Vedyatra वेदयात्रा
खोजें

उपनिषद् · Aitareya 1.2

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

अर्थ सहित पढ़ें

Aitareya 1.2.1

ता एता देवता सृष्टा अस्मिन्महत्यर्णवे प्रापतन् । तमशनापिपासाभ्यामन्ववार्जत् । ता एनमब्रुवन्नायतनं नः प्रजानीहि यस्मिन्प्रतिष्ठिता अन्नमदामेति ॥ १.२.१ ॥

ये देवता इस विशाल समुद्र में रचे गए। उन्हें भूख और प्यास ने वश में किया। उन्होंने उससे कहा: हमारे लिए कोई आश्रय खोजो, जिसमें स्थित होकर हम अन्न खा सकें।

Aitareya 1.2.2

ताभ्यो गामानयत्ता अब्रुवन्न वै नोऽयमलमिति । ताभ्योऽश्वमानयत्ता अब्रुवन्न वै नोऽयमलमिति ॥ १.२.२ ॥

उनके लिए (वह) गाय लाया। उन्होंने कहा: यह हमारे लिए पर्याप्त नहीं है। उनके लिए घोड़ा लाया। उन्होंने कहा: यह भी हमारे लिए पर्याप्त नहीं है।

Aitareya 1.2.3

ताभ्यः पुरुषमानयत्ता अब्रुवन् सुकृतं बतेति पुरुषो वाव सुकृतम् । ता अब्रवीद्यथायतनं प्रविशतेति ॥ १.२.३ ॥

उनके लिए (वह) पुरुष लाया। उन्होंने कहा: अहा, यह तो अच्छा बना है। पुरुष वास्तव में सुकृत है। उसने उनसे कहा: अपने-अपने स्थान में प्रवेश करो।

Aitareya 1.2.4

अग्निर्वाग्भूत्वा मुखं प्राविशद्वायुः प्राणो भूत्वा नासिके प्राविशदादित्यश्चक्षुर्भूत्वाऽक्षिणी प्राविशद्दिशः श्रोत्रं भूत्वा कर्णौ प्राविशन्नोषधिवनस्पतयो लोमानि भूत्वा त्वचं प्राविशंश्चन्द्रमा मनो भूत्वा हृदयं प्राविशन्मृत्युरपानो भूत्वा नाभिं प्राविशदापो रेतो भूत्वा शिश्नं प्राविशन् ॥ १.२.४ ॥

अग्नि वाणी बनकर मुख में प्रविष्ट हुआ। वायु प्राण बनकर नासिकाओं में प्रविष्ट हुआ। सूर्य नेत्र बनकर दोनों आँखों में प्रविष्ट हुआ। दिशाएँ श्रोत्र बनकर दोनों कानों में प्रविष्ट हुईं। औषधियाँ और वृक्ष रोम बनकर त्वचा में प्रविष्ट हुए। चन्द्रमा मन बनकर हृदय में प्रविष्ट हुआ। मृत्यु अपान बनकर नाभि में प्रविष्ट हुई। जल रेतस बनकर शिश्न में प्रविष्ट हुआ।

Aitareya 1.2.5

तमशनायापिपासे अब्रूतामावाभ्यामभिप्रजानीहीति ते अब्रवीदेतास्वेव वां देवतास्वाभजाम्येतासु भागिन्यौ करोमीति । तस्माद्यस्यै कस्यै च देवतायै हविर्गृह्यते भागिन्यावेवास्यामशनायापिपासे भवतः ॥ १.२.५ ॥

उन्होंने उन (देवताओं) से कहा, हम दोनों के लिए भूख और प्यास की व्यवस्था कीजिए। उन्होंने कहा, मैं तुम दोनों को इन्हीं देवताओं में भाग दूँगा और इन्हीं में तुम्हें भागिनी बनाऊँगा। इसलिए जिस किसी देवता के लिए हविः ग्रहण की जाती है, उसमें भूख और प्यास ही उसकी भागिनी होती हैं।