ఉపనిషత్తులు · Bṛhadāraṇyaka 4.2
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Bṛhadāraṇyaka 4.2.1
जनको ह वैदेहः कूर्चादुपावसर्पन्नुवाच नमस्तेऽस्तु याज्ञवल्क्य ।
अनु मा शाधीति ।
स होवाच यथा वै सम्राण्महान्तमध्वानमेष्यन् रथं वा नावं वा समाददीतैवमेवैताभिरुपनिषद्भिः समाहितात्मासि ।
एवं वृन्दारक आढ्यः सन्नधीतवेद उक्तोपनिषत्क इतो विमुच्यमानः क्व गमिष्यसीति ।
नाहं तद्भगवन् वेद यत्र गमिष्यामीति ।
अथ वै तेऽहं तद्वक्ष्यामि यत्र गमिष्यसीति ।
ब्रवीतु भगवानिति ॥ ४.२.१ ॥
జనకుడు వైదేహుడు ఆసనం నుండి లేచి దగ్గరకు వచ్చి అన్నాడు: యాజ్ఞవల్క్యా, మీకు నమస్కారం. నాకు బోధించండి. ఆయన అన్నాడు: ఒక చక్రవర్తి పెద్ద ప్రయాణం చేయబోతే రథాన్నో నావనో తీసుకున్నట్లు, ఈ ఉపనిషత్తులతో నీవు సమాహిత ఆత్మ కలవాడివి. ఈ విధంగా నీవు శ్రేష్ఠుడివీ ధనవంతుడివీ వేదం చదివినవాడివీ ఉపనిషత్తులు తెలిసినవాడివీ అయి, ఇక్కడినుండి విముక్తుడవై ఎక్కడికి వెళ్తావు? భగవాన్, నేను ఎక్కడికి వెళ్తానో ఎరుగను. అయితే నీవు ఎక్కడికి వెళ్తావో నేను నీకు చెబుతాను. భగవాన్ చెప్పుగాక.
Bṛhadāraṇyaka 4.2.2
इन्धो ह वै नामैष योऽयं दक्षिणेऽक्षन् पुरुषः ।
तं वा एतमिन्धं सन्तमिन्द्र इत्याचक्षते परोक्षेणैव ।
परोक्षप्रिया इव हि देवाः प्रत्यक्षद्विषः ॥ ४.२.२ ॥
కుడి కంటిలో ఉన్న ఈ పురుషుడే ఇంధుడు అనే పేరు కలవాడు. ఆ ఇంధుడైన వానిని పరోక్షంగానే ఇంద్రుడు అని పిలుస్తారు. ఎందుకంటే దేవతలు పరోక్షాన్ని ఇష్టపడేవారు, ప్రత్యక్షాన్ని ద్వేషించేవారు వంటివారు.
Bṛhadāraṇyaka 4.2.3
अथैतद्वामेऽक्षणि पुरुषरूपमेषास्य पत्नी विराट् ।
तयोरेष संस्तावो य एषोऽन्तर्हृदय आकाशः ।
अथैनयोरेतदन्नं य एषोऽन्तर्हृदये लोहितपिण्डः ।
अथैनयोरेतत्प्रावरणं यदेतदन्तर्हृदये जालकमिव ।
अथैनयोरेषा सृतिः संचरणी यैषा हृदयादूर्ध्वा नाड्युच्चरति ।
यथा केशः सहस्रधा भिन्न एवमस्यैता हिता नाम नाड्योऽन्तर्हृदये प्रतिष्ठिता भवन्ति ।
एताभिर्वा एतदास्रवदास्रवति ।
तस्मादेष प्रविविक्ताहारतर इव भवत्यस्माच्छारीरादात्मनः ॥ ४.२.३ ॥
అప్పుడు ఇతని ఎడమ కంటిలో ఉన్న పురుష-రూపమే ఇతని భార్య విరాట్. వారిద్దరి కలయిక స్థానం హృదయంలోని ఆకాశం. వారిద్దరి ఆహారం హృదయంలోని ఎర్రని పిండం. వారిద్దరి కప్పు హృదయంలో వలలా ఉన్నది. వారిద్దరి చలన మార్గం హృదయం నుండి పైకి వెళ్ళే నాడి. వెంట్రుక వేయి భాగాలుగా చీలినట్లు, ఇతని 'హిత' నాడులు హృదయంలో స్థిరంగా ఉంటాయి. వీటి ద్వారానే ఇది స్రవిస్తుంది. అందువల్ల అతడు ఈ శారీర ఆత్మ నుండి మరింత నియమిత ఆహారం తీసుకునేవాడిలా అవుతాడు.
Bṛhadāraṇyaka 4.2.4
तस्य प्राची दिक्प्राञ्चः प्राणाः ।
दक्षिणा दिग्दक्षिणे प्राणाः ।
प्रतीची दिक्प्रत्यञ्चः प्राणाः ।
उदीची दिगुदञ्चः प्राणाः ।
ऊर्ध्वा दिगूर्ध्वाः प्राणाः ।
अवाची दिगवाञ्चः प्राणाः ।
सर्वा दिशः सर्वे प्राणाः ।
स एष नेति नेत्यात्मा ।
अगृह्यो न हि गृह्यते ।
अशीर्यो न हि शीर्यते ।
असङ्गो न हि सज्यते ।
असितो न व्यथते ।
न रिष्यति ।
अभयं वै जनक प्राप्तोऽसीति होवाच याज्ञवल्क्यः ।
स होवाच जनको वैदेहोऽभयं त्वा गच्छताद्याज्ञवल्क्य यो नो भगवन्नभयं वेदयसे ।
नमस्तेऽस्तु ।
इमे विदेहा अयमहमस्मीति ॥ ४.२.४ ॥
అతనికి తూర్పు దిక్కు ముందుకు సాగే ప్రాణాలు. దక్షిణ దిక్కు దక్షిణ ప్రాణాలు. పడమర దిక్కు వెనక్కి తిరిగే ప్రాణాలు. ఉత్తర దిక్కు పైకి వెళ్ళే ప్రాణాలు. ఊర్ధ్వ దిక్కు పైకి ఉన్న ప్రాణాలు. అవాచీ దిక్కు క్రిందికి వెళ్ళే ప్రాణాలు. సమస్త దిక్కులు, సమస్త ప్రాణాలు అవే. అతడు ఈ ఆత్మ 'నేతి నేతి'. గ్రహింపబడనివాడు, ఎందుకంటే అతడు గ్రహింపబడడు. నశింపనివాడు, ఎందుకంటే అతడు నశించడు. అసంగుడు, ఎందుకంటే అతడు దేనితోనూ అంటుకోడు. బంధింపబడనివాడు, కాబట్టి బాధపడడు, నశించడు. జనకా, నీవు అభయాన్ని పొందావు అని యాజ్ఞవల్క్యుడు అన్నాడు. అప్పుడు విదేహ జనకుడు ఇలా అన్నాడు: యాజ్ఞవల్క్యా, ఈ రోజు మాకు అభయాన్ని తెలియజేసే నీకూ అభయం కలుగు గాక. నీకు నమస్కారం. ఇదిగో విదేహులు, నేనిదిగో ఉన్నాను.