Mahābhārata · Adhyāya 14.42
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.42.1
अहङ्कारात्प्रसूतानि महाभूतानि पञ्च वै ।
पृथिवी वायुराकाशमापो ज्योतिश्च पञ्चमम् ॥ १४.४२.१ ॥
Do egoísmo (ahaṅkāra) nasceram os cinco grandes elementos: terra, ar, espaço, água e, como quinto, a luz.
14.42.2
तेषु भूतानि मुह्यन्ति महाभूतेषु पञ्चसु ।
शब्दस्पर्शनरूपेषु रसगन्धक्रियासु च ॥ १४.४२.२ ॥
Nesses cinco grandes elementos, com som, toque, forma, sabor, odor e ação, os seres se confundem.
14.42.3
महाभूतविकारान्ते प्रलये प्रत्युपस्थिते ।
सर्वप्राणभूतां धीरा महदुत्पद्यते भयम् ॥ १४.४२.३ ॥
Quando as transformações dos grandes elementos chegam ao fim e a dissolução se aproxima, surge um grande temor até nos firmes, por todos os seres que respiram.
14.42.4
यद्यस्माज्जायते भूतं तत्र तत्प्रविलीयते ।
लीयन्ते प्रतिलोमानि जायन्ते चोत्तरोत्तरम् ॥ १४.४२.४ ॥
Aquilo de que um ser nasce, nele se dissolve. Dissolvem-se em ordem inversa, e cada um sucessivo nasce em sua vez.
14.42.5
ततः प्रलीने सर्वस्मिन्भूते स्थावरजङ्गमे ।
स्मृतिमन्तस्तदा धीरा न लीयन्ते कदाचन ॥ १४.४२.५ ॥
Então, quando todos os seres, imóveis e móveis, se dissolveram, os firmes dotados de memória jamais se dissolvem.
14.42.6
शब्दः स्पर्शस्तथा रूपं रसो गन्धश्च पञ्चमः ।
क्रियाः करणयुक्ताः स्युरनित्या मोहसंज्ञिताः ॥ १४.४२.६ ॥
O som, o toque, a forma, o sabor e o odor, o quinto, junto às ações ligadas aos sentidos, são impermanentes e se chamam ilusão.
14.42.7
लोभप्रजनसम्भूता निर्विशेषा ह्यकिञ्चनाः ।
मांसशोणितसङ्घाता अन्योन्यस्योपजीविनः ॥ १४.४२.७ ॥
Nascidos da cobiça e da procriação, indiferenciados, na verdade sem nada possuir, agregados de carne e sangue, vivendo uns dos outros.
14.42.8
बहिरात्मान इत्येते दीनाः कृपणजीविनः ।
प्राणापानावुदानश्च समानो व्यान एव च ॥ १४.४२.८ ॥
Estes são chamados de eus exteriores, miseráveis, vivendo vidas mesquinhas: prāṇa, apāna, udāna, samāna e também vyāna.
14.42.9
अन्तरात्मनि चाप्येते नियताः पञ्च वायवः ।
वाङ्मनोबुद्धिरित्येभिः सार्धमष्टात्मकं जगत् ॥ १४.४२.९ ॥
E no eu interior também estes cinco ventos estão fixados; junto com a fala, a mente e o intelecto, por eles o mundo é de natureza óctupla.
14.42.10
त्वग्घ्राणश्रोत्रचक्षूंषि रसना वाक्च संयताः ।
विशुद्धं च मनो यस्य बुद्धिश्चाव्यभिचारिणी ॥ १४.४२.१० ॥
A pele, o nariz, os ouvidos, os olhos, a língua e a fala estão contidos; aquele cuja mente é pura e cujo intelecto não vacila.
14.42.11
अष्टौ यस्याग्नयो ह्येते दहन्तेऽहङ्क्रियाः सदा ।
स तद्ब्रह्म शुभं याति तस्माद्भूयो न विद्यते ॥ १४.४२.११ ॥
Aquele cujos oito fogos sempre queimam as ações movidas pelo ego alcança aquele Brahman auspicioso; não há nada além.
