Mahābhārata · Adhyāya 12.68
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.68.1
पार्थिवेन विशेषेण किं कार्यमवशिष्यते ।
कथं रक्ष्यो जनपदः कथं वध्याश्च शत्रवः ॥ १२.६८.१ ॥
Que dever resta especialmente ao rei? Como deve ser protegido o reino, e como devem ser mortos os inimigos?
12.68.2
कथं चारान्प्रयुञ्जीत वर्णान्विश्वासयेत्कथम् ।
कथं भृत्यान्कथं दारान्कथं पुत्रांश्च भारत ॥ १२.६८.२ ॥
Como empregar espiões? Como conquistar a confiança dos varṇas? Como tratar servos, esposas e filhos, ó Bhārata?
12.68.3
राजवृत्तं महाराज शृणुष्वावहितोऽखिलम् ।
यत्कार्यं पार्थिवेनादौ पार्थिवप्रकृतेन वा ॥ १२.६८.३ ॥
Ó grande rei, ouve atentamente o relato completo da conduta dos reis: o que o rei, ou um dos ministros naturais do rei, deve fazer primeiro.
12.68.4
आत्मा जेयः सदा राज्ञा ततो जेयाश्च शत्रवः ।
अजितात्मा नरपतिर्विजयेत कथं रिपून् ॥ १२.६८.४ ॥
Um rei deve sempre conquistar a si mesmo, e então a seus inimigos. Como poderia um senhor dos homens cujo eu não foi conquistado vencer seus inimigos?
12.68.5
एतावानात्मविजयः पञ्चवर्गविनिग्रहः ।
जितेन्द्रियो नरपतिर्बाधितुं शक्नुयाद्रिपुन् ॥ १२.६८.५ ॥
A conquista de si mesmo é apenas isto: o domínio dos cinco grupos. Somente um senhor dos homens que dominou seus sentidos é capaz de atormentar seus inimigos.
12.68.6
न्यसेत गुल्मान्दुर्गेषु सन्धौ च कुरुनन्दन ।
नगरोपवने चैव पुरोद्याने तथैव च ॥ १२.६८.६ ॥
Ó alegria dos Kurus, guarnições devem ser postadas nas fortalezas, nos pontos dos tratados e, igualmente, no jardim fora da cidade e no parque da cidade.
12.68.7
संस्थानेषु च सर्वेषु पुटेषु नगरस्य च ।
मध्ये च नरशार्दूल तथा राजनिवेशने ॥ १२.६८.७ ॥
Em todos os postos, em todos os bairros da cidade, em seu centro, ó tigre entre os homens, e igualmente na residência real.
12.68.8
प्रणिर्धीश्च ततः कुर्याज्जडान्धबधिराकृतीन् ।
पुंसः परीक्षितान्प्राज्ञान्क्षुत्पिपासाश्रमक्षमान् ॥ १२.६८.८ ॥
Em seguida, deve colocar espiões, disfarçados de tolos, cegos ou surdos, testados, sábios e capazes de suportar fome, sede e fadiga.
12.68.9
अमात्येषु च सर्वेषु मित्रेषु त्रिविधेषु च ।
पुत्रेषु च महाराज प्रणिदध्यात्समाहितः ॥ १२.६८.९ ॥
Ó grande rei, deve estabelecer atentamente espiões entre seus ministros, entre todos os seus amigos dos três tipos e entre seus filhos.
12.68.10
पुरे जनपदे चैव तथा सामन्तराजसु ।
यथा न विद्युरन्योन्यं प्रणिधेयास्तथा हि ते ॥ १२.६८.१० ॥
Na cidade e no campo, e igualmente entre os reis vizinhos, devem ser colocados de modo que não se conheçam uns aos outros; pois assim devem ser destinados.
12.68.11
चारांश्च विद्यात्प्रहितान्परेण भरतर्षभ ।
आपणेषु विहारेषु समवायेषु वीथिषु ॥ १२.६८.११ ॥
Ó touro dos Bharatas, deve-se também reconhecer os espiões enviados pelo inimigo: nos mercados, nos lugares de lazer, nas assembleias e nas ruas.
12.68.12
आरामेषु तथोद्याने पण्डितानां समागमे ।
वेशेषु चत्वरे चैव सभास्वावसथेषु च ॥ १२.६८.१२ ॥
Em jardins e igualmente em parques, nas reuniões dos sábios, nas casas das cortesãs, nos cruzamentos, nos salões de assembleia e nas hospedarias.
