ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು · Bṛhadāraṇyaka 4.2
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Bṛhadāraṇyaka 4.2.1
जनको ह वैदेहः कूर्चादुपावसर्पन्नुवाच नमस्तेऽस्तु याज्ञवल्क्य ।
अनु मा शाधीति ।
स होवाच यथा वै सम्राण्महान्तमध्वानमेष्यन् रथं वा नावं वा समाददीतैवमेवैताभिरुपनिषद्भिः समाहितात्मासि ।
एवं वृन्दारक आढ्यः सन्नधीतवेद उक्तोपनिषत्क इतो विमुच्यमानः क्व गमिष्यसीति ।
नाहं तद्भगवन् वेद यत्र गमिष्यामीति ।
अथ वै तेऽहं तद्वक्ष्यामि यत्र गमिष्यसीति ।
ब्रवीतु भगवानिति ॥ ४.२.१ ॥
ಜನಕ ವೈದೇಹ ಆಸನದಿಂದ ಎದ್ದು ಹತ್ತಿರ ಬಂದು ಹೇಳಿದ: ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯ, ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ನನಗೆ ಉಪದೇಶಿಸಿ. ಅವನು ಹೇಳಿದ: ಒಬ್ಬ ಸಾಮ್ರಾಟ ದೀರ್ಘ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಹೊರಟಾಗ ರಥವನ್ನೋ ದೋಣಿಯನ್ನೋ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ, ಈ ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳಿಂದ ನೀನು ಸಮಾಹಿತಾತ್ಮನಾಗಿದ್ದೀಯ. ಹೀಗೆ ನೀನು ಶ್ರೇಷ್ಠನೂ ಧನಿಕನೂ ಆಗಿ, ವೇದವನ್ನು ಓದಿ ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳನ್ನು ತಿಳಿದವನಾಗಿ, ಇಲ್ಲಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡ ನಂತರ ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುವೆ? ಭಗವನ್, ನಾನು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುವೆನೆಂದು ತಿಳಿಯೆ. ಆದರೆ ನೀನು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುವೆ ಎಂದು ನಾನು ನಿನಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಭಗವಾನರು ಹೇಳಲಿ.
Bṛhadāraṇyaka 4.2.2
इन्धो ह वै नामैष योऽयं दक्षिणेऽक्षन् पुरुषः ।
तं वा एतमिन्धं सन्तमिन्द्र इत्याचक्षते परोक्षेणैव ।
परोक्षप्रिया इव हि देवाः प्रत्यक्षद्विषः ॥ ४.२.२ ॥
ಬಲಗಣ್ಣಿನಲ್ಲಿರುವ ಈ ಪುರುಷನು ಇಂಧ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನವನು. ಆ ಇಂಧನನ್ನೇ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಇಂದ್ರ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ದೇವತೆಗಳು ಪರೋಕ್ಷವನ್ನು ಪ್ರಿಯಿಸುವವರು, ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುವವರಂತೆ.
Bṛhadāraṇyaka 4.2.3
अथैतद्वामेऽक्षणि पुरुषरूपमेषास्य पत्नी विराट् ।
तयोरेष संस्तावो य एषोऽन्तर्हृदय आकाशः ।
अथैनयोरेतदन्नं य एषोऽन्तर्हृदये लोहितपिण्डः ।
अथैनयोरेतत्प्रावरणं यदेतदन्तर्हृदये जालकमिव ।
अथैनयोरेषा सृतिः संचरणी यैषा हृदयादूर्ध्वा नाड्युच्चरति ।
यथा केशः सहस्रधा भिन्न एवमस्यैता हिता नाम नाड्योऽन्तर्हृदये प्रतिष्ठिता भवन्ति ।
एताभिर्वा एतदास्रवदास्रवति ।
तस्मादेष प्रविविक्ताहारतर इव भवत्यस्माच्छारीरादात्मनः ॥ ४.२.३ ॥
ನಂತರ ಇವನ ಎಡಗಣ್ಣಿನಲ್ಲಿರುವ ಪುರುಷ-ರೂಪವೇ ಇವನ ಪತ್ನಿ ವಿರಾಟ್. ಇವರಿಬ್ಬರ ಸಮಾಗಮ ಸ್ಥಾನ ಹೃದಯದೊಳಗಿನ ಆಕಾಶ. ಇವರಿಬ್ಬರ ಆಹಾರ ಹೃದಯದೊಳಗಿನ ಕೆಂಪು ಮುದ್ದೆ. ಇವರಿಬ್ಬರ ಹೊದಿಕೆ ಹೃದಯದೊಳಗಿರುವ ಜಾಲದಂತಿದೆ. ಇವರಿಬ್ಬರ ಸಂಚಾರ ಮಾರ್ಗ ಹೃದಯದಿಂದ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಏರುವ ನಾಡಿ. ಕೂದಲು ಸಾವಿರ ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಸೀಳಿದಂತೆ, ಇವನ 'ಹಿತಾ' ಎಂಬ ನಾಡಿಗಳು ಹೃದಯದೊಳಗೆ ನೆಲೆಸಿವೆ. ಇವುಗಳ ಮೂಲಕವೇ ಇದು ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನು ಈ ದೇಹಾತ್ಮದಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಯಮಿತ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸುವವನಂತಾಗುತ್ತಾನೆ.