14.42.12
एकादश च यान्याहुरिन्द्रियाणि विशेषतः ।
अहङ्कारात्प्रसूतानि तानि वक्ष्यामि नामतः ॥ १४.४२.१२ ॥
E aqueles que são especialmente chamados de os onze sentidos, surgidos do ego: vou dizê-los pelo nome.
14.42.13
श्रोत्रं त्वक् चक्षुषी जिह्वा नासिका चैव पञ्चमी ।
पादौ पायुरुपस्थश्च हस्तौ वाग्दशमी भवेत् ॥ १४.४२.१३ ॥
A audição, a pele, os dois olhos, a língua e, quinto, o nariz; os dois pés, o ânus, o órgão genital, as duas mãos, e o décimo é a fala.
14.42.14
इन्द्रियग्राम इत्येष मन एकादशं भवेत् ।
एतं ग्रामं जयेत्पूर्वं ततो ब्रह्म प्रकाशते ॥ १४.४२.१४ ॥
Este é o grupo dos sentidos, e a mente é o décimo primeiro. Deve-se primeiro vencer este grupo; então Brahman resplandece.
14.42.15
बुद्धीन्द्रियाणि पञ्चाहुः पञ्च कर्मेन्द्रियाणि च ।
श्रोत्रादीन्यपि पञ्चाहुर्बुद्धियुक्तानि तत्त्वतः ॥ १४.४२.१५ ॥
Dizem que os cinco órgãos da percepção e os cinco órgãos da ação; e que os cinco, começando pela audição, estão, na verdade, unidos ao intelecto.
14.42.16
अविशेषाणि चान्यानि कर्मयुक्तानि यानि तु ।
उभयत्र मनो ज्ञेयं बुद्धिस्तु द्वादशी भवेत् ॥ १४.४२.१६ ॥
E os outros, indiferenciados, estão unidos à ação. A mente deve ser conhecida como pertencente a ambos; e o intelecto é o duodécimo.
14.42.17
इत्युक्तानीन्द्रियाण्येतान्येकादश यथाक्रमम् ।
मन्यन्ते कृतमित्येवं विदित्वा तानि पण्डिताः ॥ १४.४२.१७ ॥
Assim foram declarados os onze sentidos, em ordem. Tendo-os conhecido, os sábios consideram a tarefa cumprida.
14.42.18
त्रीणि स्थानानि भूतानां चतुर्थं नोपपद्यते ।
स्थलमापस्तथाऽ।काशं जन्म चापि चतुर्विधम् ॥ १४.४२.१८ ॥
Os seres têm três lugares; um quarto não se encontra. Terra, água e espaço — e o nascimento também é de quatro tipos.
14.42.19
अण्डजोद्भिज्जसंस्वेदजरायुजमथापि च ।
चतुर्धा जन्म इत्येतद्भूतग्रामस्य लक्ष्यते ॥ १४.४२.१९ ॥
Nascidos de ovo, de broto, da umidade e do útero: assim o nascimento da multidão dos seres se observa como quádruplo.
14.42.20
अपराण्यथ भूतानि खेचराणि तथैव च ।
अण्डजानि विजानीयात्सर्वांश्चैव सरीसृपान् ॥ १४.४२.२० ॥
Os outros seres que se movem pelo céu e todos os répteis devem ser reconhecidos como nascidos de ovo.
14.42.21
स्वेदजाः कृमयः प्रोक्ता जन्तवश्च यथाक्रमम् ।
जन्मद्वितीयमित्येतज्जघन्यतरमुच्यते ॥ १४.४२.२१ ॥
Os vermes e os seres nascidos da umidade são declarados em ordem; isto se chama o segundo nascimento, e diz-se que é o mais baixo.
14.42.22
भित्त्वा तु पृथिवीं यानि जायन्ते कालपर्ययात् ।
उद्भिज्जानि च तान्याहुर्भूतानि द्विजसत्तमाः ॥ १४.४२.२२ ॥
Aqueles que, rompendo a terra, nascem com o passar do tempo, ó melhores dos duas-vezes-nascidos, chamam-nos seres de broto.
