ऋग्वेद · सूक्त 10.73
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
10.73.1
जनि॑ष्ठा उ॒ग्रः सह॑से तु॒राय॑ म॒न्द्र ओजि॑ष्ठो बहु॒लाभि॑मानः ।
अव॑र्ध॒न्निन्द्रं॑ म॒रुत॑श्चि॒दत्र॑ मा॒ता यद्वी॒रं द॒धन॒द्धनि॑ष्ठा ॥
सर्वात आधी जन्मलेल्या, उग्र, तुराच्या सामर्थ्यासाठी, आनंददायी, अत्यंत ओजस्वी, अनेक अभिमान असलेल्या इंद्राला येथे मरुतांनी वाढवले; माता वीराला धारण करताना सर्वात दृढालाच धारण करती झाली.
10.73.2
द्रु॒हो निष॑त्ता पृश॒नी चि॒देवैः॑ पु॒रू शंसे॑न वावृधु॒ष्ट इन्द्र॑म् ।
अ॒भीवृ॑तेव॒ ता म॑हाप॒देन॑ ध्वा॒न्तात्प्र॑पि॒त्वादुद॑रन्त॒ गर्भाः॑ ॥
द्रुहाच्या निवासात बसलेल्या पृशनी (उषा) नेही आपल्या शक्तींसह अनेक स्तुतींनी इंद्राला वाढवले; वेढलेल्या गर्भांप्रमाणे महान मार्गाने, अंधारातून, दूर पडलेल्या स्थानातून ते वर उठले.
10.73.3
ऋ॒ष्वा ते॒ पादा॒ प्र यज्जिगा॑सि॒ अव॑र्ध॒न्वाजा॑ उ॒त ये चि॒दत्र॑ ।
त्वमि॑न्द्र सालावृ॒कान्त्स॒हस्र॑मा॒सन्द॑धिषे अ॒श्विना व॑वृत्याः ॥
हे इंद्रा, तुझे दोन्ही स्तुत्य पाय तू जाताना पुढे सरकतात; येथे तुला वाढवणारी बले व बक्षिसे आहेत. तू सालावृकांना हजारोंनी युद्धात धरतोस; हे इंद्रा, तू दोन्ही अश्विनांना मागे वळवतोस.
10.73.4
स॒म॒ना तूर्णि॒रुप॑ यासि य॒ज्ञमा नास॑त्या स॒ख्याय॑ वक्षि ।
व॒साव्या॑मिन्द्र धारयः स॒हस्रा॒श्विना॑ शूर ददतुर्म॒घानि॑ ॥
एकत्र वेगाने धावणारा तू यज्ञाकडे येतोस; मैत्रीसाठी नासत्यांना (येथे) आण. वसावीमध्ये, हे इंद्रा, तू हजारोंनी (संपत्तीने) धारण करतोस; हे शूरा, दोन्ही अश्विनांनी महान धन दिले.
10.73.5
मन्द॑मान ऋ॒तादधि॑ प्र॒जायै॒ सखि॑भि॒रिन्द्र॑ इषि॒रेभि॒रर्थ॑म् ।
आभि॒र्हि मा॒या उप॒ दस्यु॒मागा॒न्मिहः॒ प्र त॒म्रा अ॑वप॒त्तमां॑सि ॥
ऋतापासून आनंदित होऊन, संततीसाठी, इंद्र आपल्या मित्रांसह व प्रेरकांसह ध्येय साधतो; यांच्यासोबतच, खरोखर, मायेने तो दस्यूकडे आला, धुके दूर केले, तांबड्या अंधारांना खाली पाडले.
10.73.6
सना॑माना चिद्ध्वसयो॒ न्य॑स्मै॒ अवा॑ह॒न्निन्द्र॑ उ॒षसो॒ यथानः॑ ।
ऋ॒ष्वैर॑गच्छः॒ सखि॑भि॒र्निका॑मैः सा॒कं प्र॑ति॒ष्ठा हृद्या॑ जघन्थ ॥
प्राचीन आणि अनेक नावांच्या (शत्रूंना) तूही खाली पाडलेस; हे इंद्रा, उषेच्या रथाप्रमाणे, वीर (बैलांसह) आणि इच्छुक सहकाऱ्यांसह, एकत्र दृढ हृदयाने (प्रहार करून जिंकलेस).
10.73.7
त्वं ज॑घन्थ॒ नमु॑चिं मख॒स्युं दासं॑ कृण्वा॒न ऋष॑ये॒ विमा॑यम् ।
त्वं च॑कर्थ॒ मन॑वे स्यो॒नान्प॒थो दे॑व॒त्राञ्ज॑सेव॒ याना॑न् ॥
यज्ञविरोधी दास नमुचीला तुम्ही ठार केलेत; ऋषींसाठी त्या अमाप शत्रूला वश करून मनूसाठी सुखकर मार्ग घडवलेत, देवांमध्ये सरळ रस्त्यांसारखे.
10.73.8
त्वमे॒तानि॑ पप्रिषे॒ वि नामेशा॑न इन्द्र दधिषे॒ गभ॑स्तौ ।
अनु॑ त्वा दे॒वाः शव॑सा मदन्ति उ॒परि॑बुध्नान्व॒निन॑श्चकर्थ ॥
इंद्रा, तुम्ही हे सर्व पूर्ण करता; तुमच्या नावांनी तुम्ही स्वामी झाला आहात; तुमच्या दोन हातांत तुम्ही (शक्ती) धारण करता. देव तुमच्या बळाने आनंदतात; वरच्या मुळांच्या (वृक्षांना) आणि धनवानांनाही तुम्हीच घडवले आहे.
10.73.9
च॒क्रं यद॑स्या॒प्स्वा निष॑त्तमु॒तो तद॑स्मै॒ मध्विच्च॑च्छद्यात् ।
पृ॒थि॒व्यामति॑षितं॒ यदूधः॒ पयो॒ गोष्वद॑धा॒ ओष॑धीषु ॥
याचे चक्र पाण्यांत स्थिर असताना, त्याला मधुरताही लाभो; पृथ्वीवर ठेवलेली कास, गायींत दूध, औषधींत रस तुम्ही ठेवलात.
10.73.10
अश्वा॑दिया॒येति॒ यद्वद॑न्ति॒ ओज॑सो जा॒तमु॒त म॑न्य एनम् ।
म॒न्योरि॑याय ह॒र्म्येषु॑ तस्थौ॒ यतः॑ प्रज॒ज्ञ इन्द्रो॑ अस्य वेद ॥
तो घोड्यापासून आला असे ते म्हणतात; तो बळापासून जन्मला असे म्हटले की, मी त्याला क्रोधापासून आला असे समजतो. क्रोधापासून येऊन तो भवनांमध्ये उभा राहिला; इंद्र कोठून जन्मला, हे रहस्य इंद्रच जाणतो.
10.73.11
वयः॑ सुप॒र्णा उप॑ सेदु॒रिन्द्रं॑ प्रि॒यमे॑धा॒ ऋष॑यो॒ नाध॑मानाः ।
अप॑ ध्वा॒न्तमू॑र्णु॒हि पू॒र्धि चक्षु॑र्मुमु॒ग्ध्य॑स्मान्नि॒धये॑व ब॒द्धान् ॥
पंख असलेल्या पक्ष्यांप्रमाणे, प्रिय मेधेचे ऋषी इंद्राजवळ बसून याचना करत राहिले. अंधार दूर करा, दृष्टी भरा; बांधलेल्यांना सोडावे तसे आम्हांला सोडा.