12.68.13
एवं विहन्याच्चारेण परचारं विचक्षणः ।
चारे च विहते सर्वं हतं भवति भारत ॥ १२.६८.१३ ॥
Assim, o sábio deve destruir os espiões inimigos por meio de seus próprios espiões; quando a rede de espionagem é destruída, tudo se perde, ó Bhārata.
12.68.14
यदा तु हीनं नृपतिर्विद्यादात्मानमात्मना ।
अमात्यैः सह संमन्त्र्य कुर्यात्सन्धिं बलीयसा ॥ १२.६८.१४ ॥
Quando o rei souber que é mais fraco, deve consultar seus ministros e firmar um tratado com o mais forte.
12.68.15
विद्वांसः क्षत्रिया वैश्या ब्राह्मणाश्च बहुश्रुताः ।
दण्डनीतौ तु निष्पन्ना मन्त्रिणः पृथिवीपते ॥ १२.६८.१५ ॥
Ó senhor da terra, os guerreiros, mercadores e brâmanes sábios e muito instruídos, versados na ciência do governo, são os que devem ser conselheiros.
12.68.16
प्रष्टव्यो ब्राह्मणः पूर्वं नीतिशास्त्रस्य तत्ववित् ।
पश्चात्पृच्छेत भूपालः क्षत्रियं नीतिकोविदम्।
वैश्यशूद्रौ तथा भूयः शास्त्रज्ञौ हितकारिणौ ॥ १२.६८.१६ ॥
O rei deve primeiro consultar um brâmane que conheça a essência da ciência da conduta; depois deve perguntar a um guerreiro versado na política, e igualmente a um mercador e a um servo, conhecedores dos tratados e conselheiros benéficos.
12.68.17
अज्ञायमाने हीनत्वे सन्धिं कुर्यात्परेण वै ।
लिप्सुर्वा कंचिदेवार्थं त्वरमाणो विचक्षणः ॥ १२.६८.१७ ॥
Mesmo quando a própria fraqueza não é conhecida, ou quando o sábio se apressa para obter algum objetivo, deve firmar um tratado com o inimigo.
12.68.18
गुणवन्तो महोत्साहा धर्मज्ञाः साधवश्च ये ।
सन्दधीत नृपस्तैश्च राष्ट्रं धर्मेण पालयन् ॥ १२.६८.१८ ॥
O rei deve aliar-se àqueles que são virtuosos, de grande energia, conhecedores do dharma e bons, e proteger o reino segundo o dharma.
12.68.19
उच्छिद्यमानमात्मानं ज्ञात्वा राजा महामतिः ।
पूर्वापकारिणो हन्याल्लोकद्विष्टांश्च सर्वशः ॥ १२.६८.१९ ॥
Sabendo que está sendo destruído, o rei de grande sabedoria deve matar os que lhe causaram dano antes e os odiados pelo povo, de todas as formas.
12.68.20
यो नोपकर्तुं शक्नोति नापकर्तुं महीपतिः ।
न शक्यरूपश्चोद्धर्तुमुपेक्ष्यस्तादृशो भवेत् ॥ १२.६८.२० ॥
Um rei que não pode nem beneficiar nem prejudicar, que não pode ser facilmente subjugado nem derrubado, tal rei deve ser desprezado.
12.68.21
यात्रां यायादविज्ञातमनाक्रन्दमनन्तरम् ।
व्यासक्तं च प्रमत्तं च दुर्बलं च विचक्षणः ॥ १२.६८.२१ ॥
O rei perspicaz deve marchar, sem ser notado e sem alarde, imediatamente, contra quem está distraído, descuidado e fraco.
12.68.22
यात्रामाज्ञापयेद्वीरः कल्यः पुष्टबलः सुखी ।
पूर्वं कृत्वा विधानं च यात्रायां नगरे तथा ॥ १२.६८.२२ ॥
Um rei valente, saudável, com forças bem nutridas e satisfeito deve ordenar a campanha, depois de ter feito antes os preparativos tanto para a marcha quanto para a cidade.
12.68.23
न च पश्यो भवेदस्य नृपो यश्चातिवीर्यवान् ।
हीनश्च बलवीर्याभ्यां कर्षयंस्तत्परो वसेत् ॥ १२.६८.२३ ॥
Um rei sem visão de futuro não deve se opor a quem é extraordinariamente poderoso; e quem, embora falto de força e valor, vive empenhado em arrastar justamente esse, deve permanecer assim.
