ウパニシャッド · Bṛhadāraṇyaka 4.2
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Bṛhadāraṇyaka 4.2.1
जनको ह वैदेहः कूर्चादुपावसर्पन्नुवाच नमस्तेऽस्तु याज्ञवल्क्य ।
अनु मा शाधीति ।
स होवाच यथा वै सम्राण्महान्तमध्वानमेष्यन् रथं वा नावं वा समाददीतैवमेवैताभिरुपनिषद्भिः समाहितात्मासि ।
एवं वृन्दारक आढ्यः सन्नधीतवेद उक्तोपनिषत्क इतो विमुच्यमानः क्व गमिष्यसीति ।
नाहं तद्भगवन् वेद यत्र गमिष्यामीति ।
अथ वै तेऽहं तद्वक्ष्यामि यत्र गमिष्यसीति ।
ब्रवीतु भगवानिति ॥ ४.२.१ ॥
ヴィデーハのジャナカは座から立ち上がり、近づいて言った。ヤージュニャヴァルキヤよ、あなたに礼をします。どうか私に教えてください。彼は言った。長い旅に出ようとする王が車や舟を取るように、あなたはこれらのウパニシャッドによって心を統一した者である。このように、優れて富裕で、ヴェーダを学び、ウパニシャッドを知るあなたは、ここから解放された後どこへ行くのか。尊い方よ、私はどこへ行くのか知りません。ではあなたがどこへ行くのかを私が告げましょう。尊い方よ、お話しください。
Bṛhadāraṇyaka 4.2.2
इन्धो ह वै नामैष योऽयं दक्षिणेऽक्षन् पुरुषः ।
तं वा एतमिन्धं सन्तमिन्द्र इत्याचक्षते परोक्षेणैव ।
परोक्षप्रिया इव हि देवाः प्रत्यक्षद्विषः ॥ ४.२.२ ॥
右眼にいるこの人格は、まさにインダ（点火者）と名付けられる。その点火者を、人々は間接的にインドラと呼ぶ。神々は、いわば間接を好み、直接を嫌うからである。
Bṛhadāraṇyaka 4.2.3
अथैतद्वामेऽक्षणि पुरुषरूपमेषास्य पत्नी विराट् ।
तयोरेष संस्तावो य एषोऽन्तर्हृदय आकाशः ।
अथैनयोरेतदन्नं य एषोऽन्तर्हृदये लोहितपिण्डः ।
अथैनयोरेतत्प्रावरणं यदेतदन्तर्हृदये जालकमिव ।
अथैनयोरेषा सृतिः संचरणी यैषा हृदयादूर्ध्वा नाड्युच्चरति ।
यथा केशः सहस्रधा भिन्न एवमस्यैता हिता नाम नाड्योऽन्तर्हृदये प्रतिष्ठिता भवन्ति ।
एताभिर्वा एतदास्रवदास्रवति ।
तस्मादेष प्रविविक्ताहारतर इव भवत्यस्माच्छारीरादात्मनः ॥ ४.२.३ ॥
さて、その左目にある人の形こそが彼の妻ヴィラージュである。二人の会う場所は心臓の内の空間である。二人の食物は心臓の内の赤い塊である。二人の覆いは心臓の内にある網のようなものである。二人の動きの道は心臓から上へ昇る脈管である。髪の毛が千に分かれるように、ヒターと呼ばれる彼の脈管が心臓の内に据えられている。それを通って滴りが流れ出る。ゆえに彼は、この身体的アートマンよりもいわば節食する者となるのである。
Bṛhadāraṇyaka 4.2.4
तस्य प्राची दिक्प्राञ्चः प्राणाः ।
दक्षिणा दिग्दक्षिणे प्राणाः ।
प्रतीची दिक्प्रत्यञ्चः प्राणाः ।
उदीची दिगुदञ्चः प्राणाः ।
ऊर्ध्वा दिगूर्ध्वाः प्राणाः ।
अवाची दिगवाञ्चः प्राणाः ।
सर्वा दिशः सर्वे प्राणाः ।
स एष नेति नेत्यात्मा ।
अगृह्यो न हि गृह्यते ।
अशीर्यो न हि शीर्यते ।
असङ्गो न हि सज्यते ।
असितो न व्यथते ।
न रिष्यति ।
अभयं वै जनक प्राप्तोऽसीति होवाच याज्ञवल्क्यः ।
स होवाच जनको वैदेहोऽभयं त्वा गच्छताद्याज्ञवल्क्य यो नो भगवन्नभयं वेदयसे ।
नमस्तेऽस्तु ।
इमे विदेहा अयमहमस्मीति ॥ ४.२.४ ॥
彼にとって東の方角は前へ行くプラーナであり、南の方角は南のプラーナ、西の方角は戻るプラーナ、北の方角は上へ行くプラーナ、上の方角は上向きのプラーナ、下の方角は下向きのプラーナである。すべての方角とすべてのプラーナは、まさに彼である。彼はこのアートマンであり、「ネーティ、ネーティ」——これではない、これではない——である。彼は把握されないゆえに把握しがたく、破壊されないゆえに不滅であり、執着しないゆえに無執着であり、縛られないゆえに苦しまず、滅びない。ヤージュニャヴァルキヤが言った、「ジャナカよ、おまえは無畏を得た」。するとヴィデーハの王ジャナカが言った、「尊者ヤージュニャヴァルキヤよ、われわれに無畏を知らしめてくださるあなたにも、無畏が訪れますように。あなたに礼拝を。これらがヴィデーハの人々であり、私はここにいます」。