Vedyatra वेदयात्रा
शोधा

ऋग्वेद · सूक्त 10.121

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

शब्दार्थांसह वाचा

10.121.1

हि॒र॒ण्य॒ग॒र्भः सम॑वर्त॒ताग्रे॑ भू॒तस्य॑ जा॒तः पति॒रेक॑ आसीत् ।
स दा॑धार पृथि॒वीं द्यामु॒तेमां कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम ॥

सुवर्णगर्भ सुरुवातीला प्रकट झाला; जन्मताच तोच सर्व भूतसृष्टीचा एकमेव स्वामी झाला. त्यानेच पृथ्वी आणि हे आकाश धारण केले. कोणत्या देवाला आपण हविने पूजावे?

10.121.2

य आ॑त्म॒दा ब॑ल॒दा यस्य॒ विश्व॑ उ॒पास॑ते प्र॒शिषं॒ यस्य॑ दे॒वाः ।
यस्य॑ छा॒यामृतं॒ यस्य॑ मृ॒त्युः कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम ॥

जो आत्मा देतो, बल देतो; ज्याची आज्ञा सर्व देव पाळतात. ज्याची छाया अमृत आहे आणि ज्याचा मृत्यूही आहे—त्या कोणत्या देवाला आपण हविने पूजावे?

10.121.3

यः प्रा॑ण॒तो नि॑मिष॒तो म॑हि॒त्वैक॒ इद्राजा॒ जग॑तो ब॒भूव॑ ।
य ईशे॑ अ॒स्य द्वि॒पद॒श्चतु॑ष्पदः॒ कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम ॥

जो आपल्या महिमेने श्वास घेणाऱ्या व डोळे मिटणाऱ्या जगाचा एकमेव राजा झाला; जो या द्विपाद व चतुष्पाद प्राण्यांवर शासन करतो—त्या कोणत्या देवाला आपण हविने पूजावे?

10.121.4

यस्ये॒मे हि॒मव॑न्तो महि॒त्वा यस्य॑ समु॒द्रं र॒सया॑ स॒हाहुः ।
यस्ये॒माः प्र॒दिशो॒ यस्य॑ बा॒हू कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम ॥

ज्याच्या महिमेने ही हिमालये आहेत, ज्याचा समुद्र रसासह म्हटला जातो, ज्याच्या या दिशा आहेत, ज्याचे दोन बाहू आहेत—त्या कोणत्या देवाला आपण हविने पूजावे?

10.121.5

येन॒ द्यौरु॒ग्रा पृ॑थि॒वी च॑ दृ॒ळ्हा येन॒ स्व॑ स्तभि॒तं येन॒ नाकः॑ ।
यो अ॒न्तरि॑क्षे॒ रज॑सो वि॒मानः॒ कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम ॥

ज्याच्याद्वारे उग्र आकाश आणि दृढ पृथ्वी स्थिर आहेत, ज्याच्याद्वारे स्वर्ग धारण केला गेला, ज्याच्याद्वारे नाक (स्वर्गलोक) स्थापित आहे; जो अंतरिक्षात लोकांचे मापन करतो—त्या कोणत्या देवाला आपण हविने पूजावे?

10.121.6

यं क्रन्द॑सी॒ अव॑सा तस्तभा॒ने अ॒भ्यैक्षे॑तां॒ मन॑सा॒ रेज॑माने ।
यत्राधि॒ सूर॒ उदि॑तो वि॒भाति॒ कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम ॥

द्यावापृथिवी ज्याच्या रक्षणाने ज्याला आधार देतात, कंपित मनाने ज्याच्याकडे पाहतात; उदित सूर्य जेथे वर प्रकाशतो—त्या कोणत्या देवाला आपण हविने पूजावे?

10.121.7

आपो॑ ह॒ यद्बृ॑ह॒तीर्विश्व॒माय॒न्गर्भं॒ दधा॑ना ज॒नय॑न्तीर॒ग्निम् ।
ततो॑ दे॒वानां॒ सम॑वर्त॒तासु॒रेकः॒ कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम ॥

विशाल जल सर्वांना व्यापत आले, गर्भ धारण करत आणि अग्नीला जन्म देत, तेव्हा तेथून देवांचा एकच प्राण एकत्र झाला. कोणत्या देवाला आपण हविने पूजावे?

10.121.8

यश्चि॒दापो॑ महि॒ना प॒र्यप॑श्य॒द्दक्षं॒ दधा॑ना ज॒नय॑न्तीर्य॒ज्ञम् ।
यो दे॒वेष्वधि॑ दे॒व एक॒ आसी॒त्कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम ॥

ज्याने आपल्या महिमेने जलांकडे पाहिले, कौशल्य धारण करून यज्ञाला जन्म दिला, देवांमध्ये वरती जो एकटा देव होता — कोणत्या देवाला आपण हविने पूजावे?

10.121.9

मा नो॑ हिंसीज्जनि॒ता यः पृ॑थि॒व्या यो वा॒ दिवं॑ स॒त्यध॑र्मा ज॒जान॑ ।
यश्चा॒पश्च॒न्द्रा बृ॑ह॒तीर्ज॒जान॒ कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम ॥

पृथ्वीचा जनिता आम्हास इजा न करो; सत्यधर्म्याने द्युलोक निर्माण केला, आणि जो तेजस्वी विशाल जल निर्माण करणारा आहे — कोणत्या देवाला आपण हविने पूजावे?

10.121.10

प्रजा॑पते॒ न त्वदे॒तान्य॒न्यो विश्वा॑ जा॒तानि॒ परि॒ ता ब॑भूव ।
यत्का॑मास्ते जुहु॒मस्तन्नो॑ अस्तु व॒यं स्या॑म॒ पत॑यो रयी॒णाम् ॥

हे प्रजापते, तुझ्याशिवाय या जन्मलेल्या सर्वांभोवती दुसरा कोणी झाला नाही. ज्या इच्छांनी आम्ही तुला आहुती देतो, ते आम्हास लाभो; आम्ही संपत्तीचे स्वामी होऊ.