यमभितो जातस्तरुर्व्यालमृगायुतः ॥ १२.१३८.२० ॥
Aquela árvore, com tronco semelhante a uma nuvem, de sombra fresca e encantadora, crescida por todo o lado na floresta, estava cheia de feras e serpentes.
12.138.21
तस्य मूलमुपाश्रित्य कृत्वा शतमुखं बिलम् ।
वसति स्म महाप्राज्ञः पलितो नाम मूषिकः ॥ १२.१३८.२१ ॥
Abrigando-se à sua raiz e tendo feito uma toca de cem entradas, vivia ali um ratinho muito sábio chamado Palita.
12.138.22
शाखां तस्य समाश्रित्य वसति स्म सुखं तदा ।
लोमशो नाम मार्जारः सर्वसत्वावसादकः ॥ १२.१३८.२२ ॥
Abrigando-se num de seus ramos, vivia então com conforto um gato chamado Lomaśa, destruidor de todas as criaturas.
12.138.23
तत्र त्वागत्य चण्डालो ह्यरण्यकृतकेतनः ।
युयोज यन्त्रमुन्माथं नित्यमस्तंगते रवौ ॥ १२.१३८.२३ ॥
Ali chegou o caçador caṇḍāla, que havia marcado seu lugar na floresta, e armava sempre, ao pôr do sol, uma armadilha chamada unmātha.
12.138.24
तत्र स्नायुमयान्पाशान्यथावत्संविधाय सः ।
गृहं गत्वा सुखं शेते प्रभातामेति शर्वरीम् ॥ १२.१३८.२४ ॥
Tendo disposto ali devidamente os laços de tendão, foi para casa e deitou-se confortavelmente; a noite passou e chegou a aurora.
12.138.25
तत्र स्म नित्यं बध्यन्ते नक्तं बहुविधा मृगाः ।
कदाचिदत्र मार्जारः संप्रवृत्तो व्यबध्यत ॥ १२.१३८.२५ ॥
Ali, à noite, sempre ficavam presos animais de muitos tipos. Certa vez, um gato veio aqui e ficou preso.
12.138.26
तस्मिन्बद्धे महाप्राणे शत्रौ नित्याततायिनि ।
तं कालं पलितो ज्ञात्वा प्रचचार सुनिर्भयः ॥ १२.१३८.२६ ॥
Quando aquele inimigo de grande fôlego, sempre agressor, foi amarrado, o rato, conhecendo o momento, andou com total destemor.
12.138.27
तेनानुचरता तस्मिन्वते विश्वस्तचारिणा ।
भक्ष्यं मृगयमाणे नचिराद्दृष्टमामिषम् ॥ १२.१३८.२७ ॥
Enquanto ele vagueava naquela prática, movendo-se com confiança e buscando alimento, pouco depois viu carne.
12.138.28
स तमुन्माथमारुह्य तदामिषमभक्षयत् ।
तस्योपरि सपत्नस्य बद्धस्य मनसा हसन् ॥ १२.१३८.२८ ॥
Subiu àquela rede e comeu aquela carne, rindo por dentro do inimigo amarrado acima dele.
12.138.29
आमिषे तु प्रसक्तः स कदाचितवलोकयन् ।
अपश्यदपरं घोरमात्मनो रिपुमागतम् ॥ १२.१३८.२९ ॥
Mas, absorto na carne e olhando ao redor, viu aproximar-se outro terrível inimigo seu.
12.138.30
शरप्रसूनसंकाशं महीविवरशायिनम् ।
सकुलं हरिकं नाम चपलं ताम्रलोचनम् ॥ १२.१३८.३० ॥
Uma criatura chamada Harika, semelhante a uma flor de flecha, deitada em sua toca na terra com toda a família, inquieta, de olhos de cobre.
12.138.31
तन मूषिकगन्धेन त्वरमाण उपागतम् ।
सक्ष्यार्थं लेलिहन्वक्रं भूमावूर्ध्वमुखः स्थितः ॥ १२.१३८.३१ ॥
Viu-o apressar-se atraído pelo cheiro de um rato, lambendo a boca torta em busca de alimento, de pé no chão, com o rosto voltado para cima.
12.138.32
…ाखागतमरिं चान्यमपश्यत्कोटरालयम् ।
सूलकं चन्द्रकं नाम वक्रतुण्डं दुरासदम् ॥ १२.१३८.३२ ॥
…viu o inimigo chegar ao galho e outro, morando numa cavidade, chamado Sūlaka e Candraka, de bico torto, difícil de se aproximar.
12.138.33
पतस्य विषयं तस्य नकुलोलूकयोस्तथा ।
यथास्यासीदियं चिन्ता तत्प्राप्तस्य महद्भयम् ॥ १२.१३८.३३ ॥
No domínio daquele que caiu, e igualmente do mangusto e da coruja, assim como esta ansiedade era dele, havia grande medo para quem havia chegado àquele estado.
12.138.34
पपद्यस्यां सुकष्टायां मरणे समुपस्थिते ।
मन्ताद्भय उत्पन्ने कथं कार्यं मनीषिणा ॥ १२.१३८.३४ ॥
…em uma situação tão aflitiva, quando a morte se aproximara, …quando o medo surgira, o que deve fazer o sábio?
12.138.35
तथा सर्वतो रुद्धः सर्वत्र भयकर्शितः ।
भवद्भयसंत्रस्तश्चक्रे च परमां मतिम् ॥ १२.१३८.३५ ॥
Assim cercado por todos os lados, consumido pelo medo em toda parte, aterrorizado pelo temor da existência, tomou uma resolução suprema.
12.138.36
आपद्विनाशभूयिष्ठं शङ्कनीयं हि जीवितम् ।
मन्तात्संशयः सोऽयं तस्मादापदुपस्थिता ॥ १२.१३८.३६ ॥
A vida está cheia de calamidade e destruição, verdadeiramente temível; da deliberação nasce esta dúvida, por isso a calamidade surgiu.
12.138.37
गतं हि सहसा भूमिं नकुलो मामवाप्नुयात् ।
उलूकश्चेह तिष्ठन्तं मार्जारः पाशसंक्षयात् ॥ १२.१३८.३७ ॥
De repente a mangusta poderia descer ao chão e me alcançar, e a coruja poderia alcançar o gato que está aqui parado, pois o laço foi destruído.
12.138.38
न त्वेवास्मद्विधः प्राज्ञः संमोहं गन्तुमर्हति ।
रिष्ये जीविते यत्नं यावदुच्छ्वासनिग्रहात् ॥ १२.१३८.३८ ॥
Mas um sábio como eu não deve cair na confusão; lutarei pela vida enquanto minha respiração não for contida.
12.138.39
न हि बुद्ध्याऽन्वितः प्राज्ञो नीतिशास्त्रविशारदः ।
निमज्जत्यापदं प्राप्य महतोऽर्थानवाप्य ह ॥ १२.१३८.३९ ॥
Um sábio dotado de inteligência e versado na ciência da política não afunda no perigo, mesmo tendo nele caído e obtido grandes objetivos.
12.138.40
न त्वन्यामिह मार्जाराद्गतिं पश्यामि सांप्रतम् ।
विषमस्थो ह्ययं शत्रुः कृत्यं चास्य महन्मया ॥ १२.१३८.४० ॥
Mas agora não vejo outro caminho senão o gato; este inimigo está numa posição difícil, e a tarefa dele é grande para mim.
12.138.41
जीवितार्थी कथं त्वद्य शत्रुभिः प्रार्थितस्त्रिभिः ।
प्राणहेतोरिमं मित्रं मार्जारं संश्रयामि वै ॥ १२.१३८.४१ ॥
Hoje, eu que busco a vida, perseguido por três inimigos, busco refúgio neste gato amigo pela minha vida.
12.138.42
नीतिशास्त्रं समाश्रित्य हितमस्योपवर्णये ।
येनेमं शत्रुसंघातं मतिपूर्वेण वञ्चये ॥ १२.१३८.४२ ॥
Apoiado na ciência da política, exporei o que lhe é benéfico, para enganar, por um estratagema pensado, este bando de inimigos.
12.138.43
अयमत्यन्तशत्रुर्मे वैषम्यं परमं गतः ।
मूढो ग्राहयितुं स्वार्थं संगत्या यदि शक्यते ॥ १२.१३८.४३ ॥
Este é meu inimigo implacável, levado à maior adversidade. Se este tolo puder ser levado a compreender o seu próprio interesse pela associação…
12.138.44
कदाजिद्व्यसनं प्राप्य संधिं कुर्यान्मया सह ॥ १२.१३८.४४ ॥
Se um dia cair em desgraça, que faça a paz comigo.
12.138.45
बलिना सन्निकृष्टस्य शत्रोरपि परिग्रहः ।
कार्य इत्याहुराचार्या विषमे जीवितार्थिना ॥ १२.१३८.४५ ॥
Os mestres dizem que até um inimigo aproximado por um poderoso deve ser aceito, por quem, na adversidade, deseja viver.
12.138.46
श्रेष्ठो हि पण्डितः शत्रुर्न च मित्रमपण्डितः ।
अमित्रे खलु मार्जारे जीवितं संप्रतिष्ठितम् ॥ १२.१३८.४६ ॥
Um inimigo sábio é melhor, e não um amigo tolo. Na verdade, a vida se firma até no gato inimigo.
