Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 2.12
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.12.1
ततः श्रुत्वा महाराजः कैकेय्या दारुणं वचः।
चिन्तामभिसमापेदे मुहूर्तं प्रतताप च ॥ २.१२.१ ॥
Então o grande rei, ao ouvir as palavras duras de Kaikeyī, mergulhou na angústia e por um momento foi atormentado.
2.12.2
किं नु मेऽयं दिवास्वप्नश्चित्तमोहोऽपि वा मम।
अनुभूतोपसर्गो वा मनसो वाप्युपद्रवः ॥ २.१२.२ ॥
Será este meu sonho diurno, uma ilusão da mente, uma calamidade que me atingiu ou alguma perturbação do coração?
2.12.3
प्रतिलभ्य ततः संज्ञां कैकेयीवाक्यतापितः ॥ २.१२.३ ॥
Então, atormentado pelas palavras de Kaikeyī, recuperou a consciência.
2.12.4
व्यथितो विक्लवश्चैव व्याघ्रीं दृष्ट्वा यथा मृगः।
असंवृतायामासीनो जगत्यां दीर्घमुच्छ्वसन् ॥ २.१२.४ ॥
Aflito e desnorteado, como um veado que vê uma tigresa, sentou-se no chão nu, suspirando fundo.
2.12.5
मण्डले पन्नगो रुद्धो मन्त्रैरिव महाविषः।
अहो धिगिति सामर्षो वाचमुक्त्वा नराधिपः ॥ २.१२.५ ॥
Como uma grande serpente venenosa presa por encantamentos, enroscada e aprisionada, o senhor dos homens, cheio de indignação, disse: "Ai, que vergonha!"
2.12.6
मोहम् आपेदिवान् भूयः शोकोपहतचेतनः।
चिरेण तु नृपः संज्ञां प्रतिलभ्य सुदुःखितः ॥ २.१२.६ ॥
O rei, com a consciência golpeada pela dor, caiu de novo em delírio; e só depois de muito tempo, recuperando os sentidos, ficou profundamente aflito.
2.12.7
कैकेयीमब्रवीत् क्रुद्धो निर्दहन्निव तेजसा।
नृशंसे दुष्टचारित्रे कुलस्यास्य विनाशिनि ॥ २.१२.७ ॥
Enfurecido, como se a queimasse com seu fulgor, o rei disse a Kaikeyī: Ó cruel, de conduta perversa, destruidora desta linhagem!
2.12.8
किं कृतं तव रामेण पापे पापं मयापि वा।
सदा ते जननीतुल्यां वृत्तिं वहति राघवः ॥ २.१२.८ ॥
Que mal Rāma te fez, ó pecadora, ou que pecado cometi eu? Rāghava sempre te trata com a conduta de uma mãe.
2.12.9
तस्यैवं त्वमनर्थाय किंनिमित्तमिहोद्यता।
त्वं मयाऽऽत्मविनाशाय भवनं स्वं निवेशिता ॥ २.१२.९ ॥
Por que motivo te preparaste aqui para tal desgraça contra ele? Eu mesmo, para minha própria destruição, te trouxe e instalei em minha própria casa.
2.12.10
अविज्ञानान्नृपसुता व्याला तीक्ष्णविषा यथा।
जीवलोको यदा सर्वो रामस्याह गुणस्तवम् ॥ २.१२.१० ॥
Ó princesa, como quem, por ignorância, toca uma serpente de veneno agudo, enquanto todo o mundo vivo canta as virtudes de Rāma...
2.12.11
अपराधं कमुद्दिश्य त्यक्ष्यामीष्टमहं सुतम्।
कौसल्यां च सुमित्रां च त्यजेयमपि वा श्रियम् ॥ २.१२.११ ॥
Por que ofensa abandonaria eu o meu amado filho? Ou Kausalyā e Sumitrā, ou mesmo a própria prosperidade abandonaria?
2.12.12
जीवितं चात्मनो रामं न त्वेव पितृवत्सलम्।
परा भवति मे प्रीतिर्दृष्ट्वा तनयमग्रजम् ॥ २.१२.१२ ॥
Poderia abandonar a minha própria vida, mas não Rāma, devotado a seu pai; ver o meu filho mais velho é a minha suprema alegria.
2.12.13
अपश्यतस्तु मे रामं नष्टं भवति चेतनम्।
तिष्ठेल्लोको विना सूर्यं सस्यं वा सलिलं विना ॥ २.१२.१३ ॥
Sem ver Rāma, minha consciência se perde. Pode o mundo subsistir sem o sol, ou as colheitas sem água?
2.12.14
न तु रामं विना देहे तिष्ठेत्तु मम जीवितम्।
तदलं त्यज्यतामेष निश्चयः पापनिश्चये ॥ २.१२.१४ ॥
Sem Rāma, minha vida não permanecerá neste corpo. Basta! Abandone essa resolução perversa.
2.12.15
अपि ते चरणौ मूर्ध्ना स्पृशाम्येष प्रसीद मे।
किमर्थं चिन्तितं पापे त्वया परमदारुणम् ॥ २.१२.१५ ॥
Toco teus pés com a minha cabeça; sê benevolente comigo. Pecadora, por que concebeste algo tão cruel?
