ਰਿਗਵੇਦ · ਸੂਕਤ 10.146

10.146.1

अर॑ण्या॒न्यर॑ण्यानि अ॒सौ या प्रेव॒ नश्य॑सि ।
क॒था ग्रामं॒ न पृ॑च्छसि॒ न त्वा॒ भीरि॑व विन्दती3ँ ॥

ਹੇ ਜੰਗਲ ਦੇਵੀ, ਹੇ ਜੰਗਲ ਦੇਵੀ! ਤੂੰ ਜਿਵੇਂ ਗੁੰਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਪਿੰਡ ਬਾਰੇ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਪੁੱਛਦੀ? ਜਿਵੇਂ ਡਰ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ ਹੋਵੇ।

वृ॒षा॒र॒वाय॒ वद॑ते॒ यदु॒पाव॑ति चिच्चि॒कः ।
आ॒घा॒टिभि॑रिव धा॒वय॑न्नरण्या॒निर्म॑हीयते ॥

ਬਲਦ ਦੀ ਗਰਜ ਵਰਗੀ ਆਵਾਜ਼ ਲਈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਬੋਲਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੰਗਲ ਦੇਵੀ ਮਾਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਡੰਡੀਆਂ ਨਾਲ ਭੱਜਦੀ ਹੋਈ ਵਾਂਗ ਸਤਿਕਾਰੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

उ॒त गाव॑ इवादन्ति उ॒त वेश्मे॑व दृश्यते ।
उ॒तो अ॑रण्या॒निः सा॒यं श॑क॒टीरि॑व सर्जति ॥

ਇਹ ਗਾਵਾਂ ਵਾਂਗ ਚਰਦੀ ਜਾਪਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਘਰ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦੀ ਹੈ। ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਦੇਵੀ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਗੱਡੀਆਂ ਵਾਂਗ ਹਿਕਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

गाम॒ङ्गैष आ ह्व॑यति॒ दार्व॒ङ्गैषो अपा॑वधीत् ।
वस॑न्नरण्या॒न्यां सा॒यमक्रु॑क्ष॒दिति॑ मन्यते ॥

ਘੰਟੀ ਵਰਗੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਲਾ ਇਹ ਗਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਲੱਕੜ ਕੱਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਿਆਂ, ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਜੰਗਲ ਦੇਵੀ ਉੱਤੇ ਚਿੱਲਾਇਆ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਸੋਚਦਾ ਹੈ।

न वा अ॑रण्या॒निर्ह॑न्ति अ॒न्यश्चेन्नाभि॒गच्छ॑ति ।
स्वा॒दोः फल॑स्य ज॒ग्ध्वाय॑ यथा॒कामं॒ नि प॑द्यते ॥

ਜੰਗਲ ਦੇਵੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਾਰਦੀ; ਜੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਉਸ ਕੋਲ ਨਾ ਜਾਵੇ। ਮਿੱਠੇ ਫਲ ਖਾ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।

आञ्ज॑नगन्धिं सुर॒भिं ब॑ह्व॒न्नामकृ॑षीवलाम् ।
प्राहं मृ॒गाणां॑ मा॒तर॑मरण्या॒निम॑शंसिषम् ॥

ਅੰਜਨ ਵਰਗੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਾਲੀ, ਸੁਗੰਧਤ, ਅੰਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਨਾ ਵਾਹੀ ਹੋਈ, ਉਸ ਮ੍ਰਿਗਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਜੰਗਲ ਦੇਵੀ ਦੀ ਮੈਂ ਉਸਤਤ ਕੀਤੀ।