14.42.23
द्विपादबहुपादानि तिर्यग्गतिमतीनि च ।
जरायुजानि भूतानि विकृतान्यपि सत्तमाः ॥ १४.४२.२३ ॥
Os seres de dois pés e de muitos pés, os que se movem de lado, e mesmo os disformes, são seres nascidos do útero, ó melhores.
14.42.24
द्विविधा खलु विज्ञेया ब्रह्मयोनिः सनातना ।
तपः कर्म च यत्पुण्यमित्येष विदुषां नयः ॥ १४.४२.२४ ॥
O ventre de Brahman é eterno; deve ser conhecido como duplo: a austeridade e a ação meritória. Este é o ensinamento dos sábios.
14.42.25
विविधं कर्म विज्ञेयमिज्या दानं च तन्मखे ।
वेदस्याध्ययनं पुण्यमिति वृद्धानुशासनम् ॥ १४.४२.२५ ॥
Deve-se conhecer diversas ações: o sacrifício, a doação no sacrifício, e o estudo do Veda é meritório; esta é a instrução dos anciãos.
14.42.26
एतद्यो वेत्ति विधिवत्स मुक्तः स्याद्द्विजर्षभाः ।
विमुक्तः सर्वपापेभ्य इति चैव निबोधत ॥ १४.४२.२६ ॥
Quem isto conhece segundo a regra torna-se liberto, ó melhores dos duas vezes nascidos, livre de todos os pecados; compreendei.
14.42.27
अतः परं प्रवक्ष्यामि सर्वं विविधमिन्द्रियम् ॥ १४.४२.२७ ॥
Doravante explicarei todas as diversas faculdades dos sentidos.
14.42.28
आकाशं प्रथमं भूतं श्रोत्रमध्यात्ममुच्यते ।
अधिभूतं तथा शब्दो दिशश्चात्राधिदैवतम् ॥ १४.४२.२८ ॥
O espaço é o primeiro elemento; o ouvido é chamado faculdade interna. Seu objeto externo é o som, e aqui as direções são as divindades presidentes.
14.42.29
द्वितीयं मारुतं भूतं त्वगध्यात्मं च विश्रुतम् ।
स्प्रष्टव्यमधिभूतं तु विद्युत्तत्राधिदैवतम् ॥ १४.४२.२९ ॥
O segundo elemento é o ar, e a pele é renomada como faculdade interna. Seu objeto externo é o tato, e ali o relâmpago é a divindade presidente.
14.42.30
तृतीयं ज्योतिरित्याहुश्चक्षुरध्यात्ममिष्यते ।
अधिभूतं ततो रूपं सूर्यस्तत्राधिदैवतम् ॥ १४.४२.३० ॥
O terceiro elemento chama-se luz; o olho é tido como faculdade interna. Seu objeto externo é a forma, e ali o sol é a divindade presidente.
14.42.31
चतुर्थमापो विज्ञेयं जिह्वा चाध्यात्ममिष्यते ।
अधिभूतं रसश्चात्र सोमस्तत्राधिदैवतम् ॥ १४.४२.३१ ॥
O quarto elemento deve ser conhecido como água; a língua é ensinada como o interior, seu objeto exterior é o sabor, e ali sua divindade presidente é Soma.
14.42.32
पृथिवी पञ्चमं भूतं घ्राणश्चाध्यात्ममुच्यते ।
अधिभूतं तथा गन्धो वायुस्तत्रादिदैवतम् ॥ १४.४२.३२ ॥
O quinto elemento é a terra; o nariz é chamado o interior, seu objeto exterior é o odor, e ali sua divindade presidente é Vāyu.
14.42.33
एषु पञ्चसु भूतेषु चतुष्टयविधिः स्मृतः ।
अतः परं प्रवक्ष्यामि सर्वं त्रिविधमिन्द्रियम् ॥ १४.४२.३३ ॥
Nesses cinco elementos recorda-se a disposição quádrupla. Doravante declararei todas as faculdades sensoriais de tríplice natureza.
