อุปนิษัท · Bṛhadāraṇyaka 3.7
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Bṛhadāraṇyaka 3.7.1
(उद्दालकब्राह्मणं, अन्तर्यामिब्राह्मणं वा सृष्टिप्रवेशब्राह्मणम्)
अथैनमुद्दालक आरुणिः पप्रच्छ याज्ञवल्क्येति होवाच ।
मद्रेष्ववसाम पतञ्चलस्य काप्यस्य गृहेषु यज्ञमधीयानाः ।
तस्यासीद्भार्या गन्धर्वगृहीता ।
तमपृच्छाम कोऽसीति ।
सोऽब्रवीत्कबन्ध आथर्वण इति ।
सोऽब्रवीत्पतञ्चलं काप्यं याज्ञिकांश्च वेत्थ नु त्वं काप्य तत्सूत्रं यस्मिन्नयं च लोकः परश्च लोकः सर्वाणि च भूतानि संदृब्धानि भवन्तीति ।
सोऽब्रवीत्पतञ्चलः काप्यो नाहं तद्भगवन् वेदेति ।
सोऽब्रवीत्पतञ्चलं काप्यं याज्ञिकांश्च ।
वेत्थ नु त्वं काप्य तमन्तर्यामिणं य इमं च लोकं परं च लोकं सर्वाणि च भूतान्यन्तरो यमयति ।
सोऽब्रवीत्पतञ्चलः काप्यो नाहं तं भगवन् वेदेति ।
सोऽब्रवीत्पतञ्चलं काप्यं याज्ञिकांश्च ।
यो वै तत्काप्य सूत्रं विद्यात्तं चान्तर्यामिणमिति स ब्रह्मवित्स लोकवित्स देववित्स वेदवित्स आत्मवित्स सर्ववित् ।
इति तेभ्योऽब्रवीत् ।
तदहं वेद ।
तच्चेत्त्वं याज्ञवल्क्य सूत्रमविद्वांस्तं चान्तर्यामिणं ब्रह्मगवीरुदजसे मूर्धा ते विपतिष्यति ।
वेद वा अहं गौतम तत्सूत्रं तं चान्तर्यामिणमिति ।
यो वा इदं कश्च ब्रूयाद्वेद वेदेति यथा वेत्थ तथा ब्रूहीति ॥ ३.७.१ ॥
ที่นั่น อุททาลกะ อารุณิ ถามยาชญวัลกยะ กล่าวว่า พวกเราเคยอาศัยอยู่ในแคว้นมัทร ศึกษายัญในเรือนของปตัญจละ กาปยะ ภรรยาของเขาถูกคนธรรพ์เข้าสิง พวกเราถามเขาว่า ท่านเป็นใคร เขาตอบว่า ข้าคือกพันธะ บุตรของอาถรรวัน เขากล่าวแก่ปตัญจละ กาปยะและเหล่ายาจิกว่า ดูก่อนกาปยะ ท่านรู้หรือไม่ว่าด้ายซึ่งร้อยโลกนี้ โลกหน้า และสรรพสัตว์ทั้งปวงไว้ด้วยกันคืออะไร ปตัญจละ กาปยะตอบว่า ข้าแต่ท่าน ข้าไม่รู้เลย เขากล่าวอีกว่า ดูก่อนกาปยะ ท่านรู้จักผู้ควบคุมภายในที่ควบคุมโลกนี้ โลกหน้า และสรรพสัตว์ทั้งปวงจากภายในหรือไม่ ปตัญจละ กาปยะตอบว่า ข้าแต่ท่าน ข้าไม่รู้จักผู้นั้นเลย เขากล่าวว่า ผู้ใดรู้ด้ายของกาปยะและผู้ควบคุมภายในนั้น ผู้นั้นคือผู้รู้พรหมัน ผู้รู้โลก ผู้รู้เทพ ผู้รู้พระเวท ผู้รู้อาตมัน ผู้รู้ทุกสิ่ง เขาได้กล่าวเช่นนี้แก่พวกนั้น ข้ารู้เรื่องนั้น ดูก่อนยาชญวัลกยะ หากท่านต้อนฝูงโคของพราหมณ์โดยไม่รู้ด้ายนั้นและผู้ควบคุมภายในนั้น ศีรษะของท่านจะหลุดร่วงลง ยาชญวัลกยะตอบว่า ดูก่อนโคตมะ ข้ารู้ด้ายนั้นและผู้ควบคุมภายในนั้นอย่างแท้จริง ผู้ใดกล่าวว่า ข้ารู้ ข้ารู้ ก็ควรกล่าวตามที่ท่านรู้เถิด