12.138.47
ततोऽस्मै संप्रवक्ष्यामि हेतुमात्माभिरक्षणे ।
अपीजानीमयं शत्रुः संगत्या पण्डितो भवेत् ॥ १२.१३८.४७ ॥
Portanto, explicarei a ele a razão da autoproteção, para que este inimigo talvez se torne sábio pela associação.
12.138.48
एवं विचिन्तयामास मूषिकः शत्रुचेष्टितम् ॥ १२.१३८.४८ ॥
Assim o rato refletiu sobre a conduta do inimigo.
12.138.49
ततोऽर्थगतितत्त्वज्ञः संधिविग्रहकालवित् ।
सान्त्वपूर्वमिदं वाक्यं मार्जारं मूषिकोऽब्रवीत् ॥ १२.१३८.४९ ॥
Então o rato, que conhecia a verdadeira natureza do curso dos acontecimentos e o momento da paz e da guerra, começou com palavras de consolo e disse ao gato estas palavras.
12.138.50
सौहृदेनाभिभाषे त्वां कच्चिन्मार्जार जीवसे ।
जीवितं हि तवेच्छामि श्रेयः साधारणं हि नौ ॥ १२.१३८.५० ॥
Com amizade falo contigo, gato — estás vivo? Desejo a tua vida, pois o bem de ambos é comum.
12.138.51
न ते सौम्य भयं कार्यं जीविष्यसि यथा पुरा ।
अहं त्वामुद्धरिष्यामि प्राणाञ्जह्यां हि ते कृते ॥ १२.१३८.५१ ॥
Gentil amigo, não deves temer; viverás como antes. Eu te salvarei, e por ti abandonaria até a minha vida.
12.138.52
अस्ति कश्चिदुपायोऽत्र पुष्कल प्रतिभाति मे ।
येन शक्यस्त्वया मोक्षः प्राप्नुं श्रेयस्तथा मया ॥ १२.१३८.५२ ॥
Parece-me haver aqui um meio, ó excelente, pelo qual poderás obter a libertação, e assim também será bom para mim.
12.138.53
मयाऽप्युपायो दृष्टोऽयं विचार्य मतिमात्मनः ।
आत्मार्थं च त्वदर्थं च श्रेयः साधारणां हि नौ ॥ १२.१३८.५३ ॥
Tendo-o considerado com o meu próprio juízo, também vi este meio — para o meu próprio bem e também para o teu, pois o bem de ambos é comum.
12.138.54
इदं हि नकुलोलूकं पापबुद्ध्या हि संस्थितम् ।
न धर्षयति मार्जार तेन ते स्वस्ति सांप्रतम् ॥ १२.१३८.५४ ॥
Eis o mangusto e a coruja, parados ali com má intenção; gato, eles não te atacarão — por isso, por agora estás a salvo.
12.138.55
कूजंश्चपलनेत्रोऽयं कौशिको मां निरीक्षते ।
नगशाखाग्रगः पापस्तस्याहं भृशमुद्विजे ॥ १२.१३८.५५ ॥
Esta coruja de olhos inquietos, pousada na ponta de um galho, murmura e me observa. Temo muito esse perverso.
12.138.56
सतां साप्तपदं मैत्रं स सखा मेऽसि पण्डितः ।
साहाय्यकं करिष्यामि नास्ति ते प्राणतो भयम् ॥ १२.१३८.५६ ॥
Entre os bons, a amizade se forma em sete passos. Tu és meu amigo sábio. Eu te ajudarei; não há temor pela tua vida.
12.138.57
न हि शक्तोऽसि मार्जार पाशं छेत्तुं मया विना ।
अहं छेत्स्यामि पाशांस्ते यदि मां त्वं न हिंससि ॥ १२.१३८.५७ ॥
Ó gato, de fato não podes cortar este laço sem mim. Se não me fizeres mal, cortarei os teus laços.
12.138.58
त्वमाश्रितो द्रुमस्याग्रं मूलं त्वहमुपाश्रितः ।
चिरोषितावुभावावां वृक्षेऽस्मिन्विदितं च ते ॥ १२.१३८.५८ ॥
Tu te abrigaste no topo da árvore, e eu me abriguei na sua raiz. Nós dois habitamos esta árvore há muito tempo, como bem sabes.
12.138.59
यस्मिन्नाश्वासते कश्चिद्यश्च नाश्वसिति क्वचित् ।
न तौ धीराः प्रशंसन्ति नित्यमुद्विग्रमानसौ ॥ १२.१३८.५९ ॥
Aquele em quem alguém encontra confiança, e aquele que nunca confia em ninguém em lugar algum: os firmes nunca louvam esses dois, pois suas mentes estão sempre agitadas.
12.138.60
तस्माद्विवर्धतां प्रीतिर्नित्यं संगतमस्तु नौ ।
कालातीतमिहार्थं हि न प्रशंसन्ति पण्डिताः ॥ १२.१३८.६० ॥
Portanto, que nosso afeto sempre cresça e que nossa união sempre perdure. Pois os sábios não louvam o que é feito fora do seu tempo.
12.138.61
अर्थयुक्तिमिमां तत्र यथाभूतां निशामय ।
तव जीवितमिच्छामि त्वं ममेच्छसि जीवितम् ॥ १२.१३८.६१ ॥
Ouve atentamente este raciocínio tal como ele é ali exposto: eu desejo a tua vida, e tu desejas a minha vida.
12.138.62
कश्चित्तरति काष्ठेन सुगम्भीरां महानदीम् ।
स तारयति तत्काष्ठं स च काष्ठेन तार्यते ॥ १२.१३८.६२ ॥
Alguém atravessa um grande rio muito profundo com a ajuda de um tronco. Ele faz o tronco atravessar, e ele próprio é levado através pelo tronco.
12.138.63
ईदृशो नौ क्रियायोगो भविष्यति सुविस्तरः ।
अहं त्वां तारयिष्यामि मां च त्वं तारयिष्यसि ॥ १२.१३८.६३ ॥
Uma colaboração entre nós desse tipo será muito extensa: eu te farei atravessar, e tu me farás atravessar.
12.138.64
एवमुक्त्वा तु पलितस्तमर्थमुभयोर्हितम् ।
हेतुमद्ग्रहणीयं च कालापेक्षी व्यतिष्ठत ॥ १२.१३८.६४ ॥
Tendo falado assim, o ancião, após expor aquele assunto benéfico para ambos, razoável e aceitável, permaneceu esperando o momento certo.
12.138.65
अथ सुव्याहृतं श्रुत्वा तस्य शत्रोर्विचक्षणः ।
हेतुमद्ग्रहणीयार्थं मार्जारो वाक्यमब्रवीत् ॥ १२.१३८.६५ ॥
Então, tendo ouvido as palavras bem ditas daquele inimigo, o gato astuto proferiu palavras razoáveis e aceitáveis.
12.138.66
बुद्धिमान्वाक्यसंपन्नस्तद्वाक्यमनुवर्तयन् ।
स्वामवस्थां प्रतीक्ष्यैनं साम्नैव प्रत्यपूजयत् ॥ १२.१३८.६६ ॥
O sábio, hábil na palavra, seguindo aquelas palavras e observando a própria situação, esperou por ele e o honrou em troca somente pela conciliação.
12.138.67
ततस्तीक्ष्णाग्रदशनो मणिवैदूर्यलोचनः ।
मूषिकं मन्दमुद्वीक्ष्य मार्जारो लोमशोऽब्रबीत् ॥ १२.१३८.६७ ॥
Então o gato Lomaśa, de dentes afiados e olhos como gemas e lápis-lazúli, olhou devagar para o rato e falou.
12.138.68
नन्दामि सौम्य भद्रं ते यो मां जीवितुमिच्छसि ।
श्रेयश्च यदि जानीषे क्रियतां मा विचारय ॥ १२.१३८.६८ ॥
Gentil, que tudo vá bem contigo. Alegro-me contigo, que queres viver comigo. Se conheces o bem, faz-o; não hesites.
12.138.69
अहं हि भृशमापन्नस्त्वमापन्नतरो मया ।
द्वयोरापन्नयोः सन्धिः क्रियतां मा चिराय च ॥ १२.१३८.६९ ॥
Estou em grande aflição, e tu estás em aflição ainda maior que a minha. Como ambos estamos em aflição, façamos uma trégua, e não demores.
12.138.70
विधत्स्व प्राप्तकालं यत्कार्थं सिध्यतु चावयोः ।
मयि कृच्छ्राद्विनिर्मुक्ते न विनङ्क्ष्यति ते कृतम् ॥ १२.१३८.७० ॥
Faz o que deve ser feito no tempo certo, para que o objetivo de ambos se cumpra. Quando eu for libertado desta aflição, o que fizeste não se perderá.
12.138.71
न्यस्तमानोस्मि भक्तोस्मि शिष्यस्त्वद्धितकृत्तथा ।
तथा निदेशवर्ती च भवन्तं शरणं गतः ॥ १२.१३८.७१ ॥
Deixei de lado o meu orgulho. Sou teu devoto e discípulo, que trabalha pelo teu bem e obedece às tuas ordens; vim a ti em busca de refúgio.
12.138.72
इत्येवमुक्तः पलितो मार्जारं वशमागतम् ।
वाक्यं हितमुवाचेदमभिजातार्थमर्थवित् ॥ १२.१३८.७२ ॥
Assim interpelado, o rato Palita, que conhecia o que é útil, disse ao gato que caíra sob seu poder estas palavras benéficas e de nobre propósito.