12.68.24
राष्ट्रं च पीडयेत्तस्य शस्त्राग्निविषमूर्च्छनैः ।
अमात्यवल्लभानां च विवादांस्तस्य कारयेत् ॥ १२.६८.२४ ॥
Deve afligir seu reino com armas, fogo, veneno e meios que provocam desmaios, e deve provocar disputas a respeito dele entre os favoritos de seus ministros.
12.68.25
वर्जनीयं सदा युद्धं राज्यकामेन धीमता ।
उपायैस्त्रिभिरादानमर्थस्याह बृहस्पतिः ॥ १२.६८.२५ ॥
Um homem sábio que deseja o reino deve sempre evitar a guerra; Bṛhaspati disse que a riqueza se obtém por três meios.
12.68.26
सान्त्वेन तु प्रदानेन भेदेन च नराधिप ।
यमर्थं शक्नुयात्प्राप्तुं तेन तुष्येत पण्डितः ॥ १२.६८.२६ ॥
Ó senhor dos homens, o sábio deve contentar-se com o fim que possa alcançar pela conciliação, pela dádiva e pela divisão.
12.68.27
आददीत बलिं चापि प्रजाभ्यः कुरुनन्दन ।
षङ्भागममितप्रज्ञस्तासामेवाभिगुप्तये ॥ १२.६८.२७ ॥
Ó alegria dos Kurus, o rei de sabedoria ilimitada deve tomar uma sexta parte como tributo dos súditos, e apenas para protegê-los.
12.68.28
दशाधर्मगतेभ्यो यद्वसु बह्वल्पमेव वा ।
तन्नाददीत सहसा पौराणां रक्षणाय वै ॥ १२.६८.२८ ॥
A riqueza, seja muita ou pouca, não deve ser tomada de repente daqueles que caíram nos dez tipos de injustiça; é para a proteção dos cidadãos.
12.68.29
यथा पुत्रास्तथा पौरा द्रष्टव्यास्ते न संशयः ।
भक्तिश्चैषु न कर्तव्या व्यवहारप्रदर्शने ॥ १२.६८.२९ ॥
Assim como filhos, assim devem ser considerados os cidadãos; disso não há dúvida. Na administração da justiça, não se deve mostrar parcialidade a eles.
12.68.30
श्रोतुं चैव न्यसेद्राजा प्राज्ञान्सर्वार्थदर्शिनः ।
व्यवहारेषु सततं तत्र राज्यं प्रतिष्ठितम् ॥ १२.६८.३० ॥
O rei deve nomear sábios que vejam todos os fins, para o ouvirem; nos processos legais o reino sempre repousa sobre eles.
12.68.31
आकरे लवणे शुल्के तरे नागबले तथा ।
न्यसेदमात्यान्नृपतिः स्वाप्तान्वा पुरुषान्हितान् ॥ १२.६८.३१ ॥
O rei deve nomear, nas minas, salinas, alfândegas, passagens e na força de elefantes, seus ministros de confiança ou homens leais e bem-intencionados.
12.68.32
सम्यग्दण्डधरो नित्यं राजा धर्ममवाप्नुयात् ।
नृपस्य सततं दण्डः सम्यग्धर्मः प्रशस्यते ॥ १२.६८.३२ ॥
O rei que sempre empunha corretamente a vara do castigo obtém o dharma. Para um rei, o castigo justo e constante é louvado como o dharma correto.
12.68.33
वेदवेदाङ्गवित्प्राज्ञः सुतपस्वी नृपो भवेत् ।
दानशीलश्च सततं यज्ञशीलश्च भारत ॥ १२.६८.३३ ॥
Que o rei seja aquele que conhece os Vedas e seus membros, é sábio e muito austero. Ó Bhārata, que ele seja sempre generoso e devotado ao sacrifício.
12.68.34
एते गुणाः समस्ताः स्युर्नृपस्य सततं स्थिराः ।
व्यवहारस्य लोपेन कुतः स्वर्गः कुतो यशः ॥ १२.६८.३४ ॥
Todas essas qualidades devem permanecer sempre firmes no rei. Se a administração da justiça for negligenciada, como alcançar o céu e como alcançar a glória?
12.68.35
यदा तु पीडितो राजा भवेद्राज्ञा बलीयसा ।
तदाभिसंश्रयेद्दुर्गं बुद्धिमान्पृथिवीपतिः ॥ १२.६८.३५ ॥
Quando um rei é oprimido por outro mais poderoso, o sábio senhor da terra deve buscar refúgio em uma fortaleza.