2.12.16
अथ जिज्ञाससे मां त्वं भरतस्य प्रियाप्रिये।
अस्तु यत्तत्त्वया पूर्वं व्याहृतं राघवं प्रति ॥ २.१२.१६ ॥
Agora queres saber de mim se sou querido ou odiado por Bharata. Seja como disseste antes acerca de Rāghava.
2.12.17
स मे ज्येष्ठसुतः श्रीमान् धर्मज्येष्ठ इतीव मे।
तत् त्वया प्रियवादिन्या सेवार्थं कथितं भवेत् ॥ २.१२.१७ ॥
Ele é meu filho mais velho, o glorioso, o primogênito no dharma; assim é ele para mim. Ó tu que falas com doçura, deves tê-lo dito por serviço.
2.12.18
तच्छ्रुत्वा शोकसंतप्ता संतापयसि मां भृशम्।
आविष्टासि गृहे शून्ये सा त्वं परवशं गता ॥ २.१२.१८ ॥
Ao ouvir isso, atormentada pela dor, tu me atormentas grandemente. Na casa vazia tornaste-te possuída, submetida ao controle de outro.
2.12.19
इक्ष्वाकूणां कुले देवि सम्प्राप्तः सुमहानयम्।
अनयो नयसम्पन्ने यत्र ते विकृता मतिः ॥ २.१२.१९ ॥
Ó rainha, uma grande calamidade abateu-se sobre a linhagem de Ikṣvāku, na qual a tua mente, numa família dotada de retidão, se perverteu.
2.12.20
नहि किंचिदयुक्तं वा विप्रियं वा पुरा मम।
अकरोस्त्वं विशालाक्षि तेन न श्रद्दधामि ते ॥ २.१२.२० ॥
Ó de olhos grandes, nunca antes me fizeste nada impróprio ou desagradável; por isso não confio em ti.
2.12.21
ननु ते राघवस्तुल्यो भरतेन महात्मना।
बहुशो हि स्म बाले त्वं कथाः कथयसे मम ॥ २.१२.२१ ॥
Não é Rāghava (Rāma) igual ao magnânimo Bharata? Ó menina, muitas vezes me disseste tais palavras.
2.12.22
तस्य धर्मात्मनो देवि वने वासं यशस्विनः।
कथं रोचयसे भीरु नव वर्षाणि पञ्च च ॥ २.१२.२२ ॥
Ó rainha, ó tímida, como aprovas que aquele de alma justa e ilustre habite na floresta por nove e cinco anos?
2.12.23
अत्यन्तसुकुमारस्य तस्य धर्मे कृतात्मनः।
कथं रोचयसे वासमरण्ये भृशदारुणे ॥ २.१२.२३ ॥
Como aprovas que ele, extremamente delicado e de mente devotada ao dharma, habite numa floresta terrivelmente assustadora?
2.12.24
रोचयस्यभिरामस्य रामस्य शुभलोचने।
तव शुश्रूषमाणस्य किमर्थं विप्रवासनम् ॥ २.१२.२४ ॥
Ó de belos olhos, por que aprovas o desterro de Rāma, deleite de todos, que te serve?
2.12.25
रामो हि भरताद् भूयस्तव शुश्रूषते सदा।
विशेषं त्वयि तस्मात् तु भरतस्य न लक्षये ॥ २.१२.२५ ॥
Rāma sempre te serve mais do que Bharata. Por isso não percebo em Bharata nenhuma distinção especial em relação a ti.
2.12.26
शुश्रूषां गौरवं चैव प्रमाणं वचनक्रियाम्।
कस्तु भूयस्तरं कुर्यादन्यत्र पुरुषर्षभात् ॥ २.१२.२६ ॥
Em serviço, reverência, confiabilidade e obediência em palavra e ação, quem senão Rāma, o melhor dos homens, faria mais?
2.12.27
बहूनां स्त्रीसहस्राणां बहूनां चोपजीविनाम्।
परिवादोऽपवादो वा राघवे नोपपद्यते ॥ २.१२.२७ ॥
Entre muitos milhares de mulheres e numerosos dependentes, nenhuma calúnia ou acusação surge contra Rāghava, Rāma.
2.12.28
सान्त्वयन् सर्वभूतानि रामः शुद्धेन चेतसा।
गृह्णाति मनुजव्याघ्रः प्रियैर्विषयवासिनः ॥ २.१२.२८ ॥
Acalmando todos os seres com um coração puro, Rāma, o tigre entre os homens, conquista os habitantes do reino com palavras agradáveis.
2.12.29
सत्येन लोकाञ् जयति द्विजान् दानेन राघवः।
गुरूञ् छुश्रूषया वीरो धनुषा युधि शात्रवान् ॥ २.१२.२९ ॥
Pela verdade, Rāghava conquista os mundos; pela doação, os dvija; pelo serviço, os anciãos; e na batalha, com o arco, seus inimigos.
2.12.30
सत्यं दानं तपस्त्यागो मित्रता शौचमार्जवम्।
विद्या च गुरुशुश्रूषा ध्रुवाण्येतानि राघवे ॥ २.१२.३० ॥
Verdade, doação, austeridade, renúncia, amizade, pureza, retidão, saber e serviço aos mestres: tudo isso é firme em Rāghava.