12.138.73
उदारं यद्भवानाह नैतच्चित्रं भवद्विधे ।
विहितो यस्तु मार्गो मे हितार्थं शृणु तं मम ॥ १२.१३८.७३ ॥
Esse discurso nobre não é estranho para alguém como você. Ouça de mim o caminho prescrito para o meu bem.
12.138.74
अहं त्वाऽनुप्रवेक्ष्यामि नकुलान्मे महद्भयम् ।
त्रायस्व मां मा वधीश्च शक्तोऽस्मि तव रक्षणे ॥ १२.१३८.७४ ॥
Entrarei em ti, pois tenho grande medo da mangusta. Protege-me, não me mates; sou capaz de te proteger.
12.138.75
उलूकाच्चैव मां रक्ष क्षुद्रः प्रार्थयते हि माम् ।
अहं छेत्स्यामि ते पाशान्सखे सत्येने ते शपे ॥ १२.१३८.७५ ॥
Protege-me também da coruja, pois aquele vil me procura. Amigo, cortarei teus laços; juro-o pela tua verdade.
12.138.76
तद्वचः संगतं श्रुत्वा लोमशो युक्तमर्थवत् ।
हर्षादुद्वीक्ष्य पलितं स्वागतेनाभ्यपूजयत् ॥ १२.१३८.७६ ॥
Ouvindo aquele discurso adequado e cheio de sentido, Lomaśa, com alegria, olhou para o grisalho e o honrou com boas-vindas.
12.138.77
तं संपूज्याथ पलितं मार्जारः सौहृदे स्थितम् ।
स विचिन्त्याब्रवीद्धीरः प्रीतस्त्वरित एव च ॥ १२.१३८.७७ ॥
Tendo-o honrado, o gato, firme na amizade, refletiu, e então o sábio falou, satisfeito e apressado.
12.138.78
क्षिप्रमागच्छ भद्रं ते त्वं मे प्राणसमः सखा ।
तव प्राज्ञप्रसादाद्धि प्रियं प्राप्स्यामि जीवितम् ॥ १२.१३८.७८ ॥
Vem depressa, que a fortuna esteja contigo; és um amigo igual à minha vida. Pela graça do teu sábio, obterei a minha querida vida.
12.138.79
यद्यदेवंगतेनाद्य शक्यं कर्तुं मया तव ।
तदाज्ञापस्य कर्तास्मि सिद्धिरेवास्तु नौ सखे ॥ १२.१३८.७९ ॥
Tudo o que eu puder fazer por ti hoje, nesta situação, ordena; eu o farei. Que haja sucesso para nós dois, amigo.
12.138.80
अस्मात्ते संशयान्मुक्तः समित्रगणबान्धवः ।
सर्वकार्याणि कर्ताऽहं प्रियाणि च हितानि च ॥ १२.१३८.८० ॥
Deste perigo estás libertado, tu, com teus amigos, séquito e parentes. Realizarei todas as tarefas, tanto as agradáveis quanto as benéficas.
12.138.81
मुक्तश्च व्यसनादस्मात्सौम्याहमपि नाम ते ।
प्रीतिमुत्पादयेयं न प्रतिकर्तुं च शक्नुयाम् ॥ १२.१३८.८१ ॥
Libertado desta desgraça, gentil amigo, também eu poderei dar-te alegria, embora talvez não consiga retribuir à altura.
12.138.82
प्रत्युपकुर्वन्बह्वपि न भाति पूर्वोपकारिणा तुल्यः ।
एकः करोति हि कृते निष्कारणमेव कुरुतेऽन्यः ॥ १२.१३८.८२ ॥
Ainda que se retribua muito, não parece igual àquele que primeiro ajudou. Um retribui o que foi feito; outro age sem causa alguma.
12.138.83
एवमाश्वासितो बिद्वान्मार्जारेण स मूषिकः ।
प्रविवेश सुविस्रब्धः सम्यगङ्गीचकार ह ॥ १२.१३८.८३ ॥
Assim tranquilizado pelo gato, aquele sábio rato entrou com plena confiança e o aceitou inteiramente.
12.138.84
ग्राहयित्वा तु तं स्वार्थं मार्जारं मूषिकस्तथा ।
मार्जारोरसि विस्रब्धः सुष्वाप पितृमातृवत् ॥ १२.१३८.८४ ॥
Mas aquele rato, em proveito próprio, fez que o gato também fosse apanhado da mesma maneira, e, confiado sobre o peito do gato, dormiu como junto a pai e mãe.
12.138.85
निलीनं तस्य गात्रेषु मार्जारस्याथ मूषिकम् ।
दृष्ट्वा तौ नकुलोलूकौ निराशौ प्रत्यपद्यताम् ॥ १२.१३८.८५ ॥
Ao verem o rato escondido entre os membros do gato, o mangusto e a coruja retiraram-se desapontados.
12.138.86
तथैव तौ सुसंत्रस्तौ दृढमागततन्द्रितौ ।
दृष्ट्वा तयोः परां प्रीतिं विस्मयं परमं गतौ ॥ १२.१३८.८६ ॥
Igualmente, os dois ficaram muito assustados e caíram em profunda sonolência; ao ver o supremo afeto entre eles, ficaram tomados de grande espanto.
12.138.87
बलिनौ मतिमन्तौ च सुवृत्तौ चाप्युपासितौ ।
अशक्तौ तु नयात्तस्मात्संप्रधर्षयितुं बलात् ॥ १२.१३८.८७ ॥
Embora fortes, sábios, de boa conduta e bem servidos, não podiam atacá-los à força, por causa da prudência.
12.138.88
कार्यार्थं कृतसंधी तौ दृष्ट्वा मार्जारमूषिकौ ।
उलूकनकुलौ तूर्णं जग्मतुस्तौ स्वमालयम् ॥ १२.१३८.८८ ॥
Ao verem o gato e o rato unidos por um acordo para seu propósito, a coruja e o mangusto logo voltaram à sua morada.
12.138.89
लीनः स तस्य गात्रेषु पलितो देशकालवित् ।
चिच्छेद पाशान्नृपते कालाकाङ्क्षी शनैः शनैः ॥ १२.१३८.८९ ॥
Aquele rato de cabelos grisalhos, escondido entre os membros do gato, que conhecia o lugar e o momento, esperando a ocasião, cortava as amarras devagar, devagar, ó rei.
12.138.90
अथ बन्धपरिक्लिष्टो मार्जारो वीक्ष्य मूषिकम् ।
छिन्दन्तं वै तदा पाशानत्वरन्तं त्वरान्वितः ॥ १२.१३८.९० ॥
Então o gato, angustiado pelas amarras, viu o rato cortando as cordas sem pressa, enquanto ele próprio estava ansioso e se apressava.
12.138.91
तमत्वरन्तं पलितं पाशानां छेदने तदा ।
संचोदयितुमारेभे मार्जारो मूषिकं ततः ॥ १२.१३८.९१ ॥
Então o gato começou a incitar o rato grisalho, que não se apressava em cortar os laços.
12.138.92
किं सौम्य नातित्वरसे किं कृतार्थोऽवमन्यसे ।
छिन्धि पाशानमित्रघ्न पुरा श्वपच एति सः ॥ १२.१३८.९२ ॥
Amigo, por que não te apressas mais? Desprezas a tarefa, julgando-a cumprida? Matador de inimigos, corta os laços antes que aquele caçador párea chegue!
12.138.93
इत्युक्तस्त्वरताऽनेन मतिमान्पलितोऽब्रवीत् ।
मार्जारमकृतप्रज्ञं तथ्यमात्महितं वचः ॥ १२.१३८.९३ ॥
Assim instigado, o sábio rato grisalho disse ao gato sem discernimento palavras verdadeiras e úteis a si mesmo.
12.138.94
तूष्णीं भव न ते सौम्य त्वरा कार्या न संभ्रमः ।
वयमेवात्र कालज्ञा न कालः परिहास्यते ॥ १२.१३८.९४ ॥
Fica em silêncio, amigo; não deves apressar-te nem agitar-te. Aqui só nós conhecemos o momento; o momento não será perdido.
12.138.95
अकाले कृत्यमारब्धं कर्तुर्नार्थाय कल्पते ।
तदेव काल आरब्धं महतेऽर्थाय कल्पते ॥ १२.१३८.९५ ॥
Uma ação iniciada na hora errada não serve ao propósito de quem a faz; essa mesma ação, iniciada no momento certo, serve a um grande propósito.
12.138.96
अकाले विप्रमुक्तान्मे त्वत्त एव भयं भवेत् ।
तस्मात्कालं प्रतीक्षस्व किमिति त्वरसे सखे ॥ १२.१३८.९६ ॥
Se eu fosse libertado a destempo, o perigo viria de ti. Espera, pois, o momento certo; amigo, por que tanta pressa?
12.138.97
यावत्पश्यामि चण्डालमायान्तं शस्त्रपाणिनम् ।
ततश्छेत्स्यामि ते पाशान्प्राप्ते साधारणे भये ॥ १२.१३८.९७ ॥
Espere até que eu veja o caçador párIA vindo com uma arma na mão; então, quando chegar o perigo comum, cortarei teus laços.
12.138.98
तस्मिन्काले प्रमुक्तस्त्वं तरुमेवाधिरोक्ष्यसे ।
न हि ते जीवितादन्यत्किंचित्कृत्यं भविष्यति ॥ १२.१३८.९८ ॥
Libertado naquele momento, subirás logo à árvore, pois não terás outra tarefa além da tua vida.