12.68.36
विधावाक्रम्य मित्राणि विधानमुपकल्पयेत् ।
सामभेदान्विरोधार्थं विधानमुपकल्पयेत् ॥ १२.६८.३६ ॥
Após aproximar-se dos aliados na estratégia, deve-se conceber um plano. Para opor-se, deve-se conceber um plano por meio da conciliação (sāma) e da divisão (bheda).
12.68.37
त्रिधा तु कृत्वा मित्राणि विधानमुपकल्पयेत् ।
घोषान्न्यसेत मार्गेषु ग्रामानुत्थापयेदपि।
प्रवेशयेच्च तान्सर्वाञ्शाखानगरकेष्वपि ॥ १२.६८.३७ ॥
Tendo dividido os aliados de três maneiras, deve-se elaborar um plano. Deve-se colocar povoados de pastores nos caminhos e também sublevar as aldeias; deve-se também fazê-los entrar em todas as cidades secundárias.
12.68.38
ये गुप्ताश्चैव दुर्गाश्च देशास्तेषु प्रवेशयेत् ।
धनिनो बलमुख्यांश्च सान्त्वयित्वा पुनः पुनः ॥ १२.६८.३८ ॥
Nas regiões que são protegidas e fortificadas, deve-se enviá-los; e consolando repetidamente os ricos e os principais do exército...
12.68.39
सस्याभिहारं कुर्वीत स्वयमेव नराधिपः ।
असंभवे प्रवेशस्य दाहयेदग्निना भृशम् ॥ १२.६८.३९ ॥
O próprio rei deve apoderar-se das colheitas; e se a entrada for impossível, deve mandar queimá-las completamente com fogo.
12.68.40
क्षेत्रस्थेषु च सस्येषु शत्रोरुपजपेन्नरान् ।
विनाशयेद्वा तत्सर्वं बलेनाथ स्वकेन वै ॥ १२.६८.४० ॥
Quanto às colheitas em pé nos campos, deve-se incitar secretamente os homens do inimigo; ou deve-se destruir tudo pela força do próprio exército.
12.68.41
नदीमार्गेषु च तथा संक्रमानवसादयेत् ।
जलं विस्रावयेत्सर्वमविस्राव्यं च दूषयेत् ॥ १२.६८.४१ ॥
Nas rotas fluviais e igualmente nos vaus, deve-se derrubar as margens; deve-se drenar toda a água, e o que não puder ser drenado, deve-se contaminar.
12.68.42
तदात्वेनायतीभिश्च निवसेद्भूम्यनन्तरम् ।
प्रतिघातं परस्याजौ युद्धकालेऽप्युपस्थिते ॥ १२.६८.४२ ॥
Por meios presentes e futuros, deve-se estabelecer-se na terra vizinha; e mesmo quando chegar o tempo da guerra, deve-se revidar o golpe do inimigo na batalha.
12.68.43
दुर्गाणां चाभितो राजा मूलच्छेदं प्रकारयेत् ।
सर्वेषां क्षुद्रवृक्षाणां चैत्यवृक्षान्विवर्जयेत् ॥ १२.६८.४३ ॥
O rei deve mandar cortar as raízes em todos os lados das fortalezas; que corte todas as árvores pequenas, mas deixe de lado as árvores sagradas caitya.
12.68.44
प्रवृद्धानां च वृक्षाणां शाखां प्रच्छेदयेत्तथा ।
चैत्यानां सर्वथा त्याज्यमपि पत्रस्य पातनम् ॥ १२.६८.४४ ॥
Igualmente devem ser cortados os ramos das árvores crescidas; mas até derrubar as folhas das árvores caitya deve ser totalmente evitado.
12.68.45
देवानामाश्रयाश्चैत्या यक्षराक्षसभोगिनाम् ।
पिशाचपन्नगानां च गन्धर्वाप्सरसामपि।
रौद्राणां चैव भूतानां तस्मात्तान्परिवर्जयेत् ॥ १२.६८.४५ ॥
As árvores caitya são moradas de deuses, yakṣas, rākṣasas, serpentes, piśācas, pannagas, gandharvas, apsarases e dos espíritos ferozes; por isso devem ser evitadas.
12.68.46
श्रूयते हि निकुम्भेन सौदासस्य बलं हतम् ।
महेश्वरगणेशेन वाराणस्यां नराधिप ॥ १२.६८.४६ ॥
Ouve-se, ó senhor dos homens, que em Vārāṇasī o exército de Saudāsa foi destruído por Nikumbha, por meio de Gaṇeśa, chefe das hostes de Maheśvara.