14.42.34
पादावध्यात्ममित्याहुर्ब्राह्मणास्तत्वदर्शिनः ।
अधिभूतं तु गन्तव्यं विष्णुस्तत्राधिदैवतम् ॥ १४.४२.३४ ॥
Os brâmanes que veem a verdade dizem que os dois pés são o interior; seu objeto exterior é o lugar a alcançar, e ali sua divindade presidente é Viṣṇu.
14.42.35
अवाग्गतिरपानश्च पायुरध्यात्ममिष्यते ।
अधिभूतं विसर्गश्च मित्रस्तत्राधिदैवतम् ॥ १४.४२.३५ ॥
O movimento descendente, o sopro descendente e o ânus são ensinados como o interior; seu objeto exterior é a excreção, e ali sua divindade presidente é Mitra.
14.42.36
प्रजनः सर्वभूतानामुपस्थोऽध्यात्ममुच्यते ।
अधिभूतं तथा शुक्रं दैवतं च प्रजापतिः ॥ १४.४२.३६ ॥
O órgão genital, meio de geração de todos os seres, é chamado o interior; igualmente seu objeto exterior é o sêmen, e sua divindade é Prajāpati.
14.42.37
हस्तावध्यात्ममित्याहुरद्यात्मविदुषो जनाः ।
अधिभूतं च कर्माणि शक्रस्तत्राधिदैवतम् ॥ १४.४२.३७ ॥
As mãos, dizem os conhecedores do eu, são o interior (adhyātma); o exterior (adhibhūta) são as ações, e ali a divindade presidente (adhidaivata) é Indra.
14.42.38
वैश्वदेवी मनःपूर्वा वागध्यात्ममिहोच्यते ।
वक्तव्यमधिभूतं च वह्निस्तत्राधिदैवतम् ॥ १४.४२.३८ ॥
Aqui a fala, a Vaiśvadevī precedida pela mente, é chamada interior (adhyātma); o que deve ser dito é o exterior (adhibhūta), e ali a divindade presidente (adhidaivata) é Agni.
14.42.39
अध्यात्मं मन इत्याहुः पञ्चभूतात्मचारकम् ।
अधिभूतं च सङ्कल्पश्चन्द्रमाश्चाधिदैवतम् ॥ १४.४२.३९ ॥
Dizem que a mente é o interior (adhyātma), que move o eu formado pelos cinco elementos; o exterior (adhibhūta) é a resolução, e a divindade presidente (adhidaivata) é a lua.
14.42.40
अहङ्कारस्तथाऽध्यात्मं सर्वसंसारकारणम् ।
अभिमानोऽधिभूतं च रुद्रस्तत्राधिदैवतम् ॥ १४.४२.४० ॥
O sentido do 'eu' é igualmente o interior (adhyātma), causa de toda existência mundana; a vaidade é o exterior (adhibhūta), e ali a divindade presidente (adhidaivata) é Rudra.
14.42.41
अध्यात्मं बुद्धिरित्याहुः षडिन्द्रियविचारिणी ।
अधिभूतं तु विज्ञेयमहस्तत्राधिदैवतम् ॥ १४.४२.४१ ॥
O intelecto que discerne pelos seis sentidos é chamado interior (adhyātma); o exterior (adhibhūta) deve ser conhecido como o dia, e ali a divindade presidente (adhidaivata) é o sol.
14.42.42
यथावदध्यात्मविधिरेष वः कीर्तितो मया ।
ज्ञानमस्य हि धर्मज्ञाः प्राप्तं ज्ञानवतामिह ॥ १४.४२.४२ ॥
Esta regra do interior vos foi exposta por mim tal como é. Ó conhecedores do dharma, o seu conhecimento foi aqui alcançado pelos sábios.
14.42.43
इन्द्रियाणीन्द्रियार्थाश्च महाभूतानि पञ्च च ।
सर्वाण्येतानि संधाय मनसा सम्प्रधारयेत् ॥ १४.४२.४३ ॥
Os sentidos, os objetos dos sentidos e os cinco grandes elementos — tendo reunido todos eles com a mente, deve-se firmemente sustê-los.