12.138.99
तस्मिन्कालेऽपि च तता दिवाकीर्तिभयार्दितः ।
मम न ग्रहणे शक्तः पलायनपरायणः ॥ १२.१३८.९९ ॥
Mesmo então, atormentado pelo temor da coruja Divākīrti, não conseguirá me apanhar e só pensará em fugir.
12.138.100
ततो भवत्यपक्रान्ते त्रस्ते भीते च लुब्धकात् ।
अहं बिलं प्रवेक्ष्यामि भवाञ्शाखां गमिष्यति ॥ १२.१३८.१०० ॥
Então, quando o caçador se afastar, aterrorizado e assustado, eu entrarei na toca e tu irás para o galho.
12.138.101
एवमुक्तस्तु मार्जारो मूषिकेणात्मनो हितम् ।
वचनं वाक्यतत्त्वज्ञो जीवितार्थी महामतिः ॥ १२.१३८.१०१ ॥
Assim interpelado pelo rato, o gato, conhecedor da essência do que lhe é útil, desejoso de viver e de grande discernimento, acolheu as palavras.
12.138.102
अथात्मकृत्ये त्वरितः सम्यक्प्रार्थितमाचरन् ।
उवाच लोमशो वाक्यं मूषिकं चिरकारिणाम् ॥ १२.१३८.१०२ ॥
Então, apressando-se em seu próprio assunto e cumprindo bem o que lhe fora pedido, Lomaśa, o rato, disse estas palavras ao rato dos que agem devagar.
12.138.103
नह्येवं मित्रकार्याणि प्रीत्या कुर्वन्ति साधवः ॥ १२.१३८.१०३ ॥
As pessoas boas não realizam assim, com afeição, as tarefas de um amigo.
12.138.104
यथा त्वं मोक्षितः कृच्छ्रात्त्वरमाणेन वै मया ।
तथा हि त्वरमाणेन त्वया कार्यमिदं मम।
यत्नं कुरु महाप्राज्ञ यथा स्वस्त्यावयोर्भवेत् ॥ १२.१३८.१०४ ॥
Assim como eu te libertei rapidamente da aflição, assim também tu deves realizar prontamente esta tarefa para mim. Ó grande sábio, esforça-te para que ambos tenhamos bem-estar.
12.138.105
अथवा पूर्ववैरं त्वं स्मरन्कालं जिहीर्षसि ।
पश्य दुष्कृतकर्मंस्त्वं व्यक्तमायुःक्षयो मम ॥ १२.१३८.१०५ ॥
Ou, lembrando a antiga inimizade, desejas roubar o tempo (minha vida)? Ó autor de ações más, vê que a perda da minha vida é clara.
12.138.106
यदि किंचिन्मयाऽज्ञानात्पुरस्ताद्दुष्कृतं कृतम् ।
न तन्मनसि कर्तव्यं क्षामये त्वां प्रसीद मे ॥ १२.१३८.१०६ ॥
Se, por ignorância, cometi alguma má ação antes, ela não deve ficar na tua mente. Peço o teu perdão; sê benevolente comigo.
12.138.107
तमेवंवादिनं प्राज्ञं शास्त्रविद्बुद्धिसत्तमः ।
उवाचेदं वचः श्रेष्ठं मार्जारं मूषिकस्तदा ॥ १२.१३८.१०७ ॥
Àquele sábio que assim falava, o rato, conhecedor das escrituras e o melhor em entendimento, então disse ao gato esta excelente palavra.
12.138.108
श्रुतं मे तव मार्जार स्वमर्थं परिगृह्णतः ।
ममापि त्वं विजानासि स्वमर्थं परिगृह्णतः ॥ १२.१३८.१०८ ॥
Ó gato, ouvi dizer que tu persegues o teu próprio interesse; e tu sabes que eu também persigo o meu.
12.138.109
यन्मित्रं भीतवत्साध्यं यस्मिन्मित्रे भयं हितम् ।
आरक्षितं ततः कार्यं पाणिः सर्पमुखादिव ॥ १२.१३८.१०९ ॥
Um amigo que deve ser conquistado como a quem tem medo, e em quem o temor é benéfico — deve-se agir protegido dele, como se protege a mão da boca de uma serpente.
12.138.110
कृत्वा बलवता संधिमात्मानं यो न रक्षति ।
अपथ्यमिव तद्भुक्तं तस्यार्थाय कल्पते ॥ १२.१३८.११० ॥
Para quem, tendo feito um pacto com um poderoso, não se protege, esse pacto torna-se como alimento nocivo ingerido — serve apenas ao seu próprio fim.
12.138.111
कश्चित्कस्यचिन्मित्रं न कश्चित्कस्यचिद्रिपुः ।
अर्थतस्तु निबध्यन्ते मित्राणि रिपवस्तथा ॥ १२.१३८.१११ ॥
Ninguém é amigo permanente de ninguém, e ninguém é inimigo permanente de ninguém; amigos e inimigos são ligados pelo interesse.
12.138.112
अर्थैरर्था निबध्यन्ते गजैरिव महागजाः ।
न च कश्चित्कृते कार्ये कर्तारं समवेक्षते।
तस्मात्सर्वाणि कार्याणि सावशेषाणि कारयेत् ॥ १२.१३८.११२ ॥
Assim como grandes elefantes são presos por elefantes, os interesses se prendem por interesses. Feita a obra, ninguém olha para quem a fez; por isso todas as tarefas devem ser feitas deixando-se algo a cumprir.
12.138.113
तस्मिन्कालेऽपि च भवान्दिवाकीर्तिभयार्दितः ।
मम न ग्रहणे शक्तः पलायपरायणः ॥ १२.१३८.११३ ॥
Mesmo naquele tempo, você, atormentado pelo medo da infâmia no mundo, não era capaz de me capturar e só pensava em fugir.
12.138.114
छिन्नं तु तन्तुबाहुल्यं तन्तुरेकोऽवशेषितः ।
छेत्स्याम्यहं तमप्याशु निर्वृतो भव लोमश ॥ १२.१३८.११४ ॥
Muitos fios foram cortados, e apenas um resta; também cortarei esse logo. Fica tranquilo, ó Lomaśa.
12.138.115
तयोः संवदतोरेवं तथैवापन्नयोर्द्वयोः ।
क्षयं जगाम सा रात्रिर्लोमशं त्वागमद्भयम् ॥ १२.१३८.११५ ॥
Enquanto os dois conversavam assim, na mesma aflição, aquela noite chegou ao fim, e o medo alcançou Lomaśa.
12.138.116
ततः प्रभातसमये विकटः कृष्णपिङ्गलः ।
स्थूलस्फिग्विकृतो रूक्षः श्वयूथपरिवारितः ॥ १२.१३८.११६ ॥
Então, ao amanhecer, surgiu um homem terrível, negro e pardo-amarelado, de nádegas grossas e disformes, áspero, cercado por uma matilha de cães.
12.138.117
शङ्कुकर्णो महावक्रः खनित्री घोरदर्शनः ।
परिघो नाम चण्डालः शस्त्रपाणिरदृश्यत ॥ १२.१३८.११७ ॥
Apareceu Parigha, o chandāla, de orelhas pontudas como estacas, muito torto, com uma enxada, de aspecto terrível, com uma arma na mão.
12.138.118
तं दृष्ट्वा यमदूताभं मार्जारस्त्रस्तचेतनः ।
उवाच पलितं भीतः किमिदानीं करिष्यसि ॥ १२.१३८.११८ ॥
Ao vê-lo, semelhante a um mensageiro de Yama, o gato, com a mente aterrorizada, disse ao rato assustado: "O que você vai fazer agora?"
12.138.119
तथैव च सुसंत्रस्तौ तं दृष्ट्वा घोरसंकुलम् ।
क्षणेन नकुलोलूकौ नैराश्यमुपजग्मतुः ॥ १२.१३८.११९ ॥
Igualmente, a mangusto e a coruja, muito assustados, ao verem aquela terrível multidão, caíram no desespero num instante.
12.138.120
बलिनौ मतिमन्तौ च संघातं चाप्युपागतौ ।
अशक्तौ सुनयात्तस्मात्संप्रधर्षयितुं बलात् ॥ १२.१३८.१२० ॥
Embora ambos fossem fortes e sábios, e tivessem se unido, não podiam, sem boa política, subjugá-lo pela força.
12.138.121
कार्यार्थे कृतसंधी तौ दृष्ट्वा मार्जारमूषिकौ ।
उलूकनकुलौ तूर्णं जग्मतुः स्वंस्वमालयम् ॥ १२.१३८.१२१ ॥
Ao ver o gato e o rato, que haviam feito um pacto para um propósito, e a coruja e a mangusta, eles partiram rapidamente, cada um para a sua morada.
12.138.122
ततश्चिच्छेद तं तन्तुं मार्जारस्य स मूषिकः ।
विप्रमुक्तोऽथ मार्जारस्तमेवाभ्यपतद्दुमम् ॥ १२.१३८.१२२ ॥
Então o rato cortou aquela corda do gato. Libertado, o gato saltou sobre aquela mesma árvore.
12.138.123
स तस्मात्संभ्रमान्मुक्तो मुक्तो घोरेण सत्रुणा ।
बिलं विवेश पलितः शाखां लेभे स लोमशः ॥ १२.१३८.१२३ ॥
Libertado às pressas daquele feroz inimigo, entrou na toca; o grisalho, o peludo, obteve um ramo.