12.68.47
प्रगण्डीः कारयेत्सम्यगाकाशजननीस्तदा ।
आपूरयेच्च परिखां स्थाणुनक्रझषाकुलाम् ॥ १२.६८.४७ ॥
Então deve mandar construir bem os baluartes (pragaṇḍī), abertos para o céu, e encher o fosso, cheio de estacas, crocodilos e peixes.
12.68.48
सङ्कटद्वारकाणि स्युरुच्छ्वासार्थं पुरस्य च ।
तेषां च द्वारवद्गुप्तिः कार्या सर्वात्मना भवेत् ॥ १२.६८.४८ ॥
Devem existir portões estreitos para a ventilação da cidade; e a sua proteção, como a do portão principal, deve ser completa em todos os aspectos.
12.68.49
द्वारेषु च गुरूण्येव यन्त्राणि स्थापयेत्सदा ।
आरापयेच्छतघ्नीश्च स्वाधीनानि च कारयेत् ॥ १२.६८.४९ ॥
Nas portas deve sempre instalar máquinas pesadas, montar as śataghnī e mantê-las sob seu próprio controle.
12.68.50
काष्ठानि चाभिहार्याणि तथा कूपांश्च खानयेत् ।
संशोधयेत्तथा कूपान्कृतान्पूर्वपयोर्थिभिः ॥ १२.६८.५० ॥
Deve também mandar trazer lenha e cavar poços; e os poços já feitos devem ser limpos por quem precisa de água.
12.68.51
तृणच्छन्नानि वेश्मानि पङ्केनाथ प्रलेपयेत् ।
निर्हरेच्च तृणं मासि चैत्रे वह्निभयात्पुरा ॥ १२.६८.५१ ॥
As casas cobertas de capim devem ser rebocadas com lama; e no mês de Caitra, por temor ao fogo, deve-se retirar antes o capim.
12.68.52
नक्तमेव च भक्तानि पाचयेत नराधिपः ।
न दिवा ज्वालयेदग्निं वर्जयित्वाऽऽग्निहोत्रिकम् ॥ १२.६८.५२ ॥
O rei deve mandar cozinhar os alimentos apenas à noite, e não acender fogo de dia, exceto para o sacrifício do agnihotra.
12.68.53
यथासंभवशैलानि चैष्टकानि च कारयेत् ।
मृण्मयानि च कुर्वीत ज्ञात्वा देशं बलाबलम् ॥ १२.६८.५३ ॥
Tanto quanto possível, deve mandar fazer pedras e tijolos, e também objetos de barro, conhecendo a força e a fraqueza da terra.
12.68.54
कर्मारारिष्टशालासु ज्वलेदग्निः सुरक्षितः ।
गृहाणि च प्रवेश्यान्तर्विधेयः स्याद्धुताशनः ॥ १२.६८.५४ ॥
Nas oficinas dos ferreiros o fogo deve ser aceso e bem guardado; e também deve-se levar fogo para dentro das casas, mantendo-o sob controle.
12.68.55
महादण्डश्च तस्य स्याद्यस्याग्निर्वै दिवा भवेत् ।
प्रघोषयेदथैवं च रक्षणार्थं पुरस्य च ॥ १२.६८.५५ ॥
E aquele em cuja casa houver incêndio durante o dia receberá um grande castigo. E, para a proteção da cidade, deve-se proclamar assim.
12.68.56
भिक्षुकांश्चाक्रिकांश्चैव क्लीबोन्मत्तान्कुशीलवान् ।
बाह्यान्कुर्यान्नरश्रेष्ठ दोषाय स्युर्हि ते शठाः ॥ १२.६८.५६ ॥
Ó melhor dos homens, mendigos, mímicos, eunucos, loucos e bardos devem ser mantidos do lado de fora, pois esses enganadores tornam-se causa de dano.
12.68.57
चत्वरेष्वथ तीर्थेषु सभास्वावसथेषु च ।
यथार्थवर्णं प्रणिधिं कुर्यात्सर्वत्र पार्थिवः ॥ १२.६८.५७ ॥
Nos cruzamentos, nos vaus sagrados, nos salões de assembleia e nas hospedarias, o rei deve nomear espiões de aparência verdadeira em toda parte.
12.68.58
विशालान्राजमार्गांश्च कारयेत नराधिपः ।
प्रपाश्च विपणीश्चैव यथोद्देशं समादिशेत् ॥ १२.६८.५८ ॥
O senhor dos homens deve mandar construir amplas estradas reais e ordenar que postos de água e mercados sejam instalados nos lugares designados.