2.12.31
तस्मिन्नार्जवसम्पन्ने देवि देवोपमे कथम्।
पापमाशंससे रामे महर्षिसमतेजसि ॥ २.१२.३१ ॥
Ó rainha, semelhante aos deuses, como podes desejar o mal para Rāma, dotado de retidão, cujo esplendor iguala o de um grande sábio?
2.12.32
न स्मराम्यप्रियं वाक्यं लोकस्य प्रियवादिनः।
स कथं त्वत्कृते रामं वक्ष्यामि प्रियमप्रियम् ॥ २.१२.३२ ॥
Não me lembro de que ele, que fala agradavelmente ao mundo, tenha jamais proferido uma palavra desagradável. Como, então, por tua causa, falarei de Rāma, de forma agradável ou desagradável?
2.12.33
क्षमा यस्मिंस्तपस्त्यागः सत्यं धर्मः कृतज्ञता।
अप्यहिंसा च भूतानां तमृते कागतिर्मम ॥ २.१२.३३ ॥
Naquele em quem estão a paciência, a austeridade, a renúncia, a verdade, o dharma, a gratidão e a não violência para com os seres: sem ele, que refúgio tenho eu?
2.12.34
मम वृद्धस्य कैकेयि गतान्तस्य तपस्विनः।
दीनं लालप्यमानस्य कारुण्यं कर्तुमर्हसि ॥ २.१२.३४ ॥
Ó Kaikeyī, deves ter compaixão de mim, um velho próximo do fim, asceta, que suplica miseravelmente.
2.12.35
पृथिव्यां सागरान्तायां यत् किंचिदधिगम्यते।
तत् सर्वं तव दास्यामि मा च त्वं मन्युमाविश ॥ २.१२.३५ ॥
Tudo o que se pode obter nesta terra limitada pelo oceano, tudo isso eu te darei. Não te entregues à ira.
2.12.36
अञ्जलिं कुर्मि कैकेयि पादौ चापि स्पृशामि ते।
शरणं भव रामस्य माधर्मो मामिह स्पृशेत् ॥ २.१२.३६ ॥
Ó Kaikeyī, junto as mãos e até toco os teus pés. Sê refúgio para Rāma, para que a injustiça não me toque aqui.
2.12.37
घूर्णमानं महाराजं शोकेन समभिप्लुतम् ॥ २.१२.३७ ॥
Ao grande rei, cambaleante e dominado pela dor, (Kaikeyī disse).
2.12.38
पारं शोकार्णवस्याशु प्रार्थयन्तं पुनः पुनः।
प्रत्युवाचाथ कैकेयी रौद्रा रौद्रतरं वचः ॥ २.१२.३८ ॥
A Daśaratha, que lhe implorava repetidamente que o levasse depressa à outra margem do oceano de dor, a feroz Kaikeyī respondeu então com palavras ainda mais cruéis.
2.12.39
यदि दत्त्वा वरौ राजन् पुनः प्रत्यनुतप्यसे।
धार्मिकत्वं कथं वीर पृथिव्यां कथयिष्यसि ॥ २.१२.३९ ॥
Ó rei, se concedes os dois dons e depois de novo te arrependes deles, como, ó herói, reivindicarás a tua retidão na terra?
2.12.40
यदा समेता बहवस्त्वया राजर्षयः सह।
कथयिष्यन्ति धर्मज्ञ तत्र किं प्रतिवक्ष्यसि ॥ २.१२.४० ॥
Ó conhecedor do dharma, quando muitos sábios reais se reunirem contigo e falarem disto, o que responderás ali?
2.12.41
यस्याः प्रसादे जीवामि या च मामभ्यपालयत्।
तस्याः कृता मया मिथ्या कैकेय्या इति वक्ष्यसि ॥ २.१२.४१ ॥
Dirás: 'Agi falsamente para com Kaikeyī, por cujo favor vivo e que me protegeu.'
2.12.42
किल्बिषं त्वं नरेन्द्राणां करिष्यसि नराधिप।
यो दत्त्वा वरमद्यैव पुनरन्यानि भाषसे ॥ २.१२.४२ ॥
Ó senhor dos homens, tendo concedido hoje mesmo um dom, agora falas de outro modo; assim cometerás uma falta entre os reis.
2.12.43
शैब्यः श्येनकपोतीये स्वमांसं पक्षिणे ददौ।
अलर्कश्चक्षुषी दत्त्वा जगाम गतिमुत्तमाम् ॥ २.१२.४३ ॥
Śaibya, no caso do falcão e da pomba, deu sua própria carne à ave; Alarka, tendo dado seus dois olhos, alcançou o estado supremo.
2.12.44
सागरः समयं कृत्वा न वेलामतिवर्तते।
समयं मानृतं कार्षीः पूर्ववृत्तमनुस्मरन् ॥ २.१२.४४ ॥
O oceano, tendo feito seu acordo, não ultrapassa sua margem; lembrando tua conduta passada, não tornes falsa a promessa.