12.138.124
उन्माथमप्युपादाय चण्डालो वीक्ष्य सर्वशः ।
विहताशः क्षणेनैव तस्माद्देशादपाक्रमत्।
जगाम स स्वभवनं चण्डालो भरतर्षभ ॥ १२.१३८.१२४ ॥
Mesmo tomando a ferramenta de cavar, o pária olhou em todas as direções, e num instante sua esperança se desfez. Afastou-se daquele lugar e foi para a sua casa, ó touro dos Bharatas.
12.138.125
ततस्तस्माद्भान्मुक्तो दुर्लभं प्राप्य जीवितम् ।
बिलस्थं पादपाग्रस्थः पलितं लोमशोऽब्रवीत् ॥ १२.१३८.१२५ ॥
Então, libertado daquele perigo e tendo obtido uma vida preciosa, Lomaśa, de pé na ponta do ramo, falou a Palita, que estava na toca.
12.138.126
अकृत्वा संविदं कांचित्सहसा त्वमपस्रुतः ।
कृतज्ञः कृतकल्याणः कच्चिन्मां नाभिशङ्कसे ॥ १२.१३८.१२६ ॥
Sem fazer nenhum acordo, você escapou de repente. Ó grato, ó benfeitor, será que não suspeitas de mim?
12.138.127
गत्वा च मम विश्वासं दत्त्वा च मम जीवितम् ।
मित्रोपभोगसमये किं हि मां नोपसर्पसि ॥ १२.१३८.१२७ ॥
Tendo conquistado a minha confiança e me dado a vida, por que não te aproximas de mim agora, quando os amigos desfrutam da sua fortuna?
12.138.128
कृत्वा हि पूर्वं मित्राणि यः पश्चान्नानुतिष्ठति ।
न स मित्राणि लभते कृच्छ्रात्स्वापत्सु दुर्मतिः ॥ १२.१३८.१२८ ॥
Quem, tendo feito amizades antes, depois não as mantém, esse de mau juízo só com dificuldade obtém amigos nas suas próprias desgraças.
12.138.129
सत्कृतोऽहं त्वया मित्र सामर्थ्यादात्मानः सखे ।
स मां मित्रत्वमापन्नमुपभोक्तुं त्वमर्हसि ॥ १२.१३८.१२९ ॥
Honrado por ti segundo a tua capacidade, ó amigo, a mim, que alcancei a amizade, deverias agora desfrutar de mim.
12.138.130
यानि मे सन्ति मित्राणि ये च मे सन्ति बान्धवाः ।
सर्वे त्वां पूजयिष्यन्ति शिष्या गुरुमिव प्रियम् ॥ १२.१३८.१३० ॥
Todos os meus amigos e parentes que existem te honrarão como os discípulos honram um mestre querido.
12.138.131
अहं च पूजयिष्ये त्वां समित्रगणबान्धवम् ।
जीवितस्य प्रदातारं कृतज्ञः को न पूजयेत् ॥ १२.१३८.१३१ ॥
Eu também te honrarei, juntamente com o teu séquito de amigos e parentes, dador da minha vida; que homem grato não o honraria?
12.138.132
ईश्वरो मे भवानस्तु शरीरस्य गृहस्य च ।
अर्थानां चैव सर्वेषामनुशास्ता च मे भव ॥ १२.१३८.१३२ ॥
Sejas tu o senhor do meu corpo e da minha casa, e te tornes meu instrutor em todos os assuntos.
12.138.133
अमात्यो मे भव प्राज्ञ पितेवेह प्रशाधि माम् ।
न तेऽस्ति भयमस्मत्तो जीवितेनात्मनः शपे ॥ १२.१३८.१३३ ॥
Ó sábio, sê meu conselheiro; aqui, instrui-me como um pai. Não tens nada a temer de nós—juro-o pela minha própria vida.
12.138.134
बुद्ध्या त्वमुशना साक्षाद्बलेनाधिकृता वयम् ।
त्वं मन्त्रबलयुक्तो हि दद्या विजयमेव मे ॥ १२.१३८.१३४ ॥
Em sabedoria és o próprio Uśanas; nós fomos postos sob a tua autoridade pela força. Dotado do poder do conselho, certamente me darás a vitória.
12.138.135
एवमुक्तः परं सान्त्वं मार्जारेण स मूषिकः ।
उवाच परमार्थज्ञः श्लक्ष्णमात्महितं वचः ॥ १२.१३८.१३५ ॥
Assim abordado com palavras muito apaziguadoras pelo gato, o rato, que conhecia a verdade suprema, falou suavemente palavras para o seu próprio bem.
12.138.136
यद्भवानाह तत्सर्वं मया ते लोमश श्रुतम् ।
ममापि तावद्ब्रुवतः शृणु यत्प्रतिभाति मे ॥ १२.१३८.१३६ ॥
Tudo o que disseste eu ouvi, ó Lomaśa. Agora ouve também, enquanto falo, o que me parece.
12.138.137
वेदितव्यानि मित्राणि बोद्धव्याश्चापि शत्रवः ।
एतत्सुसूक्ष्मं लोकेऽस्मिन्दृश्यते प्राज्ञसंमतैः ॥ १२.१३८.१३७ ॥
Os amigos devem ser conhecidos, e os inimigos também devem ser reconhecidos. Neste mundo isto é muito subtil, e vê-se como os sábios concordam.
12.138.138
शत्रुरूपा हि सुहृदो मित्ररूपाश्च शत्रवः ।
सान्त्वितास्ते न बुध्यन्ते रागलोभवशं गताः ॥ १२.१३८.१३८ ॥
Os amigos podem tomar a forma de inimigos, e os inimigos a de amigos. Apaziguados, não são reconhecidos, pois caíram sob o domínio da paixão e da cobiça.
12.138.139
येषां सौम्यानि मित्राणि क्रोधनाश्चैव शत्रवः ।
सान्त्वितास्ते न बुध्यन्ते रागलोभवशंगताः ॥ १२.१३८.१३९ ॥
Aqueles cujos amigos são gentis e cujos inimigos são iracundos não percebem, mesmo quando apaziguados, pois caíram sob o poder do desejo e da cobiça.
12.138.140
नास्ति जात्या रिपुर्नाम मित्रं नाम न विद्यते ।
सामर्थ्ययोगाज्जायन्ते मित्राणि रिपवस्तथा ॥ १२.१३८.१४० ॥
Pelo nascimento não há inimigo nem amigo por nome; pela conexão da capacidade surgem os amigos, e igualmente os inimigos.
12.138.141
यो यस्मिञ्जीवति स्वार्थे पश्येत्पीडां न जीवति ।
स तस्य मित्रं तावत्स्यःद्यावन्न स्याद्विपर्ययः ॥ १२.१३८.१४१ ॥
Quem vive pelo próprio interesse e não vê dano vindo do outro, esse é seu amigo, enquanto não houver reversão.
12.138.142
नास्ति मैत्री स्थिरा नाम न च ध्रुवमसौहृदम् ।
अर्थयुक्त्याऽनुजायन्ते मित्राणि रिपवस्तथा ॥ १२.१३८.१४२ ॥
Não há amizade estável por nome nem inimizade certa; pela lógica do proveito surgem depois os amigos, e igualmente os inimigos.
12.138.143
मित्रं च शत्रुतामेति कस्मिंश्चित्कालपर्यये ।
शत्रुश्च मित्रतामेति स्वार्थो हि बलवत्तरः ॥ १२.१३८.१४३ ॥
Um amigo, com alguma mudança do tempo, chega à inimizade, e um inimigo chega à amizade; pois o interesse próprio é de fato o mais forte.
12.138.144
यो विश्वसिति मित्रेषु न विश्वसिति शत्रुषु ।
अर्थयुक्तिमविज्ञाय चलितं तस्य जीवितम् ॥ १२.१३८.१४४ ॥
Quem confia nos amigos e não confia nos inimigos, mas não compreende a lógica do proveito, tem sua vida abalada.
12.138.145
मित्रे वा यदि वा शत्रौ तस्यापि चलिता मतिः ।
न विश्वसेदविश्वस्ते विश्वस्ते नातिविश्वसेत्।
विश्वासाद्भयमुत्पन्नमपि मूलानि कृन्तति ॥ १२.१३८.१४५ ॥
Seja num amigo ou num inimigo, não se deve confiar naquele cuja mente é instável. Não se deve confiar no que não é digno de confiança, e nem mesmo no digno de confiança deve-se confiar em excesso. O medo nascido da confiança corta até as raízes.
12.138.146
अर्थयुक्त्या हि जायन्ते पिता माता सुतस्तथा ।
मातुला भागिनेयाश्च तथा संबन्धिबान्धवाः ॥ १२.१३८.१४६ ॥
Pois pela lógica do interesse próprio surgem o pai, a mãe e o filho, assim como os tios maternos e os sobrinhos, e também os parentes por aliança e os consanguíneos.
12.138.147
पुत्रं हि मातापितरौ त्यजतः पतितं प्रियम् ।
लोको रक्षति चात्मानं पश्य स्वार्थस्य सारताम् ॥ १२.१३८.१४७ ॥
Pai e mãe abandonam até um filho querido que caiu, e cada um protege a si mesmo. Vê a essência do interesse próprio.
12.138.148
सामान्या निष्कृतिः प्राज्ञ यो मोक्षात्समन्तरम् ।
कृत्यं मृगयते कर्तुं सुखोपायमसंशयम् ॥ १२.१३८.१४८ ॥
Ó sábio, esta é a libertação comum: logo após escapar, a pessoa busca uma ação a realizar, sem dúvida um meio de felicidade.