14.42.44
क्षीणे मनसि सर्वस्मिन्न जन्मसुखमिष्यते ।
ज्ञानसम्पन्नसत्त्वानां तत्सुखं विदुषां मतम् ॥ १४.४२.४४ ॥
Quando a mente está inteiramente extinta, não se deseja o prazer do nascimento; para os dotados de sabedoria, essa é a felicidade, segundo os sábios.
14.42.45
अतः परं प्रवक्ष्यामि सूक्ष्मभावकरीं शिवाम् ।
निवृत्तिं सर्वभूतेषु मृदुना दारुणेन वा ॥ १४.४२.४५ ॥
A seguir, declararei a retirada auspiciosa que produz um estado sutil, em relação a todos os seres, seja por meios gentis ou duros.
14.42.46
गुणागुणमनासङ्गमेकचर्यमनन्तरम् ।
एतद्ब्राह्मणजं वृत्तमाहुरेकपदं सुखम् ॥ १४.४२.४६ ॥
Sem apego à qualidade nem à falta de qualidade, conduta una e ininterrupta: isto, nascido do brâmane, chamam o único passo para a felicidade.
14.42.47
विद्वान्कूर्म इवाङ्गानि कामान्संहृत्य सर्वशः ।
विरजाः सर्वतो मुक्तो यो नरः स सुखी सदा ॥ १४.४२.४७ ॥
Assim como a tartaruga recolhe os membros, o homem sábio que retirou completamente todos os desejos, livre de paixão e liberto em todos os sentidos, é sempre feliz.
14.42.48
कामानात्मनि संयम्य क्षीणतृष्णः समाहितः ।
सर्वभूतसुहृन्मैत्रो ब्रह्मभूयाय कल्पते ॥ १४.४२.४८ ॥
Tendo contido os desejos no próprio eu, com a sede extinta e a mente recolhida, amigo e benevolente para com todos os seres, torna-se apto a alcançar o estado de Brahman.
14.42.49
इन्द्रियाणां निरोधेन सर्वेषां विषयैषिणाम् ।
मुनेर्जनपदत्यागादध्यात्माग्निः समिध्यते ॥ १४.४२.४९ ॥
Pela restrição dos sentidos e pelo abandono das terras habitadas pelo sábio, que se afasta de todos os que buscam os objetos dos sentidos, o fogo interior se acende.
14.42.50
यथाऽग्निरिन्धनैरिद्धो महाज्योतिः प्रकाशते ।
तथेन्द्रियनिरोधेन महानात्मा प्रकाशतदे ॥ १४.४२.५० ॥
Assim como o fogo aceso com combustível brilha com grande luz, o grande ātman resplandece pela restrição dos sentidos.
14.42.51
यदा पश्यति भूतानि प्रसन्नात्माऽत्मनो हृदि ।
स्वयंज्योतिस्तदासूक्ष्मात्सूक्ष्मं प्राप्नोत्यनुत्तमम् ॥ १४.४२.५१ ॥
Quando aquele de alma serena vê os seres em seu próprio coração, então, autoluminoso, alcança o sutil do sutil, o supremo.
14.42.52
अग्नी रूपं रसं स्रोतो वायुः स्पर्शनमेव च ।
मही गन्धधरा घ्राणमाकाशः श्रवणं तथा। ॥ १४.४२.५२ ॥
O fogo é forma; a água, a fonte do sabor; o ar, o tato; a terra, portadora do odor, que é o olfato; e o espaço, a audição.
14.42.53
दृश्यमादित्यमेवाहुरध्यात्मविदुषो जनाः ।
रोगशोकसमाविष्टं पञ्चस्रोतःसमावृतम्।
पञ्चभूतसमायुक्तं नवद्वारं द्विदैवतम् ॥ १४.४२.५३ ॥
Os conhecedores do ātman o chamam de visível e o sol; é assolado por doença e dor, envolto por cinco canais, unido aos cinco elementos, com nove portas e duas divindades.
14.42.54
रजस्वलमथादृश्यं त्रिगुणं सप्तधातुकम् ।
संसर्गाभिरतं मूढं शरीरमिति धारणा ॥ १४.४२.५४ ॥
Cheio de paixão, invisível, feito das três qualidades e das sete substâncias, deleitando-se no contato e iludido: tal é a noção do corpo.