Bṛhadāraṇyaka 3.7.2
स होवाच वायुर्वै गौतम तत्सूत्रम् ।
वायुना वै गौतम सूत्रेणायं च लोकः परश्च लोकः सर्वाणि च भूतानि संदृब्धानि भवन्ति ।
तस्माद्वै गौतम पुरुषं प्रेतमाहुर्व्यस्रंसिषतास्याङ्गानीति ।
वायुना हि गौतम सूत्रेण सम्दृब्धानि भवन्तीति ।
एवमेवैतद्याज्ञवल्क्य ।
अन्तर्यामिणं ब्रूहीति ॥ ३.७.२ ॥
ท่านกล่าวว่า ดูก่อนโคตมะ ลมคือด้ายนั้น ดูก่อนโคตมะ ด้ายคือลมนี้ร้อยโลกนี้ โลกหน้า และสรรพสัตว์ทั้งปวงไว้ด้วยกัน เพราะเหตุนั้น ดูก่อนโคตมะ เมื่อคนตายแล้วจึงกล่าวกันว่า อวัยวะของเขาหลุดหลวมไปแล้ว เพราะถูกด้ายลมนี้ร้อยรัดไว้ ดูก่อนยาชญวัลกยะ เป็นเช่นนั้นจริงแท้ บัดนี้จงกล่าวถึงผู้ควบคุมภายในเถิด
Bṛhadāraṇyaka 3.7.3
यः पृथिव्यां तिष्ठन् पृथिव्या अन्तरो यं पृथिवी न वेद यस्य पृथिवी शरीरं यः पृथिवीमन्तरो यमयत्येष त आत्मान्तर्याम्यमृतः ॥ ३.७.३ ॥
ผู้ที่ดำรงอยู่ในแผ่นดิน อยู่ภายในแผ่นดิน ซึ่งแผ่นดินไม่รู้จัก ซึ่งแผ่นดินเป็นกาย ผู้ควบคุมแผ่นดินจากภายใน ผู้นั้นคือผู้ควบคุมภายในของท่าน คืออาตมันอมตะ
Bṛhadāraṇyaka 3.7.4
योऽप्सु तिष्ठन्नद्भ्योऽन्तरो यमापो न विदुर्यस्यापः शरीरं योऽपोऽन्तरो यमयत्येष त आत्मान्तर्याम्यमृतः ॥ ३.७.४ ॥
ผู้ที่ดำรงอยู่ในน้ำ อยู่ภายในน้ำ ซึ่งน้ำไม่รู้จัก ซึ่งน้ำเป็นกาย ผู้ควบคุมน้ำจากภายใน ผู้นั้นคือผู้ควบคุมภายในของท่าน คืออาตมันอมตะ
Bṛhadāraṇyaka 3.7.5
योऽग्नौ तिष्ठन्नग्नेरन्तरो यमग्निर्न वेद यस्याग्निः शरीरं योऽग्निमन्तरो यमयत्येष त आत्मान्तर्याम्यमृतः ॥ ३.७.५ ॥
ผู้ที่ดำรงอยู่ในไฟ อยู่ภายในไฟ ซึ่งไฟไม่รู้จัก ซึ่งไฟเป็นกาย ผู้ควบคุมไฟจากภายใน ผู้นั้นคือผู้ควบคุมภายในของท่าน คืออาตมันอมตะ
Bṛhadāraṇyaka 3.7.6
योऽन्तरिक्षे तिष्ठन्नन्तरिक्षादन्तरो यमन्तरिक्षं न वेद यस्यान्तरिक्षं शरीरं योऽन्तरिक्षमन्तरो यमयत्येष त आत्मान्तर्याम्यमृतः ॥ ३.७.६ ॥
ผู้ที่ดำรงอยู่ในอากาศ อยู่ภายในอากาศ ซึ่งอากาศไม่รู้จัก ซึ่งอากาศเป็นกาย ผู้ควบคุมอากาศจากภายใน ผู้นั้นคือผู้ควบคุมภายในของท่าน คืออาตมันอมตะ
Bṛhadāraṇyaka 3.7.7
यो वायौ तिष्ठन् वायोरन्तरो यं वायुर्न वेद यस्य वायुः शरीरं यो वायुमन्तरो यमयत्येष त आत्मान्तर्याम्यमृतः ॥ ३.७.७ ॥