2.12.45
स त्वं धर्मं परित्यज्य रामं राज्येऽभिषिच्य च।
सह कौसल्यया नित्यं रन्तुमिच्छसि दुर्मते ॥ २.१२.४५ ॥
Tu, tendo abandonado o dharma, desejas consagrar Rāma no reino e sempre deleitar-te com Kausalyā, ó de mente perversa.
2.12.46
भवत्वधर्मो धर्मो वा सत्यं वा यदि वानृतम्।
यत्त्वया संश्रुतं मह्यं तस्य नास्ति व्यतिक्रमः ॥ २.१२.४६ ॥
Seja adharma ou dharma, verdade ou mentira: não há transgressão da promessa que me fizeste.
2.12.47
अहं हि विषमद्यैव पीत्वा बहु तवाग्रतः।
पश्यतस्ते मरिष्यामि रामो यद्यभिषिच्यते ॥ २.१२.४७ ॥
Se Rāma for consagrado, hoje mesmo, diante de ti, beberei muito veneno e morrerei enquanto olhas.
2.12.48
एकाहमपि पश्येयं यद्यहं राममातरम्।
अञ्जलिं प्रतिगृह्णन्तीं श्रेयो ननु मृतिर्मम ॥ २.१२.४८ ॥
Se eu pudesse ver ao menos uma vez a mãe de Rāma receber a saudação de mãos postas, então a morte seria melhor para mim.
2.12.49
भरतेनात्मना चाहं शपे ते मनुजाधिप।
यथा नान्येन तुष्येयमृते रामविवासनात् ॥ २.१२.४९ ॥
Ó senhor dos homens, juro por Bharata e por mim mesma que nada me satisfará senão o exílio de Rāma.
2.12.50
एतावदुक्त्वा वचनं कैकेयी विरराम ह।
विलपन्तं च राजानं न प्रतिव्याजहार सा ॥ २.१२.५० ॥
Tendo dito tudo isso, Kaikeyī calou-se e não respondeu ao rei, que se lamentava.
2.12.51
श्रुत्वा तु राजा कैकेय्या वाक्यं परमशोभनम्।
रामस्य च वने वासमैश्वर्यं भरतस्य च ॥ २.१२.५१ ॥
O rei, tendo ouvido as palavras de Kaikeyī—de aparência sumamente agradável: a morada de Rāma na floresta e a soberania de Bharata—
2.12.52
नाभ्यभाषत कैकेयीं मुहूर्तं व्याकुलेन्द्रियः।
प्रैक्षतानिमिषो देवीं प्रियामप्रियवादिनीम् ॥ २.१२.५२ ॥
Com os sentidos perturbados, o rei não falou com Kaikeyī por um momento; olhou sem piscar para a rainha amada, que proferia palavras desagradáveis.
2.12.53
तां हि वज्रसमां वाचमाकर्ण्य हृदयाप्रियाम्।
दुःखशोकमयीं श्रुत्वा राजा न सुखितोऽभवत् ॥ २.१२.५३ ॥
Ao ouvir aquelas palavras como um raio, penosas ao coração e cheias de dor e aflição, o rei não ficou feliz.
2.12.54
स देव्या व्यवसायं च घोरं च शपथं कृतम्।
ध्यात्वा रामेति निःश्वस्य च्छिन्नस्तरुरिवापतत् ॥ २.१२.५४ ॥
Refletindo sobre a terrível resolução da rainha e o juramento que fizera, suspirou dizendo 'Rāma' e caiu como uma árvore cortada.
2.12.55
नष्टचित्तो यथोन्मत्तो विपरीतो यथातुरः।
हृततेजा यथा सर्पो बभूव जगतीपतिः ॥ २.१२.५५ ॥
Como quem perdeu a mente, como um louco, como um aflito fora de si, e como uma serpente privada de seu esplendor, tornou-se o senhor da terra.
2.12.56
दीनयाऽऽतुरया वाचा इति होवाच कैकयीम्।
अनर्थमिममर्थाभं केन त्वमुपदेशिता ॥ २.१२.५६ ॥
Com voz miserável e aflita disse a Kaikeyī: quem te ensinou esta calamidade que parece um benefício?
2.12.57
भूतोपहतचित्तेव ब्रुवन्ती मां न लज्जसे।
शीलव्यसनमेतत् ते नाभिजानाम्यहं पुरा ॥ २.१२.५७ ॥
Falando como se tua mente estivesse possuída por um demônio, não te envergonhas diante de mim? Este vício de caráter eu não conhecia antes em ti.
2.12.58
बालायास्तत् त्विदानीं ते लक्षये विपरीतवत्।
कुतो वा ते भयं जातं या त्वमेवंविधं वरम् ॥ २.१२.५८ ॥
Como uma menina, vejo-te agora desnorteada. De onde te nasceu o medo para pedir tal dom?
2.12.59
राष्ट्रे भरतमासीनं वृणीषे राघवं वने।
विरमैतेन भावेन त्वमेतेनानृतेन च ॥ २.१२.५९ ॥
Escolhes colocar Bharata no reino e mandar Rāghava para a floresta. Desiste desta intenção e desta falsidade.