12.68.59
भाण्डागारायुधागारान्धान्यागारांश्च सर्वशः ।
अश्वागारान्गजागारान्बलाधिकरणानि च ॥ १२.६८.५९ ॥
O rei deve estabelecer em toda parte tesouros, arsenais, celeiros, estábulos de cavalos, estábulos de elefantes e escritórios militares.
12.68.60
परिखाश्चैव कौरव्य प्रतोलीसङ्कटानि च ।
न जातु कश्चित्पश्येत गुह्यमेतद्युधिष्ठिर ॥ १२.६८.६० ॥
Fossos, portas da cidade e passagens estreitas também devem ser construídos, ó Kaurava; e este segredo, ó Yudhiṣṭhira, ninguém jamais deve ver.
12.68.61
अर्थसंनिचयं कुर्याद्राजा परबलार्दितः ।
तैलं मधु घृतं सस्यमौषधानि च सर्वशः ॥ १२.६८.६१ ॥
Um rei oprimido pela força de um inimigo deve acumular reservas de riqueza: óleo, mel, ghee, grãos e remédios de todo tipo.
12.68.62
अङ्गारकुशमुञ्जानां पलाशशरवर्णिनाम् ।
यवसेन्धनदिग्धानां कारयेत च संचयान् ॥ १२.६८.६२ ॥
Deve também mandar formar reservas de carvão, capim kuśa e muñja, madeira de palāśa e materiais semelhantes a juncos, todos untados com forragem de cevada e combustível.
12.68.63
आयुधानां च सर्वेषां शक्त्यृष्टिप्रासचर्मणाम् ।
संचयानेवमादीनां कारयेत नराधिपः ॥ १२.६८.६३ ॥
O rei deve mandar formar reservas de todas as armas — lanças, dardos, azagaias e escudos — e de coisas semelhantes.
12.68.64
औषधानि च सर्वाणि मूलानि च फलानि च ।
चतुर्विधांश्च वैद्यान्वै संगृह्णीयाद्विशेषठः ॥ १२.६८.६४ ॥
Deve reunir com especial cuidado todos os remédios, raízes e frutos, e médicos de quatro tipos.
12.68.65
नटांश्च नर्तकांश्चैव मल्लान्मायाविनस्तथा ।
शोभयेयुः पुरवरं मोदयेयुश्च सर्वशः ॥ १२.६८.६५ ॥
Atores, dançarinos, lutadores e ilusionistas devem igualmente embelezar a excelente cidade e alegrar o seu povo de todas as formas.
12.68.66
यतः शङ्का भवेच्चापि भृत्यतोऽथापि मन्त्रितः ।
पौरेभ्यो नृपतेर्वापि स्वाधीनान्कारयेत तान् ॥ १२.६८.६६ ॥
Aqueles de quem possa surgir suspeita — um servo, um ministro, os habitantes da cidade ou mesmo o rei — devem ser mantidos sob o próprio controle e postos a trabalhar.
12.68.67
कृते कर्माणि राजा तान्पूजयेद्धनसंचयैः ।
माननेन यथार्हेण सान्त्वेन विविधेन च ॥ १२.६८.६७ ॥
Quando as tarefas estiverem cumpridas, o rei deve honrá-los com montes de riqueza, com o respeito devido e diversas formas de apaziguamento.
12.68.68
निर्वेदयित्वा तु परं हत्वा वा कुरुनन्दन ।
गतानृण्यो भवेद्राजा यथा शास्त्रे निदर्शितम् ॥ १२.६८.६८ ॥
Ó alegria dos Kurus, tendo exaurido o inimigo ou tendo-o morto, o rei fica livre de dívida, como se mostra na escritura.
12.68.69
राज्ञा सप्तैव रक्ष्याणि तानि चैव निबोध मे ।
आत्माऽमात्याश्च कोशाश्च दण्डो मित्राणि चैव हि ॥ १२.६८.६९ ॥
O rei deve proteger sete coisas; aprende-as de mim: o próprio rei, os ministros, o tesouro, a força armada e os aliados.
12.68.70
तथा जनपदाश्चैव पुरं च कुरुनन्दन ।
एतत्सप्तात्मकं राज्यं परिपाल्यं प्रयत्नतः ॥ १२.६८.७० ॥
Igualmente os territórios e a cidade, ó alegria dos Kurus; este reino de sete partes deve ser cuidadosamente protegido.