12.138.149
अस्मिन्निलय एवं त्वं न्यग्रोधादवतारितः ।
पूर्वं निविष्टमुन्माथं चपलन्वान्न बुद्धवान् ॥ १२.१३८.१४९ ॥
Nesta mesma morada, assim foste trazido para baixo da figueira-de-bengala. Antes, quem ali se havia estabelecido foi expulso; por ser volúvel, não o compreendeste.
12.138.150
आत्मनश्चपलो नास्ति कुतोऽन्येषां भविष्यति ।
तस्मात्सर्वाणि कार्याणि चपलो हन्त्यसंशयम् ॥ १२.१३८.१५० ॥
Quem não é volúvel nem consigo mesmo, como o seria com os outros? Por isso o volúvel destrói, sem dúvida, todas as suas empreitadas.
12.138.151
ब्रवीषि मधुरं यच्च प्रियो मेऽद्य भवानिति ।
तन्मिथ्याकारणं सर्वं विस्तरेणापि मे शृणु ॥ १२.१३८.१५१ ॥
As doces palavras que dizes, dizendo que hoje me és querido, todas se apoiam numa causa falsa. Ouve-o de mim em detalhe.
12.138.152
कारणात्प्रियतामेति द्वेष्यो भवति कारणात् ।
अर्थार्थी जीवलोकोऽयं न कश्चित्कस्यचित्प्रियः ॥ १२.१३८.१५२ ॥
Por uma causa alguém se torna querido, e por uma causa se torna odiado. Este mundo dos seres vivos busca o próprio proveito; ninguém é querido de ninguém.
12.138.153
सख्यं सोदर्ययोर्भ्रात्रोदर्पंत्योर्वा परस्परम् ।
कस्यचिन्नाभिजानामि प्रीतिं निष्कारणामिह ॥ १२.१३८.१५३ ॥
Na amizade mútua de irmãos do mesmo ventre, de irmãos, ou de marido e mulher, não conheço aqui nenhum afeto sem causa.
12.138.154
यद्यपि भ्रातरः क्रुद्धा भार्या वा कारणान्तरे ।
स्वभावतस्ते प्रीयन्ते नेतरः प्राकृतो जनः ॥ १२.१३८.१५४ ॥
Mesmo que os irmãos estejam irados, ou a esposa esteja irada por outra causa, eles se comprazem por natureza; o homem comum não é assim.
12.138.155
प्रियो भवति दानेन प्रियवादेन चापरः ।
मन्त्रहोमजपैरन्यः कार्यार्थे प्रीयते जनः ॥ १२.१३८.१५५ ॥
Um se torna querido pelas dádivas, outro pelas palavras amáveis, e outro ainda pelos mantras, oblações e recitação. Uma pessoa se alegra por algum fim.
12.138.156
उत्पन्ना कारणात्प्रीतिरासीन्नौ कारणान्तरे ।
प्रध्वस्ते कारणस्थाने सा प्रीतिर्नाभिवर्तते ॥ १२.१३८.१५६ ॥
Entre nós surgiu uma afeição por uma causa, e ela era por outra causa. Quando o lugar da causa é destruído, essa afeição não retorna.
12.138.157
किंनु तत्कारणं मन्ये येनाहं भवतः प्रियः ।
अन्यत्राभ्यवहारार्थात्तत्रापि च बुधा वयम् ॥ १२.१३८.१५७ ॥
Pergunto-me qual é a causa pela qual sou querido por ti; não por outro motivo, nem mesmo pelo prazer da comida — somos sábios.
12.138.158
कालो हेतुं विकुरुते स्वार्थस्तमनुवर्तते ।
स्वार्धं प्राज्ञोऽभिजानाति प्राज्ञं लोकोऽनुवर्तते।
न त्वीदृशं त्वया वाच्यं विद्यते स्वार्थपण्डितः ॥ १२.१३८.१५८ ॥
O tempo altera a causa, e o interesse próprio a segue. O sábio conhece o seu próprio interesse, e o povo segue o sábio. Não deves dizer tal coisa; aqui há um homem versado no interesse próprio.
12.138.159
न कालो हि समर्थस्य स्नेहहेतुरयं तव ।
तस्मान्नाहं चले स्वार्थात्सुस्थितः संधिविग्रहे ॥ १२.१३८.१५९ ॥
O tempo não é a causa da afeição do capaz; esta é a tua afeição. Portanto, não me desvio do interesse próprio; permaneço firme na paz e na guerra.
12.138.160
अभ्राणामिव रुपाणि विकुर्वन्ति पदेपदे ।
अद्यैव हि रिपुर्भूत्वा पुनरद्यैव मे सुहृत्।
पुनश्च रिपुरद्यैव युक्तीनां पश्य चापलम् ॥ १२.१३८.१६० ॥
Como as formas das nuvens mudam a cada passo, hoje te tornas inimigo, e de novo hoje meu amigo; e de novo hoje inimigo. Vê a volubilidade dos expedientes.
12.138.161
आसीन्मैत्री तु तावन्नौ यावद्धेतुरभूत्पुरा ।
सागता सह तेनैव कालयुक्तेन हेतुना ॥ १२.१३८.१६१ ॥
Entre nós houve amizade apenas enquanto existiu a causa anterior; essa amizade veio junto com aquela mesma causa, unida ao tempo.
12.138.162
त्वं हि मेऽत्यन्ततः शत्रुः सामर्थ्यान्मित्रतां गतः ।
तत्कृत्यमभिनिर्वर्त्य प्रकृतिः शत्रुतां गता ॥ १२.१३८.१६२ ॥
Tu eras-me inteiramente inimigo, e pela tua força alcançaste a amizade. Cumprida aquela tarefa, a natureza do teu lado voltou à inimizade.
12.138.163
सोऽहमेवं प्रणीतानि ज्ञात्वा शास्त्राणि तत्त्वतः ।
प्राविशेयं कथं पाशं त्वत्कृते तद्ब्रवीहि मे ॥ १२.१३८.१६३ ॥
Conhecendo assim os śāstras em sua verdade, como entrei naquele laço por tua causa? Diz-me isso.
12.138.164
त्वद्वीर्येण विमुक्तोऽहं मद्वीर्येण तथा भवान् ।
अन्योन्यानुग्रहे वृत्ते नास्ति भूयः समागमः ॥ १२.१३८.१६४ ॥
Pelo teu poder fui libertado, e pelo meu poder tu igualmente. Quando a graça mútua se realiza, não há novo encontro.
12.138.165
त्वं हि सौम्य कृतार्थोऽद्य निवृत्तार्थास्तथा वयम् ।
न तेऽस्त्यद्य मया कृत्यं किंचिदन्यत्र भक्षणात् ॥ १२.१३८.१६५ ॥
Ó amável, hoje teu objetivo está cumprido, e nós também estamos libertos de objetivos. Hoje não tenho contigo nenhum outro negócio, senão o de ser comido.
12.138.166
अहमन्नं भवान्भोक्ता दुर्बलोऽहं भवान्बली ।
नावयोर्विद्यते संधिर्वियुक्ते विषमे बले ॥ १२.१३८.१६६ ॥
Eu sou o alimento, tu o que come; eu sou fraco, tu és forte. Entre nós dois não há acordo quando a força é desigual e estamos separados.
12.138.167
स मन्येऽहं तव प्रज्ञां यन्मोक्षात्प्रत्यनन्तरम् ।
भक्ष्यं मृगयते नूनं सुखोपायमसंशयम् ॥ १२.१३८.१६७ ॥
Acho que essa é a tua sabedoria: logo após a libertação procuras alimento — certamente o meio fácil de conforto, sem dúvida.
12.138.168
…र्थी ह्येव सुव्यक्तो विमुक्तः प्रसृतः क्षुधा ।
शास्त्रजां मतिमास्थाय प्रातराशमिहेच्छसि ॥ १२.१३८.१६८ ॥
…buscador, de fato, claramente libertado, espalhado pela fome, apoiando-te na inteligência nascida dos śāstra, aqui desejas uma refeição matinal.
12.138.169
जानामि क्षुधितं च त्वामाहारसमयश्च ते ।
स त्वं मामभिसंधाय भक्ष्यं मृगयसे पुनः ॥ १२.१३८.१६९ ॥
Sei que estás com fome e que é a tua hora de comer. Contudo, puseste os olhos em mim e procuras de novo alimento.
12.138.170
किंचात्र पुत्रदारार्थं यद्वाणीं सृजसे मयि ।
शुश्रूषां यतसे कर्तुं सखे मम तत्क्षमम् ॥ १२.१३८.१७० ॥
Quanto ao que me dizes aqui por causa dos filhos e da mulher, e ao esforço que fazes para me servir, amigo, isso é adequado.
12.138.171
त्वया मां सहितं दृष्ट्वा प्रिया भार्या सुताश्च ये ।
कस्मात्ते मां न खादेयुः स्पृष्टवा प्रणयिनि त्वयि ॥ १२.१३८.१७१ ॥
Ao ver-me contigo, por que não me comeriam a tua amada esposa e os teus filhos, quando me tocas com afeto?