2.12.60
यदि भर्तुः प्रियं कार्यं लोकस्य भरतस्य च।
नृशंसे पापसंकल्पे क्षुद्रे दुष्कृतकारिणि ॥ २.१२.६० ॥
Se o que é caro ao esposo, ao mundo e a Bharata deve ser feito, então, ó cruel de má intenção, vil autora de más ações!
2.12.61
किं नु दुःखमलीकं वा मयि रामे च पश्यसि।
न कथंचिदृते रामाद् भरतो राज्यमावसेत् ॥ २.१२.६१ ॥
Vês alguma dor falsa em mim ou em Rāma? Bharata de modo algum habitará o reino sem Rāma.
2.12.62
रामादपि हि तं मन्ये धर्मतो बलवत्तरम्।
कथं द्रक्ष्यामि रामस्य वनं गच्छेति भाषिते ॥ २.१२.६२ ॥
Considero-o mais forte em dharma até do que Rāma. Quando se disser: «Vai para a floresta», como verei Rāma indo para a floresta?
2.12.63
मुखवर्णं विवर्णं तु यथैवेन्दुमुपप्लुतम्।
तां तु मे सुकृतां बुद्धिं सुहृद्भिः सह निश्चिताम् ॥ २.१२.६३ ॥
Como a lua eclipsada, seu rosto ficou pálido. A boa resolução que eu havia firmado com meus amigos, [ela esqueceu].
2.12.64
कथं द्रक्ष्याम्यपावृत्तां परैरिव हतां चमूम्।
किं मां वक्ष्यन्ति राजानो नानादिग्भ्यः समागताः ॥ २.१२.६४ ॥
Como verei [Rāma voltar] como um exército derrotado e posto em fuga por inimigos? O que me dirão os reis reunidos de todas as direções?
2.12.65
बालो बतायमैक्ष्वाकश्चिरं राज्यमकारयत्।
यदा हि बहवो वृद्धा गुणवन्तो बहुश्रुताः ॥ २.१२.६५ ॥
Ai, esta criança da linhagem de Ikṣvāku deixou o reino ser governado por muito tempo, quando muitos anciãos, virtuosos e muito instruídos [estão presentes]...
2.12.66
परिप्रक्ष्यन्ति काकुत्स्थं वक्ष्यामीह कथं तदा।
कैकेय्या क्लिश्यमानेन पुत्रः प्रव्राजितो मया ॥ २.१२.६६ ॥
Perguntarão a Rāma da linhagem de Kakutstha; então, o que direi aqui? Kaikeyī, atormentada, fez com que seu filho [Rāma] fosse exilado por minha mão.
2.12.67
यदि सत्यं ब्रवीम्येतत् तदसत्यं भविष्यति।
किं मां वक्ष्यति कौसल्या राघवे वनमास्थिते ॥ २.१२.६७ ॥
Se eu disser esta verdade, ela se tornará falsidade. Quando Rāghava tiver ido para a floresta, o que Kausalyā me dirá?
2.12.68
किं चैनां प्रतिवक्ष्यामि कृत्वा विप्रियमीदृशम्।
यदा यदा च कौसल्या दासीव च सखीव च ॥ २.१२.६८ ॥
Depois de cometer tal ato desagradável, que resposta lhe darei? Sempre que Kausalyā, como serva e como amiga,
2.12.69
भार्यावद् भगिनीवच्च मातृवच्चोपतिष्ठति।
सततं प्रियकामा मे प्रियपुत्रा प्रियंवदा ॥ २.१२.६९ ॥
Ela me serve como esposa, como irmã e como mãe, sempre desejosa do meu prazer, mãe de um filho amado, de palavras agradáveis.
2.12.70
न मया सत्कृता देवी सत्कारार्हा कृते तव।
इदानीं तत्तपति मां यन्मया सुकृतं त्वयि ॥ २.१२.७० ॥
Por tua causa não honrei aquela deusa, digna de honra. Agora me atormenta a boa ação que praticuei contigo.
2.12.71
अपथ्यव्यञ्जनोपेतं भुक्तमन्नमिवातुरम्।
विप्रकारं च रामस्य सम्प्रयाणं वनस्य च ॥ २.१२.७१ ॥
Assim como um doente come alimento temperado com condimentos nocivos, assim a injúria feita a Rāma e a sua partida para a floresta me atormentam.
2.12.72
सुमित्रा प्रेक्ष्य वै भीता कथं मे विश्वसिष्यति।
कृपणं बत वैदेही श्रोष्यति द्वयमप्रियम् ॥ २.१२.७२ ॥
Sumitrā, ao me ver, ficará assustada; como confiará em mim? E a infeliz Vaidehī ouvirá as duas coisas desagradáveis!
2.12.73
मां च पञ्चत्वमापन्नं रामं च वनमाश्रितम्।
वैदेही बत मे प्राणान् शोचन्ती क्षपयिष्यति ॥ २.१२.७३ ॥
Quando eu tiver encontrado a morte e Rāma tiver buscado refúgio na floresta, ai, Vaidehī, em luto, consumirá a minha vida.
2.12.74
हीना हिमवतः पार्श्वे किंनरेणेव किंनरी।
नहि राममहं दृष्ट्वा प्रवसन्तं महावने ॥ २.१२.७४ ॥
Como uma kiṃnarī separada do seu kiṃnara na encosta do Himālaya, eu, sem ver Rāma partir para o grande bosque, não suportarei viver.
