ऋग्वेद · सूक्त 9.71
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.71.1
आ दक्षि॑णा सृज्यते शु॒ष्म्या॑सदं॒ वेति॑ द्रु॒हो र॒क्षसः॑ पाति॒ जागृ॑विः ।
हरि॑रोप॒शं कृ॑णुते॒ नभ॒स्पय॑ उप॒स्तिरे॑ च॒म्वो॑र्ब्रह्म॑ नि॒र्णिजे॑ ॥
येथे दक्षिणा अर्पिली जाते; बलवान सोम, जागरूक राहून, द्रोही आणि राक्षसांपासून रक्षण करतो. हरि (सोम) गाळण्याच्या आसनावर रस वाहवतो, दोन पात्रांत शुद्धीसाठी मंत्र ठेवतो.
9.71.2
प्र कृ॑ष्टि॒हेव॑ शू॒ष ए॑ति॒ रोरु॑वदसु॒र्यं॑ वर्णं॒ नि रि॑णीते अस्य॒ तम् ।
जहा॑ति व॒व्रिं पि॒तुरे॑ति निष्कृ॒तमु॑प॒प्रुतं॑ कृणुते नि॒र्णिजं॒ तना॑ ॥
शत्रुहंता जसा तो उषेप्रमाणे पुढे सरतो; गर्जत तो असुर-वर्ण सोडतो. वाकडे पाप सोडून तो पित्याकडे जातो, गाळणीच्या धाग्यांनी शुद्ध केलेल्या सोमाला पवित्र करतो.
9.71.3
अद्रि॑भिः सु॒तः प॑वते॒ गभ॑स्त्योर्वृषा॒यते॒ नभ॑सा॒ वेप॑ते म॒ती ।
स मो॑दते॒ नस॑ते॒ साध॑ते गि॒रा ने॑नि॒क्ते अ॒प्सु यज॑ते॒ परी॑मणि ॥
दगडांनी पिळलेला सोम वाहतो; आपल्या दोन हातांत तो बलवान होतो, आकाशासह, विचाराने थरथरतो. तो आनंदतो, पोहोचतो, गीताने सिद्धी मिळवतो, पाण्यात स्वतःला शुद्ध करतो, सभोवताली यज्ञ करतो.
9.71.4
परि॑ द्यु॒क्षं सह॑सः पर्वता॒वृधं॒ मध्वः॑ सिञ्चन्ति ह॒र्म्यस्य॑ स॒क्षणि॑म् ।
आ यस्मि॒न्गावः॑ सुहु॒ताद॒ ऊध॑नि मू॒र्धञ्च्छ्री॒णन्त्य॑ग्रि॒यं वरी॑मभिः ॥
शक्तीच्या विजेत्याला, पर्वतवर्धकाला, मधुरसाच्या सोबत्याला सभोवती शिंपडतात; ज्यात गायी, नीट अर्पिलेल्या, कासेवर, डोक्यावर, श्रेष्ठ सोमाला आपल्या प्रवाहांनी सजवतात.
9.71.5
समी॒ रथं॒ न भु॒रिजो॑रहेषत॒ दश॒ स्वसा॑रो॒ अदि॑तेरु॒पस्थ॒ आ ।
जिगा॒दुप॑ ज्रयति॒ गोर॑पी॒च्यं॑ प॒दं यद॑स्य म॒तुथा॒ अजी॑जनन् ॥
दहा बहिणी जसे रथाला दोन घोड्यांसारखे एकत्र चालवतात; अदितीच्या मांडीत तो आहे. गाईच्या तेजस्वी पावलाकडे तो पुढे जातो, जेव्हा याच्या माता त्याला जन्म देत होत्या.
9.71.6
श्ये॒नो न योनिं॒ सद॑नं धि॒या कृ॒तं हि॑र॒ण्यय॑मा॒सदं॑ दे॒व एष॑ति ।
ए रि॑णन्ति ब॒र्हिषि॑ प्रि॒यं गि॒राश्वो॒ न दे॒वाँ अप्ये॑ति य॒ज्ञियः॑ ॥
ससाण्यासारखा, विचाराने निर्मित सोनेरी सदनाकडे आणि आसनाकडे देव धावतो; दर्भांवर प्रिय स्तुतीने त्याला आनंदवतात, यज्ञार्ह सोम, घोड्यासारखा, देवांजवळ पोहोचतो.
9.71.7
परा॒ व्य॑क्तो अरु॒षो दि॒वः क॒विर्वृषा॑ त्रिपृ॒ष्ठो अ॑नविष्ट॒ गा अ॒भि ।
स॒हस्र॑णीति॒र्यतिः॑ परा॒यतिः॑ रे॒भो न पू॒र्वीरु॒षसो॒ वि रा॑जति ॥
आकाशातील तेजस्वी कवी सोम प्रकट झाला आहे. तीन पाठींचा वृषभ गाईंकडे पोहोचला; सहस्र मार्गांचा तो गतिमान नेता, स्तोत्रकर्त्याप्रमाणे, प्राचीन उषांमध्ये तळपतो.
9.71.8
त्वे॒षं रू॒पं कृ॑णुते॒ वर्णो॑ अस्य॒ स यत्राश॑य॒त्समृ॑ता॒ सेध॑ति स्रि॒धः ।
अ॒प्सा या॑ति स्व॒धया॒ दैव्यं॒ जनं॒ सं सु॑ष्टु॒ती नस॑ते॒ सं गोअ॑ग्रया ॥
हा आपले तेजस्वी रूप आणि वर्ण निर्माण करतो; जिथे तो विसावतो, तिथे सभेत शत्रूंना हाकलतो. जलांत संचार करणारा तो आपल्या सामर्थ्याने दैवी जनांकडे जातो; उत्तम स्तुतीसह, गाईंमध्ये अग्रणी असलेल्यासह ते एकत्र पोहोचतात.
9.71.9
उ॒क्षेव॑ यू॒था प॑रि॒यन्न॑रावी॒दधि॒ त्विषी॑रधित॒ सूर्य॑स्य ।
दि॒व्यः सु॑प॒र्णोऽव॑ चक्षत॒ क्षां सोमः॒ परि॒ क्रतु॑ना पश्यते॒ जाः ॥
बैल कळपाभोवती फिरतो तसा तो फिरत राखतो; सूर्याच्या किरणांना त्याने स्वतःवर धारण केले. दैवी सुपर्ण पक्षी खाली पाहतो; सोम आपल्या प्रज्ञेने पृथ्वीकडे सर्वत्र पाहतो आणि सर्व जन्म पाहतो.