ผู้ที่ดำรงอยู่ในลม อยู่ภายในลม ซึ่งลมไม่รู้จัก ซึ่งลมเป็นกาย ผู้ควบคุมลมจากภายใน ผู้นั้นคือผู้ควบคุมภายในของท่าน คืออาตมันอมตะ
Bṛhadāraṇyaka 3.7.8
यो दिवि तिष्ठन् दिवोऽन्तरो यं द्यौर्न वेद यस्य द्यौः शरीरं यो दिवमन्तरो यमयत्येष त आत्मान्तर्याम्यमृतः ॥ ३.७.८ ॥
ผู้ที่ดำรงอยู่ในสวรรค์ อยู่ภายในสวรรค์ ซึ่งสวรรค์ไม่รู้จัก ซึ่งสวรรค์เป็นกาย ผู้ควบคุมสวรรค์จากภายใน ผู้นั้นคืออาตมันของท่าน คือผู้ควบคุมภายในอมตะ
Bṛhadāraṇyaka 3.7.9
य आदित्ये तिष्ठन्नादित्यादन्तरो यमादित्यो न वेद यस्यादित्यः शरीरं य आदित्यमन्तरो यमयत्येष त आत्मान्तर्याम्यमृतः ॥ ३.७.९ ॥
ผู้ที่ดำรงอยู่ในดวงอาทิตย์ อยู่ภายในดวงอาทิตย์ ซึ่งดวงอาทิตย์ไม่รู้จัก ซึ่งดวงอาทิตย์เป็นกาย ผู้ควบคุมดวงอาทิตย์จากภายใน ผู้นั้นคืออาตมันของท่าน คือผู้ควบคุมภายในอมตะ
Bṛhadāraṇyaka 3.7.10
यो दिक्षु तिष्ठन् दिग्भ्योऽन्तरो यं दिशो न विदुर्यस्य दिशः शरीरं यो दिशोऽन्तरो यमयत्येष त आत्मान्तर्याम्यमृतः ॥ ३.७.१० ॥
ผู้ที่ดำรงอยู่ในทิศทั้งหลาย อยู่ภายในทิศทั้งหลาย ซึ่งทิศทั้งหลายไม่รู้จัก ซึ่งทิศทั้งหลายเป็นกาย ผู้ควบคุมทิศทั้งหลายจากภายใน ผู้นั้นคืออาตมันของท่าน คือผู้ควบคุมภายในอมตะ
Bṛhadāraṇyaka 3.7.11
यश्चन्द्रतारके तिष्ठञ्चन्द्रतारकादन्तरो यं चन्द्रतारकं न वेद यस्य चन्द्रतारकं शरीरं यश्चन्द्रतारकमन्तरो यमयत्येष त आत्मान्तर्याम्यमृतः ॥ ३.७.११ ॥
ผู้ที่ดำรงอยู่ในดวงจันทร์และดวงดาว อยู่ภายในดวงจันทร์และดวงดาว ซึ่งดวงจันทร์และดวงดาวไม่รู้จัก ซึ่งดวงจันทร์และดวงดาวเป็นกาย ผู้ควบคุมดวงจันทร์และดวงดาวจากภายใน ผู้นั้นคืออาตมันของท่าน คือผู้ควบคุมภายในอมตะ
Bṛhadāraṇyaka 3.7.12
य आकाशे तिष्ठन्नाकाशादन्तरो यमाकाशो न वेद यस्याकाशः शरीरं य आकाशमन्तरो यमयत्येष त आत्मान्तर्याम्यमृतः ॥ ३.७.१२ ॥
ผู้ที่ดำรงอยู่ในอากาศ อยู่ภายในอากาศ ซึ่งอากาศไม่รู้จัก ซึ่งอากาศเป็นกาย ผู้ควบคุมอากาศจากภายใน ผู้นั้นคือผู้ควบคุมภายใน (อันตรยามิน) ของท่าน คืออาตมันอมตะ
Bṛhadāraṇyaka 3.7.13
यस्तमसि तिष्ठंस्तमसोऽन्तरो यं तमो न वेद यस्य तमः शरीरं यस्तमोऽन्तरो यमयत्येष त आत्मान्तर्याम्यमृतः ॥ ३.७.१३ ॥
ผู้ที่ดำรงอยู่ในความมืด อยู่ภายในความมืด ซึ่งความมืดไม่รู้จัก ซึ่งความมืดเป็นกาย ผู้ควบคุมความมืดจากภายใน ผู้นั้นคือผู้ควบคุมภายใน (อันตรยามิน) ของท่าน คืออาตมันอมตะ