14.42.55
दुश्चरं जीवलोकेऽस्मिन्सत्वं प्रति समाश्रितम् ।
एतदेव हि लोकेऽस्मिन्कालचक्रं प्रवर्तते ॥ १४.४२.५५ ॥
É difícil, neste mundo dos seres vivos, buscar refúgio no sattva; e é neste mesmo mundo que gira a roda do tempo.
14.42.56
एतन्महार्णवं घोरमगाधं मोहसंझितम् ।
विसृजन्संक्षिपेच्चैव मोहयन्स्वापयञ्जगत् ॥ १४.४२.५६ ॥
Este grande oceano terrível e insondável chama-se ilusão. Ao liberar o mundo, também o recolhe, confundindo-o e fazendo-o adormecer.
14.42.57
कामं क्रोधं भयं लोभमभिद्रोहमथानृतम् ।
इन्द्रियाणां निरोधेन सतस्त्यजति दुस्त्यजान् ॥ १४.४२.५७ ॥
Pelo controle dos sentidos, o homem bom abandona o desejo, a ira, o medo, a cobiça, a traição e a mentira, que são difíceis de abandonar.
14.42.58
यस्यैते निर्जिता लोके त्रिगुणाः पञ्चधातवः ।
व्योम्नि तस्य परं स्थानमानन्तमथ लक्ष्यते ॥ १४.४२.५८ ॥
Para aquele que, neste mundo, venceu estas três qualidades e os cinco elementos, a morada suprema é então vista, infinita, no éter.
14.42.59
पञ्चेन्द्रियमहाकूलां मनःस्रोतोभयावहाम् ।
नदीं मोहह्रदां तीर्त्वा कामक्रोधावुभौ जयेत् ॥ १४.४२.५९ ॥
Tendo atravessado este rio, cujas grandes margens são os cinco sentidos, cujas correntes da mente trazem medo e cujas lagoas são a ilusão, deve-se vencer o desejo e a ira.
14.42.60
स सर्वदोषनिर्मुक्तस्ततः पश्यति तत्परम् ।
मनो मनसि सन्धाय पश्यन्नात्मानमात्मनि ॥ १४.४२.६० ॥
Libertado de todas as faltas, então vê aquele supremo; fixando a mente na mente, vê o eu no eu.
14.42.61
सर्ववित्सर्वभूतेषु द्रक्ष्यत्यात्मानमात्मनि ।
एकधा बहुधा चैव विकुर्वाणस्ततस्ततः ॥ १४.४२.६१ ॥
O que tudo conhece verá o Ātman em si mesmo, em todos os seres. Manifestando-se de uma forma e de muitas formas, repetidamente.
14.42.62
ध्रुवं पश्यति रूपाणि दीपाद्दीपशतं यथा ।
स वै विष्णुश्च मित्रश्च वरुणोऽग्निः प्रजापतिः ॥ १४.४२.६२ ॥
Certamente ele vê muitas formas, como de uma lâmpada se acendem cem lâmpadas. Ele é Viṣṇu, Mitra, Varuṇa, Agni e Prajāpati.
14.42.63
स हि धाता विधाता च स प्रभुः सर्वतोमुखः ।
हृदयं सर्वभूतानां महानात्मा प्रकाशते ॥ १४.४२.६३ ॥
Ele é o sustentador e o ordenador, e é o senhor de faces voltadas para todos os lados. Como coração de todos os seres, brilha o grande Ātman.
14.42.64
तं विप्रसङ्घाश्च सुरासुराश्च ।
यक्षाः पिशाचाः पितरो वयांसि।
रक्षोगणा भूतगणाश्च सर्वे ।
महर्षयश्चैव सदा स्तुवन्ति ॥ १४.४२.६४ ॥
A ele louvam sempre as multidões de brâmanes, deuses e demônios, yakṣas e piśācas, os ancestrais, as aves, as hostes de rākṣasas e de espíritos, e todos os grandes videntes.