ऋग्वेद · सूक्त 1.72
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.72.1
नि काव्या॑ वे॒धसः॒ शश्व॑तस्क॒र्हस्ते॒ दधा॑नो॒ नर्या॑ पु॒रूणि॑ ।
अ॒ग्निर्भु॑वद्रयि॒पती॑ रयी॒णां स॒त्रा च॑क्रा॒णो अ॒मृता॑नि॒ विश्वा॑ ॥
अग्नी धनांचा स्वामी झाला; ज्ञानी ऋषींची प्राचीन काव्ये हाती धरून त्याने अनेक पराक्रम केले; खरोखर त्याने सर्व अमर कर्मे पूर्ण केली.
1.72.2
अ॒स्मे व॒त्सं परि॒ षन्तं॒ न वि॑न्दन्नि॒च्छन्तो॒ विश्वे॑ अ॒मृता॒ अमू॑राः ।
श्र॒म॒युवः॑ पद॒व्यो॑ धियं॒धास्त॒स्थुः प॒दे प॑र॒मे चार्व॒ग्नेः ॥
आमच्यासाठी सर्व अमर, अदृश्य देव वासरासारख्या अग्नीला मिळवू इच्छून शोधत राहिले; श्रमाने थकलेल्या वाटसरूंप्रमाणे आणि ध्यानी जनांप्रमाणे ते अग्नीच्या परम स्थानी उभे राहिले.
1.72.3
ति॒स्रो यद॑ग्ने श॒रद॒स्त्वामिच्शुचिं॑ घृ॒तेन॒ शुच॑यः सप॒र्यान् ।
नामा॑नि चिद्दधिरे य॒ज्ञिया॑नि॒ असू॑दयन्त त॒न्वः॑ सुजा॑ताः ॥
हे अग्नी, जेव्हा तीन शरद् ऋतू गेले, तेव्हा तेजस्वी जनांनी तुपाने तुझीच सेवा केली; त्यांनी यज्ञयोग्य नावे धारण केली; सुजात जनांनी आपली शरीरे चालवली.
1.72.4
आ रोद॑सी बृह॒ती वेवि॑दानाः॒ प्र रु॒द्रिया॑ जभ्रिरे य॒ज्ञिया॑सः ।
वि॒दन्मर्तो॑ ने॒मधि॑ता चिकि॒त्वान॒ग्निं प॒दे प॑र॒मे त॑स्थि॒वांस॑म् ॥
विस्तृत द्यावापृथिवी जाणण्याची इच्छा करणाऱ्या यज्ञयोग्य रुद्रांनी अग्नीची उपासना केली; ज्ञानी मर्त्याने नव्या स्थानी, परम स्थानी उभा असलेला अग्नी शोधला.
1.72.5
सं॒जा॒ना॒ना उप॑ सीदन्नभि॒ज्ञु पत्नी॑वन्तो नम॒स्यं॑ नमस्यन् ।
रि॒रि॒क्वांस॑स्त॒न्वः॑ कृण्वत॒ स्वाः सखा॒ सख्यु॑र्नि॒मिषि॒ रक्ष॑माणाः ॥
एकमेकांना ओळखून ते जवळ बसले; पत्नींसह नमस्कारयोग्य अग्नीला नमस्कार केला; थकलेली शरीरे आपली करून घेतली; मित्र मित्राचे डोळ्याच्या पापणीच्या उघडझापीत रक्षण करतो.
1.72.6
त्रिः स॒प्त यद्गुह्या॑नि॒ त्वे इत्प॒दावि॑द॒न्निहि॑ता य॒ज्ञिया॑सः ।
तेभी॑ रक्षन्ते अ॒मृतं॑ स॒जोषाः॑ प॒शूञ्च॑ स्था॒तॄञ्च॒रथं॑ च पाहि ॥
तीन वेळा सात असे गुप्त स्थान तुझ्यातच सापडले; यज्ञयोग्य, लपवलेली स्थाने त्यांच्याद्वारे रक्षिली जातात; एकमताने अमृताचे रक्षण कर; गाई आणि स्थिर व चलणाऱ्या प्राण्यांचे रक्षण कर, आणि मार्गाचेही रक्षण कर.
1.72.7
वि॒द्वाँ अ॑ग्ने व॒युना॑नि क्षिती॒नां व्या॑नु॒षक्च्छु॒रुधो॑ जी॒वसे॑ धाः ।
अ॒न्त॒र्वि॒द्वाँ अध्व॑नो देव॒याना॒नत॑न्द्रो दू॒तो अ॑भवो हवि॒र्वाट् ॥
हे अग्नी, जगातील मार्ग जाणणारा तू जीवनासाठी क्रमाने मार्ग स्थापित करतोस. आतूनच देवांकडे जाणारे मार्ग जाणून, अथक दूत होऊन तू हविर्वाहक झालास.
1.72.8
स्वा॒ध्यो॑ दि॒व आ स॒प्त य॒ह्वीः रा॒यो दुरो॒ व्यृ॑त॒ज्ञा अ॑जानन् ।
वि॒दद्गव्यं॑ स॒रमा॑ दृ॒ळ्हमू॒र्वं येना॒ नु कं॒ मानु॑षी॒ भोज॑ते॒ विट् ॥
स्वयंशक्तिमान, महान सात ऋतज्ञांनी स्वर्गातून संपत्तीची द्वारे उघडली. तेव्हा सरमेला गायी आणि दृढ कुंपण सापडले; ज्यामुळे मानवी वस्ती खरोखर आनंद घेते.
1.72.9
आ ये विश्वा॑ स्वप॒त्यानि॑ त॒स्थुः कृ॑ण्वा॒नासो॑ अमृत॒त्वाय॑ गा॒तुम् ।
म॒ह्ना म॒हद्भिः॑ पृथि॒वी वि त॑स्थे मा॒ता पु॒त्रैरदि॑ति॒र्धाय॑से॒ वेः ॥
सर्व सत्कर्मांत उभे राहणारे, अमरत्वाकडे मार्ग करणारे; आपल्या महिम्याने आणि महान शक्तींसह विस्तीर्ण पृथ्वी स्थिर उभी आहे. माता अदिती पुत्रांसह त्या ज्ञान्याच्या निवासासाठी आहे.
1.72.10
अधि॒ श्रियं॒ नि द॑धु॒श्चारु॑मस्मिन्दि॒वो यद॒क्षी अ॒मृता॒ अकृ॑ण्वन् ।
अध॑ क्षरन्ति॒ सिन्ध॑वो॒ न सृ॒ष्टाः प्र नीची॑रग्ने॒ अरु॑षीरजानन् ॥
या आकाशात त्यांनी सुंदर श्री स्थापिली; अमर्त्यांनी स्वर्गाचे डोळे निर्माण केले तेव्हा. तेव्हा नद्या सोडल्यासारख्या वाहतात; हे अग्नी, खाली वाहणाऱ्या प्रवाहांनी तांबड्या उषांना जाणले.