Vedyatra वेदयात्रा
ਖੋਜੋ

ਰਿਗਵੇਦ · ਸੂਕਤ 10.121

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

ਸ਼ਬਦ-ਅਰਥਾਂ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹੋ

10.121.1

हि॒र॒ण्य॒ग॒र्भः सम॑वर्त॒ताग्रे॑ भू॒तस्य॑ जा॒तः पति॒रेक॑ आसीत् ।
स दा॑धार पृथि॒वीं द्यामु॒तेमां कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम ॥

ਸੁਨਹਿਰੀ ਗਰਭ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ; ਜਨਮ ਲੈਂਦਿਆਂ ਹੀ ਉਹ ਸਮੂਹ ਭੂਤ-ਜਗਤ ਦਾ ਇਕੱਲਾ ਸੁਆਮੀ ਬਣਿਆ। ਉਸੇ ਨੇ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਧਾਰਿਆ। ਕਿਸ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਹਵੀ ਨਾਲ ਪੂਜੀਏ?

10.121.2

य आ॑त्म॒दा ब॑ल॒दा यस्य॒ विश्व॑ उ॒पास॑ते प्र॒शिषं॒ यस्य॑ दे॒वाः ।
यस्य॑ छा॒यामृतं॒ यस्य॑ मृ॒त्युः कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम ॥

ਜੋ ਆਤਮਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਬਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਦੀ ਛਾਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਮੌਤ ਵੀ ਹੈ—ਉਸ ਕਿਸ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਹਵੀ ਨਾਲ ਪੂਜੀਏ?

10.121.3

यः प्रा॑ण॒तो नि॑मिष॒तो म॑हि॒त्वैक॒ इद्राजा॒ जग॑तो ब॒भूव॑ ।
य ईशे॑ अ॒स्य द्वि॒पद॒श्चतु॑ष्पदः॒ कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम ॥

ਜੋ ਆਪਣੀ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ ਸਾਹ ਲੈਂਦੇ ਅਤੇ ਪਲਕਾਂ ਝਪਕਾਉਂਦੇ ਜਗਤ ਦਾ ਇਕੱਲਾ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ; ਜੋ ਇਸ ਦੋ-ਪੈਰੇ ਅਤੇ ਚਾਰ-ਪੈਰੇ ਉੱਤੇ ਹਕੂਮਤ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਉਸ ਕਿਸ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਹਵੀ ਨਾਲ ਪੂਜੀਏ?

10.121.4

यस्ये॒मे हि॒मव॑न्तो महि॒त्वा यस्य॑ समु॒द्रं र॒सया॑ स॒हाहुः ।
यस्ये॒माः प्र॒दिशो॒ यस्य॑ बा॒हू कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम ॥

ਜਿਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ ਇਹ ਹਿਮਾਲਾ ਹਨ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਰਸ ਨਾਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਇਹ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਬਾਹਾਂ ਹਨ—ਉਸ ਕਿਸ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਹਵੀ ਨਾਲ ਪੂਜੀਏ?

10.121.5

येन॒ द्यौरु॒ग्रा पृ॑थि॒वी च॑ दृ॒ळ्हा येन॒ स्व॑ स्तभि॒तं येन॒ नाकः॑ ।
यो अ॒न्तरि॑क्षे॒ रज॑सो वि॒मानः॒ कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम ॥

ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਗਰ ਆਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਪੱਕੀ ਧਰਤੀ ਟਿਕੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਥਾਮਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਨਾਕ (ਸਵਰਗ-ਲੋਕ) ਸਥਾਪਤ ਹੈ; ਜੋ ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮਾਪਣ ਵਾਲਾ ਹੈ—ਉਸ ਕਿਸ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਹਵੀ ਨਾਲ ਪੂਜੀਏ?

10.121.6

यं क्रन्द॑सी॒ अव॑सा तस्तभा॒ने अ॒भ्यैक्षे॑तां॒ मन॑सा॒ रेज॑माने ।
यत्राधि॒ सूर॒ उदि॑तो वि॒भाति॒ कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम ॥

ਦਿਊਆਪ੍ਰਿਥਿਵੀ ਜਿਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਨਾਲ ਜਿਸ ਨੂੰ ਟਿਕਾਈ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਕੰਬਦੇ ਮਨ ਨਾਲ ਜਿਸ ਵੱਲ ਵੇਖਦੇ ਹਨ; ਜਿੱਥੇ ਉਦੇ ਹੋਇਆ ਸੂਰਜ ਉੱਪਰ ਚਮਕਦਾ ਹੈ—ਉਸ ਕਿਸ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਹਵੀ ਨਾਲ ਪੂਜੀਏ?

10.121.7

आपो॑ ह॒ यद्बृ॑ह॒तीर्विश्व॒माय॒न्गर्भं॒ दधा॑ना ज॒नय॑न्तीर॒ग्निम् ।
ततो॑ दे॒वानां॒ सम॑वर्त॒तासु॒रेकः॒ कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम ॥

ਵਿਸ਼ਾਲ ਜਲ ਜਦੋਂ ਸਭ ਕੁਝ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਆਏ, ਗਰਭ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਤਦ ਉੱਥੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਇੱਕੋ ਪ੍ਰਾਣ ਇਕੱਠਾ ਹੋਇਆ। ਕਿਸ ਦੇਵਤੇ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਹਵਿ ਨਾਲ ਪੂਜੀਏ?

10.121.8

यश्चि॒दापो॑ महि॒ना प॒र्यप॑श्य॒द्दक्षं॒ दधा॑ना ज॒नय॑न्तीर्य॒ज्ञम् ।
यो दे॒वेष्वधि॑ दे॒व एक॒ आसी॒त्कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम ॥

ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ ਜਲਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਕੌਸ਼ਲ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਯੱਗ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਉੱਪਰ ਇਕੱਲਾ ਦੇਵ ਸੀ — ਕਿਸ ਦੇਵਤੇ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਹਵਿ ਨਾਲ ਪੂਜੀਏ?

10.121.9

मा नो॑ हिंसीज्जनि॒ता यः पृ॑थि॒व्या यो वा॒ दिवं॑ स॒त्यध॑र्मा ज॒जान॑ ।
यश्चा॒पश्च॒न्द्रा बृ॑ह॒तीर्ज॒जान॒ कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम ॥

ਧਰਤੀ ਦਾ ਜਨਮਦਾਤਾ ਸਾਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਪਹੁੰਚਾਵੇ; ਸਤਿਆਧਰਮਾ ਜਿਸ ਨੇ ਅਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਚਮਕਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਜਲ ਜਨਮੇ — ਕਿਸ ਦੇਵਤੇ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਹਵਿ ਨਾਲ ਪੂਜੀਏ?

10.121.10

प्रजा॑पते॒ न त्वदे॒तान्य॒न्यो विश्वा॑ जा॒तानि॒ परि॒ ता ब॑भूव ।
यत्का॑मास्ते जुहु॒मस्तन्नो॑ अस्तु व॒यं स्या॑म॒ पत॑यो रयी॒णाम् ॥

ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਤੇਰੇ ਬਿਨਾਂ ਇਹ ਜੰਮੇ ਸਾਰੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਬਣਿਆ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਆਹੂਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ, ਉਹ ਸਾਡੇ ਲਈ ਹੋਣ; ਅਸੀਂ ਧਨਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਹੋਈਏ।