ഉപനിഷത്തുകൾ · Bṛhadāraṇyaka 1.1
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Bṛhadāraṇyaka 1.1.1
उषा वा अश्वस्य मेध्यस्य शिरः ।
सूर्यश्चक्षुर्वातः प्राणो व्यात्तमग्निर्वैश्वानरः संवत्सर आत्माश्वस्य मेध्यस्य ।
द्यौः पृष्ठमन्तरिक्षमुदरं पृथिवी पाजस्यं दिशः पार्श्वे अवान्तरदिशः पर्शव ऋतवोऽङ्गानि मासाश्चार्धमासाश्च पर्वाण्यहोरात्राणि प्रतिष्ठा नक्षत्राण्यस्थीनि नभो मांसानि ।
ऊवध्यं सिकताः सिन्धवो गुदा यकृच्च क्लोमानश्च पर्वता ओषधयश्च वनस्पतयश्च लोमानि ।
उद्यन् पूर्वार्धो निम्लोचञ्जघनार्धः ।
यद्विजृम्भते तद्विद्योतते ।
यद्विधूनुते तत्स्तनयति ।
यन्मेहति तद्वर्षति ।
वागेवास्य वाक् ॥ १.१.१ ॥
ഉഷസ് തന്നെയാണ് ഈ പവിത്രാശ്വത്തിന്റെ ശിരസ്സ്. സൂര്യൻ അതിന്റെ കണ്ണ്, വായു പ്രാണൻ, തുറന്ന വായ് വൈശ്വാനര അഗ്നി, സംവത്സരം ഈ പവിത്രാശ്വത്തിന്റെ ആത്മാവ്. ദ്യുലോകം അതിന്റെ പുറം, അന്തരീക്ഷം വയർ, ഭൂമി നെഞ്ചിന്റെ അടിസ്ഥാനം, ദിക്കുകൾ പാർശ്വങ്ങൾ, ഉപദിക്കുകൾ വാരിയെല്ലുകൾ, ഋതുക്കൾ അവയവങ്ങൾ, മാസങ്ങളും അർധമാസങ്ങളും സന്ധികൾ, പകലും രാത്രിയും അടിസ്ഥാനം, നക്ഷത്രങ്ങൾ അസ്ഥികൾ, ആകാശം മാംസം. താഴത്തെ വയർ മണൽ, നദികൾ കുടലുകൾ, കരളും ശ്വാസകോശവും പർവതങ്ങൾ, ഔഷധികളും വൃക്ഷങ്ങളും രോമങ്ങൾ. അത് ഉദിക്കുമ്പോൾ മുൻഭാഗം, അസ്തമിക്കുമ്പോൾ പിൻഭാഗം. അത് കോട്ടുവായിടുമ്പോൾ മിന്നൽ തെളിയുന്നു, സ്വയം കുടഞ്ഞാൽ ഇടി മുഴങ്ങുന്നു, മൂത്രമൊഴിച്ചാൽ മഴ പെയ്യുന്നു. വാക്കുതന്നെയാണ് അതിന്റെ വാക്.
Bṛhadāraṇyaka 1.1.2
अहर्वा अश्वं पुरस्तान्महिमान्वजायत ।
तस्य पूर्वे समुद्रे योनिः ।
रात्रिरेनं पश्चान्महिमान्वजायत ।
तस्यापरे समुद्रे योनिर् ।
एतौ वा अश्वं महिमानावभितः सम्बभूवतुः ।
हयो भूत्वा देवानवहद्वाजी गन्धर्वानर्वासुरानश्वो मनुष्यान् ।
समुद्र एवास्य बन्धुः समुद्रो योनिः ॥ १.१.२ ॥
പകൽ തന്നെയാണ് ഈ അശ്വത്തിന് മുന്നിൽ മഹിമയോടെ ജനിച്ചത്. അതിന്റെ ഉത്ഭവം കിഴക്കൻ സമുദ്രത്തിലാണ്. രാത്രി അതിന്റെ പിന്നിൽ മഹിമയോടെ ജനിച്ചു; അതിന്റെ ഉത്ഭവം പടിഞ്ഞാറൻ സമുദ്രത്തിലാണ്. ഈ രണ്ടു മഹിമകളും അശ്വത്തിന്റെ ഇരുവശത്തുമായി ഉണ്ടായി. ഹയമായി അത് ദേവന്മാരെയും വാജിയായി ഗന്ധർവന്മാരെയും ദ്രുതഗതിയിലുള്ള അർവയായി അസുരന്മാരെയും അശ്വമായി മനുഷ്യരെയും വഹിച്ചു. സമുദ്രമാണ് അതിന്റെ ബന്ധു, സമുദ്രമാണ് അതിന്റെ ഉത്ഭവം.