2.12.75
चिरं जीवितुमाशंसे रुदन्तीं चापि मैथिलीम्।
सा नूनं विधवा राज्यं सपुत्रा कारयिष्यसि ॥ २.१२.७५ ॥
Espero que a Maithilī, chorando, também viva por muito tempo. Certamente, viúva, farás com que governe o reino com seu filho.
2.12.76
सतीं त्वामहमत्यन्तं व्यवस्याम्यसतीं सतीम्।
रूपिणीं विषसंयुक्तां पीत्वेव मदिरां नरः ॥ २.१२.७६ ॥
Eu te considerava plenamente virtuosa, mas não és; pareces uma mulher virtuosa, como um homem que bebeu vinho misturado com veneno.
2.12.77
अनृतैर्बत मां सान्त्वैः सान्त्वयन्ती स्म भाषसे।
गीतशब्देन संरुध्य लुब्धो मृगमिवावधीः ॥ २.१२.७७ ॥
Ai, consolas-me com palavras falsas, como o caçador ganancioso que, cercando o veado com o som de uma canção, o mata.
2.12.78
अनार्य इति मामार्याः पुत्रविक्रायकं ध्रुवम्।
विकरिष्यन्ति रथ्यासु सुरापं ब्राह्मणं यथा ॥ २.१२.७८ ॥
«Ela é indigna, uma vendedora do próprio filho», assim os nobres certamente me insultarão nas ruas, como se insulta o brâmane que bebe vinho.
2.12.79
अहो दुःखमहो कृच्छ्रं यत्र वाचः क्षमे तव।
दुःखमेवंविधं प्राप्तं पुरा कृतमिवाशुभम् ॥ २.१२.७९ ॥
Ah, que dor, ah, que sofrimento, que eu deva suportar tais palavras tuas! Tal sofrimento me sobreveio, como se fosse o fruto de alguma má ação praticada outrora.
2.12.80
चिरं खलु मया पापे त्वं पापेनाभिरक्षिता।
अज्ञानादुपसम्पन्ना रज्जुरुद्बन्धनी यथा ॥ २.१२.८० ॥
Ó perversa, por muito tempo eu te protegi, e por ignorância permiti que te aproximasses, como uma corda que prende.
2.12.81
रममाणस्त्वया सार्धं मृत्युं त्वां नाभिलक्षये।
बालो रहसि हस्तेन कृष्णसर्पमिवास्पृशम् ॥ २.१२.८१ ॥
Deleitando-me contigo, não te reconheci como a morte; como uma criança que, em segredo, toca com a mão uma serpente negra, assim te toquei.
2.12.82
तं तु मां जीवलोकोऽयं नूनमाक्रोष्टुमर्हति।
मया ह्यपितृकः पुत्रः स महात्मा दुरात्मना ॥ २.१२.८२ ॥
Este mundo certamente merece censurar-me, pois por minha causa aquele filho magnânimo ficou sem pai pela mão do de mente perversa.
2.12.83
बालिशो बत कामात्मा राजा दशरथो भृशम्।
स्त्रीकृते यः प्रियं पुत्रं वनं प्रस्थापयिष्यति ॥ २.१२.८३ ॥
Ah, o rei Daśaratha, dominado pelo desejo, é muito insensato; por causa de uma mulher enviará seu amado filho para a floresta.
2.12.84
वेदैश्च ब्रह्मचर्यैश्च गुरुभिश्चोपकर्शितः।
भोगकाले महत्कृच्छ्रं पुनरेव प्रपत्स्यते ॥ २.१२.८४ ॥
Debilitado pelos Vedas, pela disciplina do discípulo e por seus mestres, no tempo do desfrute sofrerá de novo grande aflição.
2.12.85
नालं द्वितीयं वचनं पुत्रो मां प्रतिभाषितुम्।
स वनं प्रव्रजेत्युक्तो बाढमित्येव वक्ष्यति ॥ २.१२.८५ ॥
Meu filho não é capaz de me responder com uma segunda palavra; dito «vai para a floresta», ele dirá apenas: «Sim».
2.12.86
यदि मे राघवः कुर्याद् वनं गच्छेति चोदितः।
प्रतिकूलं प्रियं मे स्यान्न तु वत्सः करिष्यति ॥ २.१२.८६ ॥
Se Rāghava, instigado a «vai para a floresta», o fizesse, isso me seria desagradável; mas meu querido filho não o fará.
2.12.87
राघवे हि वनं प्राप्ते सर्वलोकस्य धिक्कृतम्।
मृत्युरक्षमणीयं मां नयिष्यति यमक्षयम् ॥ २.१२.८७ ॥
Quando Rāghava tiver ido à floresta, o mundo inteiro me censurará; então a morte insuportável me levará à morada de Yama.
2.12.88
मृते मयि गते रामे वनं मनुजपुङ्गवे।
इष्टे मम जने शेषे किं पापं प्रतिपत्स्यसे ॥ २.१२.८८ ॥
Quando eu estiver morto e Rāma, o melhor dos homens, tiver ido à floresta, e os que me são queridos permanecerem, que pecado incorrerás?