12.138.172
नाहं त्वया समेष्यामि वृत्ते हेतुसमागमे ।
शिवं ध्यायस्व मेऽत्रस्थः सुकृतं स्मरसे यदि ॥ १२.१३८.१७२ ॥
Se te lembras das tuas boas ações, fica aqui e medita no meu bem-estar. Não me encontrarei contigo em nenhuma circunstância de encontro por alguma razão.
12.138.173
शत्रोरन्नाद्यभूतः सन्क्लिष्टस्य क्षुधितस्य च ।
भक्ष्यं मृगयमाणस्य कः प्राज्ञो विषयं व्रजेत् ॥ १२.१३८.१७३ ॥
Que sábio entraria no alcance daquele que, aflito e faminto, procura alimento, tendo-se tornado alimento do inimigo?
12.138.174
स्वस्ति तेऽस्तु गमिष्यामि दूरादपि तवोद्विजे ।
विश्वस्तं वा प्रमत्तं वा एतदेव कृतं भवेत् ॥ १२.१३८.१७४ ॥
Que te vá bem. Irei embora, temendo-te mesmo de longe, pois, estando confiante ou descuidado, isto é o que deve ser feito.
12.138.175
नाहं त्वया समेष्यामि निवृत्तो भव लोमश ।
बलवत्सन्निकर्षो हि न कदाचित्प्रशस्यते ॥ १२.१३८.१७५ ॥
Não me encontrarei contigo; volta atrás, ó Lomaśa. A proximidade com os poderosos nunca é louvada.
12.138.176
यदि त्वं सुकृतं वेत्सि तत्सख्यमनुसारय ।
प्रशान्तादपि हि प्राज्ञाद्भेतव्यं बलिनः सदा ॥ १२.१३८.१७६ ॥
Se conheces o favor que fizeste, segue essa amizade. Deve-se sempre temer o poderoso, mesmo que seja sereno e sábio.
12.138.177
यदि त्वर्थेन ते कार्यं ब्रूहि किं करवाणि ते ।
कामं सर्वं प्रदास्यामि न त्वात्मानं कथंचन ॥ १२.१३८.१७७ ॥
Se precisas de algo para algum fim, dize-me o que posso fazer por ti. Dar-te-ei tudo o que desejares, mas de modo algum me entregarei a mim mesmo.
12.138.178
आत्मार्थे संततिस्त्याज्या राज्यं रत्नं धनानि च ।
अपि सर्वस्वमुत्सृज्य रक्षेदात्मानमात्मवान् ॥ १२.१३८.१७८ ॥
Pelo bem de si mesmo, deve-se abandonar a descendência, o reino, as joias e as riquezas. Mesmo renunciando a todos os seus bens, o homem autocontrolado deve proteger a si mesmo.
12.138.179
ऐश्वर्यधनरत्नानां प्रत्यमित्रेऽपि वर्तताम् ।
दृष्टा हि पुनरावृत्तिर्जीवतामिति नः श्रुतम् ॥ १२.१३८.१७९ ॥
Mesmo perante um inimigo que possua soberania, riquezas e joias, ouvimos dizer que os vivos foram vistos regressar.
12.138.180
न त्वात्मनः संप्रदानं धनरत्नवदिष्यते ।
आत्मा हि सर्वदा रक्ष्यो दारैरपि धनैरपि ॥ १२.१३८.१८० ॥
Mas dar-se a si mesmo como se fosse riqueza ou joias não é considerado desejável. O eu deve ser sempre protegido, mais até do que as esposas e as riquezas.
12.138.181
आत्मरक्षणतन्त्राणां सुपरीक्षितकारिणाम् ।
आपदो नोपपद्यन्ते पुरुषाणां स्वदोषजाः ॥ १२.१३८.१८१ ॥
As calamidades nascidas de suas próprias faltas não atingem os homens que fazem da proteção de si a sua regra e agem após exame cuidadoso.
12.138.182
शत्रुं सम्यगविज्ञातो विप्रियो ह्यबलीयसा ।
शङ्कनीयः स सर्वत्र प्रियमप्याचरन्सदा ॥ १२.१३८.१८२ ॥
Um inimigo não bem conhecido é hostil mesmo para quem é mais fraco; deve ser suspeitado em toda parte, ainda que sempre aja com agrado.
12.138.183
कुलजानां सुमित्राणां धार्मिकाणां महात्मनाम् ।
न तेषां चाल्यते बुद्धिः शास्त्रार्थकृतिश्चया ॥ १२.१३८.१८३ ॥
A mente dos nascidos em boas famílias, dos bons amigos, dos justos e dos magnânimos não se abala, pois praticam firmemente o sentido das escrituras.
12.138.184
इत्यभिव्यक्तमेवासौ पलितेनापहासितः ।
मार्जारो व्रीडितो भूत्वा मूषिकं वाक्यमब्रवीत् ॥ १२.१३८.१८४ ॥
Assim claramente falado, zombado pelo grisalho (o rato), o gato, envergonhado, disse estas palavras ao rato.
12.138.185
सत्यं शपे त्वयाऽहं वै मित्रद्रोहो विगर्हितः ।
संमन्येऽहं तव प्रज्ञां यस्त्वं मम हिते रतः ॥ १२.१३८.१८५ ॥
Juro-te em verdade: a traição a um amigo é condenável. Estimo a tua sabedoria, tu que estás devotado ao meu bem.
12.138.186
उक्तवानर्थतत्त्वेन मया संभिन्नदर्शनः ।
न तु मामन्यथा साधो त्वं ग्रहीतुमिहार्हसि ॥ १२.१३८.१८६ ॥
Falei segundo a verdade do sentido, ainda que minha visão esteja confusa. Ó bom, não me tomes de outro modo aqui.
12.138.187
प्राणप्रदानजं त्वत्तो मयि सौहृदमागतम् ।
धर्मज्ञोऽस्मि गुणज्ञोऽस्मि कृतज्ञोस्मि विशेषतः ॥ १२.१३८.१८७ ॥
Porque me deste a vida, conheço a amizade que de ti chegou a mim. Conheço o dharma, conheço as virtudes e, sobretudo, sou grato.
12.138.188
मित्रेषु वत्सलश्चास्मि त्वद्भक्तश्च विशेषतः ।
त्वं मामेवंगते साधो न वाचयितुमर्हसि ॥ १२.१३८.१८८ ॥
Sou afetuoso com os amigos, e especialmente devoto de ti. Ó bom, numa situação assim não deves repreender-me.
12.138.189
त्वया हि वाच्यमानोऽहं जह्यां प्राणान्सबान्धवः ।
धिक्शब्दो हि बुधैर्दृष्टो मद्विधेषु मनस्विषु।
पतनं धर्मतत्त्वज्ञ न मे शङ्कितुमर्हसि ॥ १२.१३८.१८९ ॥
Se me reprovasses, abandonaria a vida junto com os meus parentes. Para homens de espírito como eu, a palavra de censura é vista pelos sábios como uma queda. Ó conhecedor da verdade do dharma, não deves duvidar de mim nisto.
12.138.190
इति संस्तूयमानोऽपि मार्जारेण स मूषिकः ।
मनसा भावगम्भीरं मार्जारमिदमब्रवीत् ॥ १२.१३८.१९० ॥
Embora assim louvado pelo gato, aquele rato, de intenção profunda no espírito, disse isto ao gato.
12.138.191
साधुर्भवान्कृतार्थोऽस्मि प्रिये च न च विश्वसे ।
संस्तवैर्वा धनौघैर्वा नाहं शक्यः पुनस्त्वया ॥ १२.१३८.१९१ ॥
Tu és bom, e o meu propósito está cumprido. Nem a um ser amado confio. Nem por louvores nem por torrentes de riqueza posso ser de novo subjugado por ti.
12.138.192
न ह्यमित्रवशं यान्ति प्राज्ञा निष्कारणं सखे ।
अस्मिन्नर्थे च गाथे द्वे निबोधोशनसा कृते ॥ १२.१३८.१९२ ॥
Na verdade, os sábios não caem sob o poder de um inimigo sem causa, ó amigo. Ouve neste assunto dois versos compostos por Uśanas.
12.138.193
शत्रुसाधारणे कृत्ये कृत्वा सन्धिं बलीयसा ।
समाहितश्चरेद्बुद्ध्या कृतार्थश्च न विश्वसेत् ॥ १२.१३८.१९३ ॥
Num assunto comum com inimigos, tendo feito uma trégua com o mais forte, deve-se agir com mente concentrada e inteligência; mesmo cumprido o objetivo, não se deve confiar.
12.138.194
न विश्वसेदवश्वस्ते विश्वस्ते नातिविश्चसेत् ।
नित्यं विश्वासयेदन्यान्परेषां तु न विश्वसेत् ॥ १२.१३८.१९४ ॥
Não se deve confiar em quem não é confiável, nem confiar em excesso em quem é confiável. Deve-se sempre fazer com que os outros confiem em nós, mas não se deve confiar nos rivais.
12.138.195
तस्मात्सर्वास्ववस्थासु रक्षेज्जीवितमात्मनः ।
द्रव्याणि संततिश्चैव सर्वं भवति जीवताम् ॥ १२.१३८.१९५ ॥
Portanto, em todas as circunstâncias deve-se proteger a própria vida; riqueza e descendência, tudo pertence aos que vivem.
12.138.196
संक्षेपो नीतिशास्त्राणामविश्वासः परो मतः ।
नृषु तस्मादविश्वासः पुष्कलं हितमात्मनः ॥ १२.१३८.१९६ ॥
A essência dos tratados de conduta é considerada a desconfiança como a suprema; portanto, desconfiar dos homens é muito benéfico para si mesmo.