Bṛhadāraṇyaka 3.7.14
यस्तेजसि तिष्ठंस्तेजसोऽन्तरो यं तेजो न वेद यस्य तेजः शरीरं यस्तेजोऽन्तरो यमयत्येष त आत्मान्तर्याम्यमृतः ॥ ३.७.१४ ॥
ผู้ที่ดำรงอยู่ในแสง อยู่ภายในแสง ซึ่งแสงไม่รู้จัก ซึ่งแสงเป็นกาย ผู้ควบคุมแสงจากภายใน ผู้นั้นคือผู้ควบคุมภายใน (อันตรยามิน) ของท่าน คืออาตมันอมตะ
Bṛhadāraṇyaka 3.7.15
अथाधिभूतम् ।
यः सर्वेषु भूतेषु तिष्ठन् सर्वेभ्यो भूतेभ्योऽन्तरो यं सर्वाणि भूतानि न विदुर्यस्य सर्वाणि भुतानि शरीरं यः सर्वाणि भूतान्यन्तरो यमयत्येष त आत्मान्तर्याम्यमृतः ।
इत्यधिभूतम् ॥ ३.७.१५ ॥
บัดนี้ คำสอนว่าด้วยภูตทั้งหลาย (อธิภูต) ผู้ที่ดำรงอยู่ในสรรพภูตทั้งปวง อยู่ภายในสรรพภูตทั้งปวง ซึ่งสรรพภูตทั้งปวงไม่รู้จัก ซึ่งสรรพภูตทั้งปวงเป็นกาย ผู้ควบคุมสรรพภูตทั้งปวงจากภายใน ผู้นั้นคือผู้ควบคุมภายใน (อันตรยามิน) ของท่าน คืออาตมันอมตะ นี่คือคำสอนว่าด้วยภูตทั้งหลาย
Bṛhadāraṇyaka 3.7.16
अथाध्यात्मम् । यः प्राणे तिष्ठन् प्राणादन्तरो यं प्राणो न वेद यस्य प्राणः शरीरं यः प्राणमन्तरो यमयति एष त आत्मान्तर्याम्यमृतः ॥ ३.७.१६ ॥
บัดนี้ คำสอนว่าด้วยตน (อธยาตม) ผู้ที่ดำรงอยู่ในปราณ อยู่ภายในปราณ ซึ่งปราณไม่รู้จัก ซึ่งปราณเป็นกาย ผู้ควบคุมปราณจากภายใน ผู้นั้นคืออาตมันของท่าน คือผู้ควบคุมภายในอมตะ
Bṛhadāraṇyaka 3.7.17
यो वाचि तिष्ठन् वाचोऽन्तरो यं वाङ्न वेद यस्य वाक्शरीरं यो वाचमन्तरो यमयत्येष त आत्मान्तर्याम्यमृतः ॥ ३.७.१७ ॥
ผู้ที่ดำรงอยู่ในวาจา อยู่ภายในวาจา ซึ่งวาจาไม่รู้จัก ซึ่งวาจาเป็นกาย ผู้ควบคุมวาจาจากภายใน ผู้นั้นคืออาตมันของท่าน คือผู้ควบคุมภายในอมตะ
Bṛhadāraṇyaka 3.7.18
यश्चक्षुषि तिष्ठञ्चक्षुषोऽन्तरो यं चक्षुर्न वेद यस्य चक्षुः शरीरं यश्चक्षुरन्तरो यमयत्येष त आत्मान्तर्याम्यमृतः ॥ ३.७.१८ ॥
ผู้ที่ประทับอยู่ในดวงตา ผู้อยู่ภายในดวงตาแต่แตกต่างจากดวงตา ผู้ที่ดวงตาไม่รู้จัก ผู้ที่ดวงตาเป็นร่างกาย ผู้ควบคุมดวงตาจากภายใน นั่นคืออาตมันของท่าน ผู้ควบคุมภายใน ผู้เป็นอมตะ
Bṛhadāraṇyaka 3.7.19
यः श्रोत्रे तिष्ठञ्छ्रोत्रादन्तरो यं श्रोत्रं न वेद यस्य श्रोत्रं शरीरं यः श्रोत्रमन्तरो यमयत्येष त आत्मान्तर्याम्यमृतः ॥ ३.७.१९ ॥