2.12.89
कौसल्या मां च रामं च पुत्रौ च यदि हास्यति।
दुःखान्यसहती देवी मामेवानुगमिष्यति ॥ २.१२.८९ ॥
Se Kausalyā nos abandonar, a mim, a Rāma e aos dois filhos, aquela rainha, incapaz de suportar seus sofrimentos, me seguirá.
2.12.90
कौसल्यां च सुमित्रां च मां च पुत्रैस्त्रिभिः सह।
प्रक्षिप्य नरके सा त्वं कैकेयि सुखिता भव ॥ २.१२.९० ॥
Tendo lançado Kausalyā, Sumitrā e a mim, com três filhos, no inferno, sê feliz, ó Kaikeyī.
2.12.91
मया रामेण च त्यक्तं शाश्वतं सत्कृतं गुणैः।
इक्ष्वाकुकुलमक्षोभ्यमाकुलं पालयिष्यसि ॥ २.१२.९१ ॥
Abandonada por Rāma e por mim, aquela linhagem de Ikṣvāku, sempre honrada por suas virtudes, inabalável, agora perturbada, tu a governarás.
2.12.92
प्रियं चेद् भरतस्यैतद् रामप्रव्राजनं भवेत्।
मा स्म मे भरतः कार्षीत् प्रेतकृत्यं गतायुषः ॥ २.१२.९२ ॥
Se o exílio de Rāma agrada a Bharata, que Bharata não realize os ritos fúnebres por mim, quando minha vida tiver se esgotado.
2.12.93
मृते मयि गते रामे वनं पुरुषपुङ्गवे।
सेदानीं विधवा राज्यं सपुत्रा कारयिष्यसि ॥ २.१२.९३ ॥
Quando eu estiver morta e Rāma, o melhor dos homens, tiver partido para a floresta, então tu, viúva, com teu filho, farás governar agora o reino.
2.12.94
त्वं राजपुत्रि दैवेन न्यवसो मम वेश्मनि।
अकीर्तिश्चातुला लोके ध्रुवः परिभवश्च मे।
सर्वभूतेषु चावज्ञा यथा पापकृतस्तथा ॥ २.१२.९४ ॥
Princesa, pelo destino habitas em minha casa. No mundo, minha infâmia será incomparável e minha desonra, certa, e serei desprezada por todos os seres, como uma malfeitora.
2.12.95
कथं रथैर्विभुर्यात्वा गजाश्वैश्च मुहुर्मुहुः।
पद्भ्यां रामो महारण्ये वत्सो मे विचरिष्यति ॥ २.१२.९५ ॥
Como andará a pé pela grande floresta Rāma, o poderoso, que tantas vezes viajou em carros, elefantes e cavalos? Meu querido filho vagará ali.
2.12.96
यस्य चाहारसमये सूदाः कुण्डलधारिणः।
अहंपूर्वाः पचन्ति स्म प्रसन्नाः पानभोजनम् ॥ २.१२.९६ ॥
À hora das refeições de quem cozinheiros com brincos, cada um ansioso por ser o primeiro, preparavam alegremente bebidas e comidas,
2.12.97
स कथं नु कषायाणि तिक्तानि कटुकानि च।
भक्षयन् वन्यमाहारं सुतो मे वर्तयिष्यति ॥ २.१२.९७ ॥
Como meu filho sobreviverá comendo os alimentos selvagens da floresta, adstringentes, amargos e picantes?
2.12.98
महार्हवस्त्रसम्बद्धो भूत्वा चिरसुखोचितः।
काषायपरिधानस्तु कथं रामो भविष्यति ॥ २.१२.९८ ॥
Rāma, há muito acostumado ao conforto e vestido com trajes caros, como será ele com as vestes cor de açafrão?
2.12.99
कस्येदं दारुणं वाक्यमेवंविधमपीरितम्।
रामस्यारण्यगमनं भरतस्याभिषेचनम् ॥ २.१२.९९ ॥
Quem proferiu esta palavra cruel: a ida de Rāma para a floresta e a coroação de Bharata?
2.12.100
धिगस्तु योषितो नाम शठाः स्वार्थपरायणाः।
न ब्रवीमि स्त्रियः सर्वा भरतस्यैव मातरम् ॥ २.१२.१०० ॥
Vergonha sobre as mulheres, astutas e voltadas ao próprio interesse! Não falo de todas as mulheres, mas somente da mãe de Bharata.
2.12.101
अनर्थभावेऽर्थपरे नृशंसे
ममानुतापाय निवेशितासि।
किमप्रियं पश्यसि मन्निमित्तं
हितानुकारिण्यथवापि रामे ॥ २.१२.१०१ ॥
Ó cruel, que te comprazes na desgraça, foste posta aqui apenas para o meu sofrimento. Vês algo desagradável em Rāma por minha causa, ou em Rāma, que sempre faz o que é benéfico?
2.12.102
परित्यजेयुः पितरोऽपि पुत्रान्
भार्याः पतींश्चापि कृतानुरागाः।
कृत्स्नं हि सर्वं कुपितं जगत् स्याद्
दृष्ट्वैव रामं व्यसने निमग्नम् ॥ २.१२.१०२ ॥
Ao ver Rāma mergulhado na desgraça, os pais abandonariam os filhos e as esposas afetuosas deixariam os maridos; o mundo inteiro ficaria enfurecido.