12.138.197
वध्यन्ते न ह्यविश्वस्ताः शत्रुर्भिर्दुर्बला अपि ।
विश्वस्तास्तेषु वध्यन्ते बलवन्तोऽपि शत्रुभिः ॥ १२.१३८.१९७ ॥
Os que não confiam não são mortos pelos inimigos, mesmo que sejam fracos; os que confiam são mortos por eles, mesmo que sejam fortes.
12.138.198
त्वद्विधेभ्यो मया ह्यात्मा रक्ष्यो मार्जार सर्वदा ।
रक्ष त्वमपि चात्मानं चण्डालाज्जातिकिल्बिषात् ॥ १२.१३८.१९८ ॥
De seres como tu devo sempre proteger-me, ó gato; e tu também protege-te do chandala, da impureza de nascimento.
12.138.199
स तस्य ब्रुवतस्त्वेवं संत्रासाज्जातसाध्वसः ।
कथां हित्वा जवेनाशु मार्जारः प्रययौ ततः ॥ १२.१३८.१९९ ॥
Enquanto ele falava assim, o gato, tomado de susto pelo terror, abandonou a história e partiu depressa dali.
12.138.200
ततः शास्त्रार्थतत्त्वज्ञो बुद्धिसामर्थ्यमात्मनः ।
विश्राव्य पलितः प्राज्ञो बिलमन्यज्जगाम ह ॥ १२.१३८.२०० ॥
Então Palita, sábio conhecedor da essência do sentido das escrituras, tendo revelado o poder de sua inteligência, foi para outra toca.
12.138.201
एवं प्रज्ञावता बुद्ध्या दुर्बलेन महाबलाः ।
एकेन बहवोऽमित्राः पलितेनाभिसंधिताः ॥ १२.१३८.२०१ ॥
Assim, por um só homem sábio, porém fraco em força de inteligência, Palita enganou muitos inimigos poderosos.
12.138.202
अरिणापि समर्थेन सन्धिं कुर्वीत पण्डितः ।
मूषिकश्च बिडालश्च मुक्तावन्योन्यसंश्रयात् ॥ १२.१३८.२०२ ॥
Mesmo com um inimigo poderoso, o sábio deve fazer uma trégua; o rato e o gato foram libertados pelo apoio mútuo.
12.138.203
इत्येवं क्षत्रधर्मस्य मया मार्गो निदर्शितः ।
विस्तरेण महाराज संक्षेपमपि मे शृणु ॥ १२.१३८.२०३ ॥
Assim lhe mostrei detalhadamente o caminho do dever do guerreiro; agora, grande rei, ouça-o também resumido de mim.
12.138.204
अन्योन्यं कृतवैरौ तु चक्रतुः प्रीतिमुत्तमाम् ।
अन्योन्यमभिसंधातुं संबभूव तयोर्मतिः ॥ १२.१३८.२०४ ॥
Os dois que tinham sido inimigos mútuos fizeram uma amizade suprema, mas neles também surgiu a intenção de enganar um ao outro.
12.138.205
तत्र प्राज्ञोऽभिसंधत्ते सम्यग्बुद्धिबलाश्रयात् ।
अभिसंधीयते प्राज्ञः प्रमादादपि वा बुधैः ॥ १२.१३८.२०५ ॥
Ali o sábio tece uma armadilha, apoiado na força de um juízo correto; e o sábio também é enganado, por descuido ou pelos doutos.
12.138.206
तस्मादभीतवद्भीतो विश्वस्तवदविश्वसेत् ।
न ह्यप्रमत्तश्चलति चलितोऽवा न नश्यति ॥ १२.१३८.२०६ ॥
Por isso, mesmo sem medo, deve-se agir como quem teme, e mesmo confiando, como quem não confia; pois o vigilante não vacila, e, se vacila, não perece.
12.138.207
काले हि रिपुणा संधिः काले मित्रेण विग्रहः ।
कार्य इत्येव तत्वज्ञाः प्राहुर्नित्यं नराधिप ॥ १२.१३८.२०७ ॥
No tempo certo deve-se fazer paz com o inimigo e, no tempo certo, guerra ao amigo; assim sempre disseram os conhecedores da verdade, ó senhor dos homens.
12.138.208
एतज्ज्ञात्वा महाराज शास्त्रार्थमभिगम्य च ।
अभियुक्तोऽप्रमत्तश्च प्राग्भयाद्भीतवच्चरेत् ॥ १२.१३८.२०८ ॥
Sabendo isto, ó grande rei, e tendo compreendido o sentido dos tratados, quem é pressionado deve permanecer vigilante e, antes que o medo venha, agir como quem teme.
12.138.209
भीतवत्संहितः कार्यः प्रतिसंधिस्तथैव च ।
भयादुत्पद्यते बुद्धिरप्रमत्ताभियोगजा ॥ १२.१३८.२०९ ॥
Deve-se firmar alianças como quem teme, e igualmente fazer contratos de contrapartida; do próprio medo nasce a inteligência gerada pelo esforço vigilante.
12.138.210
न भयं जायते राजन्भीतस्यानागते भये ।
अभीतस्य च विस्रम्भात्सुमहज्जायते भयम् ॥ १२.१३८.२१० ॥
Ó rei, no que teme não surge o medo de um perigo futuro; mas no que não teme, pela confiança, surge um medo muito grande.
12.138.211
न भीरुरिति चात्यन्तं मन्त्रो देयः कथंचन ।
अविज्ञानाद्धि विज्ञाने गच्छेदास्पददर्शनाम् ॥ १२.१३८.२११ ॥
Nunca se deve confiar totalmente o conselho a alguém, julgando-o covarde. Da ignorância chega-se ao conhecimento, e assim se vê o lugar do perigo.
12.138.212
तस्मादभीतवद्भीतो विश्वस्तवदविश्वसन् ।
कार्याणां गुरुतां ज्ञात्वा नादृतं किंचिदाचरेत् ॥ १२.१३८.२१२ ॥
Portanto, quem teme deve agir como se não temesse, e quem é confiado, como se não confiasse. Conhecendo a gravidade dos assuntos, não se deve fazer nada com descuido.
12.138.213
एवमेतन्मया प्रोक्तमितिहासं युधिष्ठिर ।
श्रुत्वा त्वं सुहृदां मध्ये यथावत्समुदाचर ॥ १२.१३८.२१३ ॥
Assim, ó Yudhiṣṭhira, contei-te esta lenda. Tendo-a ouvido, conduz-te como convém no meio dos teus amigos.
12.138.214
उपलभ्य मतिं चाग्र्यामरिमित्रान्तरं तथा ।
संधिविग्रहकालौ च मोक्षोपायं तथाऽऽपदि ॥ १२.१३८.२१४ ॥
Tendo alcançado o juízo supremo, compreendendo a diferença entre inimigo e amigo, reconhecendo o tempo da paz e o da guerra, e conhecendo o meio de sair da calamidade, age assim.
12.138.215
शत्रुसाधारणे कृत्ये कृत्वा सन्धिं बलीयसा ।
समागतश्चरेद्बुद्ध्या कृतार्थो न च विश्वसेत् ॥ १२.१३८.२१५ ॥
Numa questão comum mesmo aos inimigos, tendo feito uma trégua com o mais forte e tendo-se reunido, deve-se agir com sabedoria; e mesmo quando o objetivo for alcançado, não se deve confiar nele.
12.138.216
अविरुद्धां त्रिवर्गेण नीतिमेतां महीपते ।
अभ्युत्तिष्ठ श्रुतात्तस्माद्भूयः संरञ्जयन्प्रजाः ॥ १२.१३८.२१६ ॥
Ó senhor da terra, segue esta política, que não se opõe aos três objetivos (dharma, artha e kāma). Tendo-a ouvido, levanta-te e volta a alegrar os teus súditos.
12.138.217
ब्राह्मणैश्चापि ते सार्धं यात्रा भवतु पाण्डव ।
ब्राह्मणाद्धि परं श्रेयो दिवि चेह च भारत ॥ १२.१३८.२१७ ॥
Ó Pāṇḍava, que teu caminho seja também com os brâmanes, pois não há bem maior que o vindo de um brâmane, no céu e aqui, ó Bhārata.
12.138.218
एते धर्मस्य वेत्तारः कृतज्ञाः सततं प्रभो ।
पूजिताः शुभकर्तारः पूजयैनाञ्जाधिप ॥ १२.१३८.२१८ ॥
Estes são conhecedores do dharma, sempre gratos e praticantes do bem. Honrados, ó senhor, honra-os também, ó soberano.
12.138.219
राज्यं श्रेयः परं राजन्यशश्च महदाप्स्यसे ।
कुलस्य संततिं चैव यथान्यायं यथाक्रमम् ॥ १२.१३८.२१९ ॥
Ó rei, obterás o supremo bem do reino e grande fama, e a descendência da tua linhagem continuará justamente e em ordem.
12.138.220
श्रुतं च ते भारत संधिविग्रहं ।
विभावितं बुद्धिविशेषकारितम्।
तथा त्ववेक्ष्य क्षितिपेन सर्वदा ।
निषेवितव्यं नृप शत्रुमण्डलम् ॥ १२.१३८.२२० ॥
Ouviste sobre a paz e a guerra, ó Bhārata, concebidas com inteligência especial. Assim, ó rei, o soberano deve sempre ponderar bem e lidar com o círculo dos inimigos.