Vedyatra वेदयात्रा
शोधा

ऋग्वेद · सूक्त 1.168

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

शब्दार्थांसह वाचा

1.168.1

य॒ज्ञाय॑ज्ञा वः सम॒ना तु॑तु॒र्वणि॒र्धियं॑धियं वो देव॒या उ॑ दधिध्वे ।
आ वो॒ऽर्वाचः॑ सुवि॒ताय॒ रोद॑स्योर्म॒हे व॑वृत्या॒मव॑से सुवृ॒क्तिभिः॑ ॥

हे मरुतांनो, प्रत्येक यज्ञात, प्रत्येक विचारात तुमच्यासाठी एकसुरात वेगवान स्तुती ठेवलेल्या आहेत. द्युलोक आणि पृथ्वीच्या महान कल्याणासाठी आणि संरक्षणासाठी, उत्तम स्तोत्रांनी मी तुम्हाला इथे बोलावतो.

1.168.2

व॒व्रासो॒ न ये स्व॒जाः स्वत॑वस॒ इषं॒ स्व॑रभि॒जाय॑न्त॒ धूत॑यः ।
स॒ह॒स्रिया॑सो अ॒पां नोर्मय॑ आ॒सा गावो॒ वन्द्या॑सो॒ नोक्षणः॑ ॥

स्वतःच जन्मलेले, स्वबळाने समर्थ असे ते, अन्न व प्रकाशासाठी कळपांसारखे प्रकट झाले. हजार बळ असलेले ते पाण्याच्या लाटांसारखे, प्रशंसनीय गाईंसारखे, दुधाने भरलेल्या गाईंसारखे आहेत.

1.168.3

सोमा॑सो॒ न ये सु॒तास्तृ॒प्तांश॑वो हृ॒त्सु पी॒तासो॑ दु॒वसो॒ नास॑ते ।
ऐषा॒मंसे॑षु र॒म्भिणी॑व रारभे॒ हस्ते॑षु खा॒दिश्च॑ कृ॒तिश्च॒ सं द॑धे ॥

पिळून काढलेल्या सोमासारखे ते, तृप्त अवयव असलेले; हृदयांत प्राशन होऊन उदार होऊन बसतात. त्यांच्या खांद्यांवर ढोल वाजवणाऱ्यासारखा मी चढतो; हातांत तलवार आणि कर्म दोन्ही धारण करतो.

1.168.4

अव॒ स्वयु॑क्ता दि॒व आ वृथा॑ ययु॒रम॑र्त्याः॒ कश॑या चोदत॒ त्मना॑ ।
अ॒रे॒णव॑स्तुविजा॒ता अ॑चुच्यवुर्दृ॒ळ्हानि॑ चिन्म॒रुतो॒ भ्राज॑दृष्टयः ॥

स्वतःच जुंपलेले ते द्युलोकातून खाली आले; अमर होऊन व्यर्थ गेले नाहीत. चाबकाने स्वतःलाच प्रेरित करा. धूळ उडवणारे, विस्तारात जन्मलेले मरुत बळकट वस्तूंनाही हलवतात; हे तेजस्वी मुखांच्या मरुतांनो.

1.168.5

को वो॒ऽन्तर्म॑रुत ऋष्टिविद्युतो॒ रेज॑ति॒ त्मना॒ हन्वे॑व जि॒ह्वया॑ ।
ध॒न्व॒च्युत॑ इ॒षां न याम॑नि पुरु॒प्रैषा॑ अह॒न्यो॑ नैत॑शः ॥

हे मरुतांनो, तुमच्यात विजेच्या ज्वाला असलेला कोण आपोआप थरथरतो, जबड्यासारखा, जिभेसारखा? धनुष्याने चालवलेला, पावसाच्या गतीप्रमाणे, अनेक प्रेरणा असलेला, नेहमी अचल, दुरून चपळ असा कोण आहे?

1.168.6

क्व॑ स्विद॒स्य रज॑सो म॒हस्परं॒ क्वाव॑रं मरुतो॒ यस्मि॑न्नाय॒य ।
यच्च्या॒वय॑थ विथु॒रेव॒ संहि॑तं॒ व्यद्रि॑णा पतथ त्वे॒षम॑र्ण॒वम् ॥

हे मरुतांनो, या महान अवकाशाचा दूरचा किनारा कुठे, जवळचा किनारा कुठे, जिथून तुम्ही आलात? खळ्यासारखे एकत्र केलेले तुम्ही हलवले, तेव्हा दगडाने ढग वेगळे करून तेजस्वी समुद्रावर टाकले.

1.168.7

सा॒तिर्न वोऽम॑वती॒ स्व॑र्वती त्वे॒षा विपा॑का मरुतः॒ पिपि॑ष्वती ।
भ॒द्रा वो॑ रा॒तिः पृ॑ण॒तो न दक्षि॑णा पृथु॒ज्रयी॑ असु॒र्ये॑व॒ जञ्ज॑ती ॥

हे मरुतांनो, तुमचे दान सहाय्यकारी, प्रकाशमय, सामर्थ्यशाली आणि फलदायी आहे; ते दात्याच्या देणगीसारखे विस्तृत आणि असुराच्या गर्जनेसारखे गर्जणारे आहे.

1.168.8

प्रति॑ ष्टोभन्ति॒ सिन्ध॑वः प॒विभ्यो॒ यद॒भ्रियां॒ वाच॑मुदी॒रय॑न्ति ।
अव॑ स्मयन्त वि॒द्युतः॑ पृथि॒व्यां यदी॑ घृ॒तं म॒रुतः॑ प्रुष्णु॒वन्ति॑ ॥

पवीसाठी नद्या पुढे गर्जतात, जेव्हा ते गर्जणारी वाणी उंचावतात; हे मरुतांनो, जेव्हा ते घृत (पाणी) वर्षवतात, तेव्हा विजा पृथ्वीवर हसतात.

1.168.9

असू॑त॒ पृश्नि॑र्मह॒ते रणा॑य त्वे॒षम॒यासां॑ म॒रुता॒मनी॑कम् ।
ते स॑प्स॒रासो॑ (ऽ)जनय॒न्ताभ्व॒मादित्स्व॒धामि॑षि॒रां पर्य॑पश्यन् ॥

चित्रविचित्र गाय (पृथ्वी) महायुद्धासाठी मरुतांचे बलवान, न थकणारे सैन्य प्रसवले; ते एकत्र चालणारे वीर होते, ज्यांनी नंतर पोषक स्वधा सभोवती पाहिली.

1.168.10

ए॒ष व॒ स्तोमो॑ मरुत इ॒यं गीर्मा॑न्दा॒र्यस्य॑ मा॒न्यस्य॑ का॒रोः ।
एषा या॑सीष्ट त॒न्वे॑ व॒यां वि॒द्यामे॒षं वृ॒जनं॑ जी॒रदा॑नुम् ॥

हे मरुतांनो, ही तुमची स्तुती आहे, आणि ही मांदार्य नावाच्या मान्य कवीची गीतवाणी आहे; या अन्नाने तुम्ही आमच्या देहाकडे या, आम्ही पोषण, बल आणि चिरतरुण दात्याला प्राप्त करू.