ผู้ที่ประทับอยู่ในหู ผู้อยู่ภายในหูแต่แตกต่างจากหู ผู้ที่หูไม่รู้จัก ผู้ที่หูเป็นร่างกาย ผู้ควบคุมหูจากภายใน นั่นคืออาตมันของท่าน ผู้ควบคุมภายใน ผู้เป็นอมตะ
Bṛhadāraṇyaka 3.7.20
यो मनसि तिष्ठन्मनसोऽन्तरो यं मनो न वेद यस्य मनः शरीरं यो मनोऽन्तरो यमयत्येष त आत्मान्तर्याम्यमृतः ॥ ३.७.२० ॥
ผู้ที่ประทับอยู่ในใจ ผู้อยู่ภายในใจแต่แตกต่างจากใจ ผู้ที่ใจไม่รู้จัก ผู้ที่ใจเป็นร่างกาย ผู้ควบคุมใจจากภายใน นั่นคืออาตมันของท่าน ผู้ควบคุมภายใน ผู้เป็นอมตะ
Bṛhadāraṇyaka 3.7.21
यस्त्वचि तिष्ठंस्त्वचोऽन्तरो यं त्वङ्न वेद यस्य त्वक्शरीरं यस्त्वचमन्तरो यमयत्येष त आत्मान्तर्याम्यमृतः ॥ ३.७.२१ ॥
ผู้ที่ประทับอยู่ในผิวหนัง ผู้อยู่ภายในผิวหนังแต่แตกต่างจากผิวหนัง ผู้ที่ผิวหนังไม่รู้จัก ผู้ที่ผิวหนังเป็นร่างกาย ผู้ควบคุมผิวหนังจากภายใน นั่นคืออาตมันของท่าน ผู้ควบคุมภายใน ผู้เป็นอมตะ
Bṛhadāraṇyaka 3.7.22
यो विज्ञाने तिष्ठन् विज्ञानादन्तरो यं विज्ञानं न वेद यस्य विज्ञानं शरीरं यो विज्ञानमन्तरो यमयत्येष त आत्मान्तर्याम्यमृतः ॥ ३.७.२२ ॥
ผู้ที่ประทับอยู่ในวิญญาณรู้ ผู้อยู่ภายในวิญญาณรู้แต่แตกต่างจากวิญญาณรู้ ผู้ที่วิญญาณรู้ไม่รู้จัก ผู้ที่วิญญาณรู้เป็นร่างกาย ผู้ควบคุมวิญญาณรู้จากภายใน นั่นคืออาตมันของท่าน ผู้ควบคุมภายใน ผู้เป็นอมตะ
Bṛhadāraṇyaka 3.7.23
यो रेतसि तिष्ठं रेतसोऽन्तरो यं रेतो न वेद यस्य रेतः शरीरं यो रेतोऽन्तरो यमयत्येष त आत्मान्तर्याम्यमृतः ।
अदृष्टो द्रष्टाश्रुतः श्रोतामतो मन्ताविज्ञतो विज्ञाता ।
नान्योऽतोऽस्ति द्रष्टा नान्योऽतोऽस्ति श्रोता नान्योऽतोऽस्ति मन्ता नान्योऽतोऽस्ति विज्ञाता ।
एष त आत्मान्तर्याम्यमृतः ।
अतोऽन्यदार्तम् ।
ततो होद्दालक आरुणिरुपरराम ॥ ३.७.२३ ॥
ผู้ที่ประทับอยู่ในเชื้อพันธุ์ ผู้อยู่ภายในเชื้อพันธุ์แต่แตกต่างจากเชื้อพันธุ์ ผู้ที่เชื้อพันธุ์ไม่รู้จัก ผู้ที่เชื้อพันธุ์เป็นร่างกาย ผู้ควบคุมเชื้อพันธุ์จากภายใน นั่นคืออาตมันของท่าน ผู้ควบคุมภายใน ผู้เป็นอมตะ พระองค์คือผู้เห็นที่ไม่ปรากฏให้เห็น ผู้ได้ยินที่ไม่ปรากฏให้ได้ยิน ผู้คิดที่ไม่ปรากฏให้คิด ผู้รู้ที่ไม่ปรากฏให้รู้ นอกจากพระองค์แล้วไม่มีผู้เห็น ไม่มีผู้ได้ยิน ไม่มีผู้คิด ไม่มีผู้รู้ นั่นคืออาตมันของท่าน ผู้ควบคุมภายใน ผู้เป็นอมตะ นอกเหนือจากนี้ทั้งหมดคือความทุกข์ ครั้นแล้ว อุทฑาลกะ อารุณิ ก็นิ่งเงียบไป