Bṛhadāraṇyaka 4.2.4
तस्य प्राची दिक्प्राञ्चः प्राणाः ।
दक्षिणा दिग्दक्षिणे प्राणाः ।
प्रतीची दिक्प्रत्यञ्चः प्राणाः ।
उदीची दिगुदञ्चः प्राणाः ।
ऊर्ध्वा दिगूर्ध्वाः प्राणाः ।
अवाची दिगवाञ्चः प्राणाः ।
सर्वा दिशः सर्वे प्राणाः ।
स एष नेति नेत्यात्मा ।
अगृह्यो न हि गृह्यते ।
अशीर्यो न हि शीर्यते ।
असङ्गो न हि सज्यते ।
असितो न व्यथते ।
न रिष्यति ।
अभयं वै जनक प्राप्तोऽसीति होवाच याज्ञवल्क्यः ।
स होवाच जनको वैदेहोऽभयं त्वा गच्छताद्याज्ञवल्क्य यो नो भगवन्नभयं वेदयसे ।
नमस्तेऽस्तु ।
इमे विदेहा अयमहमस्मीति ॥ ४.२.४ ॥
ಅವನಿಗೆ ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕು ಮುಂದೆ ಸಾಗುವ ಪ್ರಾಣಗಳು. ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕು ದಕ್ಷಿಣದ ಪ್ರಾಣಗಳು. ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಮರಳುವ ಪ್ರಾಣಗಳು. ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಏರುವ ಪ್ರಾಣಗಳು. ಊರ್ಧ್ವ ದಿಕ್ಕು ಮೇಲ್ಮುಖ ಪ್ರಾಣಗಳು. ಅವಾಚೀ ದಿಕ್ಕು ಕೆಳಮುಖ ಪ್ರಾಣಗಳು. ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಗಳು ಅವನೇ. ಅವನು ಈ ಆತ್ಮ 'ನೇತಿ ನೇತಿ'. ಹಿಡಿಯಲಾಗದವನು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವನನ್ನು ಹಿಡಿಯಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ನಾಶವಾಗದವನು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವನು ನಾಶವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಸಂಗನು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವನು ಯಾವುದಕ್ಕೂ ಅಂಟುವುದಿಲ್ಲ. ಬಂಧಿತನಲ್ಲದವನು, ಆದ್ದರಿಂದ ನೋವು ಪಡುವುದಿಲ್ಲ, ನಶಿಸುವುದೂ ಇಲ್ಲ. ಜನಕ, ನೀನು ಅಭಯವನ್ನು ಪಡೆದಿರುವೆ ಎಂದು ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯರು ಹೇಳಿದರು. ಆಗ ವೈದೇಹ ಜನಕನು ಹೇಳಿದನು: ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯರೇ, ಇಂದು ನಮಗೆ ಅಭಯವನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ನಿಮಗೂ ಅಭಯವು ಲಭಿಸಲಿ. ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಇಗೋ ವಿದೇಹರು, ನಾನು ಇದ್ದೇನೆ.