2.12.103
अहं पुनर्देवकुमाररूप-
मलंकृतं तं सुतमाव्रजन्तम्।
नन्दामि पश्यन्निव दर्शनेन
भवामि दृष्ट्वैव पुनर्युवेव ॥ २.१२.१०३ ॥
Ao ver aquele filho aproximar-se, adornado com a forma de um jovem divino, alegro-me; só de vê-lo torno-me novamente jovem.
2.12.104
विना हि सूर्येण भवेत् प्रवृत्ति-
रवर्षता वज्रधरेण वापि।
रामं तु गच्छन्तमितः समीक्ष्य
जीवेन्न कश्चित्त्विति चेतना मे ॥ २.१२.१०४ ॥
Sem o sol, ou se Indra não fizesse chover, a atividade do mundo cessaria; mas ao ver Rāma partir daqui, minha mente diz que ninguém sobreviveria.
2.12.105
विनाशकामामहिताममित्रा-
मावासयं मृत्युमिवात्मनस्त्वाम्।
चिरं बताङ्केन धृतासि सर्पी
महाविषा तेन हतोऽस्मि मोहात् ॥ २.१२.१०५ ॥
A ti, que desejas a minha destruição, nociva e hostil, mantive em casa como se fosses a minha própria morte; ai, tu, que por muito tempo segurei no colo, és uma serpente de grande veneno, e por isso, pela ilusão, fui abatido.
2.12.106
मया च रामेण सलक्ष्मणेन
प्रशास्तु हीनो भरतस्त्वया सह।
पुरं च राष्ट्रं च निहत्य बान्धवान्
ममाहितानां च भवाभिहर्षिणी ॥ २.१२.१०६ ॥
Bharata, privado de soberano, separado de mim, de Rāma e de Lakṣmaṇa, estará contigo; depois de destruir a cidade, o reino e os parentes, tu, que te deleitas com o poder, estarás com os meus inimigos.
2.12.107
नृशंसवृत्ते व्यसनप्रहारिणि
प्रसह्य वाक्यं यदिहाद्य भाषसे।
न नाम ते तेन मुखात् पतन्त्यधो
विशीर्यमाणा दशनाः सहस्रधा ॥ २.१२.१०७ ॥
Ó tu, de natureza cruel, portadora da desgraça! As palavras que hoje pronuncias aqui com tanta ousadia, e no entanto os teus dentes não caem da tua boca, despedaçados em mil pedaços.
2.12.108
न किंचिदाहाहितमप्रियं वचो
न वेत्ति रामः परुषाणि भाषितुम्।
कथं तु रामे ह्यभिरामवादिनि
ब्रवीषि दोषान् गुणनित्यसम्मते ॥ २.१२.१०८ ॥
Rāma nunca proferiu uma palavra nociva ou desagradável; ele não sabe pronunciar palavras duras. Por que, então, contas faltas em Rāma, que fala sempre com doçura e é sempre honrado por suas virtudes?
2.12.109
प्रताम्य वा प्रज्वल वा प्रणश्य वा
सहस्रशो वा स्फुटितां महीं व्रज।
न ते करिष्यामि वचः सुदारुणं
ममाहितं केकयराजपांसने ॥ २.१२.१०९ ॥
Quer definhes em angústia, queimes, pereças ou te fendas em mil pedaços e vás para a terra: não cumprirei tua palavra cruelíssima, ó poeira da linhagem do rei de Kekaya; ela me é nociva.
2.12.110
क्षुरोपमां नित्यमसत्प्रियंवदां
प्रदुष्टभावां स्वकुलोपघातिनीम्।
न जीवितुं त्वां विषहेऽमनोरमां
दिधक्षमाणां हृदयं सबन्धनम् ॥ २.१२.११० ॥
És como uma navalha: sempre falas palavras falsamente agradáveis, de mente perversa, destruidora de tua própria família. Não suporto viver contigo; não és agradável, e queres queimar meu coração com suas ligações.
2.12.111
न जीवितं मेऽस्ति कुतः पुनः सुखं
विनात्मजेनात्मवतां कुतो रतिः।
ममाहितं देवि न कर्तुमर्हसि
स्पृशामि पादावपि ते प्रसीद मे ॥ २.१२.१११ ॥
Já não tenho vida; como haveria então felicidade? Sem meu filho, como os homens senhores de si acharão deleite? Rainha, não deves fazer isto que me prejudica. Toco teus pés: sê-me benevolente.
2.12.112
स भूमिपालो विलपन्ननाथवत्
स्त्रिया गृहीतो हृदयेऽतिमात्रया।
पपात देव्याश्चरणौ प्रसारिता-
वुभावसम्प्राप्य यथाऽऽतुरस्तथा ॥ २.१२.११२ ॥
Aquele rei, lamentando-se como quem não tem protetor, tomado no coração por apego excessivo a uma mulher, caiu com ambos os braços estendidos para os pés da rainha; mas, como um homem aflito, não conseguiu alcançá-los.