12.68.71
षाङ्गुण्यं च त्रिवर्गं च त्रिवर्गपरमं तथा ।
यो वेत्ति पुरुषव्याघ्र स भुङ्क्ते पृथिवीमिमाम् ॥ १२.६८.७१ ॥
Quem conhece a política de seis partes, os três fins e o que está acima dos três fins, ó tigre entre os homens, esse desfruta desta terra.
12.68.72
षाङ्गुण्यमिति यत्प्रोक्तं तन्निबोध युधिष्ठिर ।
सन्धायासनमित्येव यात्रासन्धानमेव च ॥ १२.६८.७२ ॥
O que foi declarado como a política de seis partes, comprende-o, ó Yudhiṣṭhira: a paz (sandhi), a neutralidade (āsana), a marcha (yātrā) e a aliança (sandhāna).
12.68.73
विगृह्यासनमित्येव यात्रां संपरिगृह्य च ।
द्वैधीभावस्तथाऽन्येषां संश्रयोऽथ परस्य च ॥ १२.६८.७३ ॥
Aguardar após declarar a guerra, iniciar a marcha, semear a divisão entre outros e buscar a proteção do inimigo.
12.68.74
त्रिवर्गश्चापि यः प्रोक्तस्तमिहैकमनाः शृणु ।
क्षयः स्थानं च वृद्धिश्च त्रिवर्गः परमस्तथा ॥ १२.६८.७४ ॥
Ouve com mente única o que foi dito sobre o tríplice fim: declínio, estabilidade, crescimento e, igualmente, o tríplice supremo.
12.68.75
धर्मश्चार्थश्च कामश्च त्रिवर्गो वै सनातनः ।
मन्त्रश्चैव प्रभावश्च उत्साहश्चैव तान्त्रिकः।
शक्तित्रयं समाख्यातं त्रिवर्गस्य च तत्परम् ॥ १२.६८.७५ ॥
Dharma, riqueza e prazer são o tríplice fim eterno. Conselho, poder soberano e energia são declarados as três potências do governo, mais elevadas que o tríplice fim.
12.68.76
कार्यं च कारणं चैव कर्ता च परिकीर्तितः ।
एतत्परतरं विद्यान्त्रिवर्गादपि भारत।
सर्वेपां च क्षये राजन्यस्त्रिवर्गः सनातनः ॥ १२.६८.७६ ॥
Ação, causa e agente também são declarados. Saiba, ó Bhārata, que isto é superior ao tríplice fim. Ó rei, mesmo quando todos perecem, o tríplice fim do soberano permanece.
12.68.77
सत्वं रजस्तमश्चैव त्रिवर्गकरणं स्मृतम् ।
तेनात्यन्तविमुक्तश्च मुक्तः पुरुष उच्यते ॥ १२.६८.७७ ॥
Sattva, rajas e tamas são lembrados como os produtores do tríplice fim. Diz-se que a pessoa totalmente libertada deles é um ser liberto.
12.68.78
कार्यस्य सर्वथा नाशो मोक्ष इत्यभिधीयते ।
तेन मोक्षपरश्चैव देवदेवः पितामहः।
तुष्ट्यर्थस्य त्रिवर्गस्य रक्षामाह पितामहः ॥ १२.६८.७८ ॥
A cessação completa da ação chama-se libertação. Por isso, o avô, deus dos deuses, voltado para a libertação, ensinou a proteção dos três fins para o contentamento.
12.68.79
जगतो लौकिकी यात्रा यत्र नित्यं प्रतिष्ठिता ।
धर्मोऽर्थश्चैव कामश्च सेवितव्याः स्वकालतः ॥ १२.६८.७९ ॥
O curso mundano do mundo, onde o dharma, a riqueza e o prazer estão sempre estabelecidos, deve ser seguido cada um em seu devido tempo.
12.68.80
सेवा धर्मस्य कर्तव्या सततं भूरिवत्सरैः ।
पुरुषैर्नरशार्दूल तन्मूलाः सर्वथा क्रियाः ॥ १२.६८.८० ॥
Os homens devem servir constantemente ao dharma durante muitos anos, ó tigre entre os homens; todas as ações devem ter nele a sua raiz.
12.68.81
धर्मेण च महीपालश्चिरं रक्षति मेदिनीम् ।
यः कश्चिद्धार्मिको राजा स विपन्नोऽपि भूपतिः।
अर्थकामविहीनोऽपि चिरं पालयते महीम् ॥ १२.६८.८१ ॥
Pelo dharma, o rei protege a terra por muito tempo. Qualquer rei justo, ainda que caído na desgraça, continua sendo senhor da terra; mesmo privado de riqueza e prazer, sustenta a terra por longo tempo.
