ఋగ్వేదం · సూక్తం 9.102

9.102.1

क्रा॒णा शिशु॑र्म॒हीनां॑ हि॒न्वन्नृ॒तस्य॒ दीधि॑तिम् ।
विश्वा॒ परि॑ प्रि॒या भु॑व॒दध॑ द्वि॒ता ॥

మహానుభావుల శిశువుగా ఉద్భవించి, ఋతము యొక్క కాంతిని ప్రేరేపిస్తూ, అన్ని ప్రియమైన వస్తువుల చుట్టూ రెండు విధాలుగా అయ్యాడు.

उप॑ त्रि॒तस्य॑ पा॒ष्यो॑रभ॑क्त॒ यद्गुहा॑ प॒दम् ।
य॒ज्ञस्य॑ स॒प्त धाम॑भि॒रध॑ प्रि॒यम् ॥

త్రితుని రెండు పాదాల సమీపంలో, రహస్య స్థానంలో ఉన్న పదాన్ని అతను పొందాడు; యజ్ఞం యొక్క ఆ ప్రియమైన స్థానం ఏడు ధామాలతో అప్పుడు.

त्रीणि॑ त्रि॒तस्य॒ धार॑या पृ॒ष्ठेष्वेर॑या र॒यिम् ।
मिमी॑ते अस्य॒ योज॑ना॒ वि सु॒क्रतुः॑ ॥

త్రితుని మూడు ధారలతో, పృష్ఠాలపై సంపదను ప్రేరేపించు; అతని మార్గాలను సుకర్ముడు కొలుస్తాడు.

ज॒ज्ञा॒नं स॒प्त मा॒तरो॑ वे॒धाम॑शासत श्रि॒ये ।
अ॒यं ध्रु॒वो र॑यी॒णां चिके॑त॒ यत् ॥

పుట్టిన వానిని ఏడు మాతలు జ్ఞానుల కోసం శ్రీ కోసం ఏర్పాటు చేశారు; ఈ స్థిరుడు సంపదలలో ఏది తెలుసుకున్నాడో అది తెలుసుకున్నాడు.

अ॒स्य व्र॒ते स॒जोष॑सो॒ विश्वे॑ दे॒वासो॑ अ॒द्रुहः॑ ।
स्पा॒र्हा भ॑वन्ति॒ रन्त॑यो जु॒षन्त॒ यत् ॥

ఇతని వ్రతంలో ఏకమనస్కులై, అందరు దేవతలు ద్రోహరహితులై; కోరదగినవారవుతారు, వారు ఆనందించినప్పుడు.

यमी॒ गर्भ॑मृता॒वृधो॑ दृ॒शे चारु॒मजी॑जनन् ।
क॒विं मंहि॑ष्ठमध्व॒रे पु॑रु॒स्पृह॑म् ॥

ఏ గర్భాన్ని ఋతాన్ని పోషించేవారు దర్శనం కోసం అందంగా సృష్టించారో — ఆ కవిని, అత్యంత ఉదారుని, యజ్ఞంలో అనేక రూపుడుని.

स॒मी॒ची॒ने अ॒भि त्मना॑ य॒ह्वी ऋ॒तस्य॑ मा॒तरा॑ ।
त॒न्वा॒ना य॒ज्ञमा॑नु॒षग्यद॑ञ्ज॒ते ॥

సమంగా కలిసి ఉన్న ఆ ఇద్దరు మహా మాతలు, ఋత ధర్మానికి తల్లులు, తమ స్వభావంతోనే యజ్ఞాన్ని క్రమంగా విస్తరింపజేస్తూ దానిని అభిషేకించినప్పుడు.

क्रत्वा॑ शु॒क्रेभि॑र॒क्षभि॑र्ऋ॒णोरप॑ व्र॒जं दि॒वः ।
हि॒न्वन्नृ॒तस्य॒ दीधि॑तिं॒ प्राध्व॒रे ॥

జ్ఞానంతో, ప్రకాశించే కన్నులతో నీవు ఆకాశపు దొడ్డిని తెరుస్తున్నావు; ఋత తేజస్సును ప్రేరేపిస్తూ యజ్ఞంలో ముందుకు సాగుతున్నావు.