12.68.82
अस्मिन्नर्थे हि द्वौ श्लोकौ गीतावङ्गिरसा स्वयम् ।
यादवीपुत्र भद्रं ते श्रोतुमर्हसि तावपि ॥ १२.६८.८२ ॥
Sobre este assunto, o próprio Aṅgiras cantou dois versos. Ó filho da Yādavī, que estejas bem; também deves ouvir esses dois.
12.68.83
कृत्वा कार्याणि धर्मेण सम्यक्संपाल्य मेदिनीम् ।
पालयित्वा तथा पौरान्परत्र सुखमेधते ॥ १२.६८.८३ ॥
Tendo cumprido seus deveres pelo dharma, tendo bem protegido a terra e igualmente os cidadãos, prospera em felicidade no outro mundo.
12.68.84
किं तस्य तपसा राज्ञः किंच तस्याध्वरैः कृतैः ।
सुपालिताः प्रजा यस्य सर्वधर्मकृदेव सः ॥ १२.६८.८४ ॥
De que serve ao rei a austeridade ou os sacrifícios que realiza, quando seus súditos são bem protegidos e ele mesmo cumpre todo o dharma?
12.68.85
श्लोकाश्चोशनसा गीतास्तान्निबोध युधिष्ठिर ।
दण्डनीतेश्च यन्मूलं त्रिवर्गस्य च भूपते ॥ १२.६८.८५ ॥
Ouve, Yudhiṣṭhira, aqueles versos cantados por Uśanas, que são a raiz da ciência do castigo e do triplo fim, ó senhor da terra.
12.68.86
भार्गवाङ्गिरसं कर्म षोडशाङ्गं च यद्बलम् ।
विषं माया च दैवं च पौरुषं चात्मसिद्धये ॥ १२.६८.८६ ॥
A ação de dezesseis membros ensinada por Bhṛgu e Aṅgiras, e a força, o veneno, o engano, o destino e o esforço humano, para o alcance dos próprios fins.
12.68.87
प्रागुदक्प्रवणं दुर्गं समासाद्य महीपतिः ।
त्रिवर्गत्रयसंपूर्णमुपादाय तमुद्वहेत् ॥ १२.६८.८७ ॥
Tendo alcançado uma fortaleza inclinada para leste e norte, o rei deve tomá-la, cheia das três partes do triplo fim, e mantê-la.
12.68.88
षट्पञ्च च विनिर्जित्य दश चाष्टौ च भूपतिः ।
त्रिवर्गैर्दशभिर्युक्तः सुरैरपि न जीर्यते ॥ १२.६८.८८ ॥
Tendo vencido seis e cinco, e dez e oito, o rei dotado dos dez triplos fins não é derrotado nem mesmo pelos deuses.
12.68.89
न बुद्धिं परिगृह्णीत स्त्रीणां मूर्खजनस्य च ।
दैवोपहतबुद्धीनां ये च वेदैर्विवर्जिताः।
न तेषां शृणुयाद्राजा बुद्धिस्तेषां पराङ्भुखी ॥ १२.६८.८९ ॥
O rei não deve aceitar o conselho das mulheres nem dos tolos. Não deve ouvir aqueles cuja inteligência foi atingida pelo destino e que estão afastados dos Vedas; a inteligência deles é voltada para trás.
12.68.90
स्त्रीप्रधानानि राज्यानि विद्वद्भिर्वर्जितानि च ।
मूर्खामात्याग्नितप्तानि शुष्यन्ते जलबिन्दुवत् ॥ १२.६८.९० ॥
Reinos dominados por mulheres, abandonados pelos sábios e queimados pelo fogo de ministros insensatos secam como gotas d'água.
12.68.91
विद्वांसः प्रथिता ये च ये चाप्ताः सर्वकर्मसु ।
बुद्धेषु दृष्टकर्माणि तेषां च शृणुयान्नृपः ॥ १२.६८.९१ ॥
O rei deve ouvir aqueles sábios que são renomados, dignos de confiança em todos os assuntos e cujas decisões sensatas foram provadas na ação.
12.68.92
दैवं पुरुषकारं च त्रिवर्गं च समाश्रितः ।
दैवतानि च विप्रांश्च प्रणम्य विजयी भवेत् ॥ १२.६८.९२ ॥
Apoiando-se no destino, no esforço humano e nos três fins da vida, e prostrando-se diante dos deuses e dos brâmanes, deve-se tornar vitorioso.